Dagen van hoofdstad Bonn zijn geteld

BONN, 12 mei - Waarvoor, voor welke hoofdstad, voor welk regeringscentrum, in feite ook enigszins: voor welke gedaante kiest het verenigde Duitsland straks? Voor de oude centrale rijkshoofdstad Berlijn, waar tussen 1871 en 1945 - naar het woord van Thomas Mann - met veel bombastisch geweld nationale zwakte werd verborgen? Of toch maar liever voor het veel kleinere, nadrukkelijk provinciale Bonn, symbool van de Duitse 'Westintegration', en van het nog oudere Duitse decentrale federalisme? Bonn, dat - naar het waarderende woord van de publicist Johannes Gross - 'ein kapitales Minimum' is? Dat zonder veel 'Glanz und Gloria' functioneert en opvallend onopvallend tekent voor een paar betere bladzijden in de Duitse geschiedenis? Buiten de Bondsrepubliek en de DDR is het debat over dat vraagstuk nog maar nauwelijks begonnen. Maar zeker in West-Duitsland wint het snel aan scherpte. Een jaar geleden nog zou de huidige discussie op zichzelf ondenkbaar zijn geweest. Officieel gold toen nog wat burgemeester Daniels van Bonn in juni vorig jaar tegen zijn bezoeker Gorbatsjov zei: 'Wij inwoners van Bonn zijn ons ervan bewust dat onze stad haar taak als hoofdstad slechts waarneemt voor Berlijn, namelijk tot een hereniging van Duitsland in vrede en vrijheid mogelijk is'.

Dat was, tot die bezoeker even later het startsein voor een omwenteling in de DDR gaf, een heel gangbare, plechtig-hypocriete belofte voor Sint Juttemis.

Maar een half jaar later, toen rondom de val van de Muur, 9 november, iets losbarstte wat het Franse dagblad Le Figaro een 'Berlijns delirium' noemde, leken de dagen van Bonn als voorlopige hoofdstad geteld. Zo goed als de federale metropolen Hamburg, Keulen, Frankfurt en Munchen zich zorgen konden maken over een komend herstel als hoofdstad van Groot-Berlijn, met zijn zeven miljoen inwoners op tachtig kilometer van de Poolse westgrens. En uiteraard een enorme aanzuigende functie op het gebied van handel, cultuur, sport, verenigingen voor dit, instituten voor dat, de media.

Komt Oost-Europa naar het Westen of schuift het Westen, althans Duitsland, via Berlijn meer op naar het Oosten? Liggen in het Oosten niet mooie ongedachte 'Europese' kansen? Moet niet juist het verenigde Berlijn, ruim veertig jaar symbool van de Duitse en de Europese deling, waar twee vijandige ideologieen aan weerskanten van een Muur tegenover elkaar stonden, de Duitse hoofdstad zijn? Die vraag, met haar hoge internationaal-psychologische waarde, leek rondom de jaarwisseling al beantwoord.

Pag.4: Vervolg