'Nachtdokters poeieren patienten af'

DEN HAAG, 11 mei - De Doktersnachtdienst (DND) in Den Haag kampt met een 'verbijsterende onderbezetting'.

Patienten worden daarom soms 'afgepoeierd' en niet of te laat bezocht. Dat meent de Haagse vereniging van patientenbelangen Patientenkracht. Naar aanleiding van een brief van de vereniging gaf staatssecretaris Simons (volksgezondheid) de geneeskundig hoofdinspecteur onlangs opdracht 'een diepgaand onderzoek in te stellen naar de organisatie, de werkwijze en het functioneren' van de dienst. Volgens een woordvoerder van het ministerie is het nog de vraag of de klachten zijn terug te voeren op het slecht functioneren van individuele artsen of op onderbezetting.

Voor H. Drenth, mede-oprichter van Patientenkracht, is de zaak echter duidelijk: 'Tussen zeven uur 's avonds en zeven uur 's morgens zijn hier drie tot vijf artsen beschikbaar voor bijna een half miljoen inwoners. Dat is krankzinnig weinig en bovendien in strijd met de richtlijnen van de artsenorganisaties.'

Volgens die normen, in 1978 met algemene stemmen aanvaard door de Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot Bevordering der Geneeskunst (KNMG) en aanvaard door de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV), mag het aantal patienten per waarnemend arts niet groter zijn dan 20.000. In de Haagse regio, waartoe ook Rijswijk en Voorburg behoren, is dit in het gunstigste geval (bij vijf artsen) ruim 90.000. Om aan de KNMG-normen te voldoen zou volgens Patientenkracht het aantal artsen bij de Doktersnachtdienst moeten worden verhoogd tot 23. Drenth (74), van 1973 tot 1979 woordvoerder volksgezondheid voor de PvdA in de Tweede Kamer en toen al regelmatig in de weer met klachten over waarneming, denkt dat het ook elders in het land niet overal even goed geregeld is, maar volgens hem is Den Haag 'de kampioen'. De Plaatselijke Huisartsenvereniging (PHV), verantwoordelijk voor de nachtdienst, noemt de klachten van Patientenkracht 'demagogisch'. 'Ze zoeken gewoon een argument om zich te presenteren en de pers te halen', zegt secretaris C. T. Benningshof. 'De KNMG-normen zijn niet zonder meer toepasbaar op de Haagse situatie en slaan op weekenddiensten. Nachtrust is daarbij inbegrepen, terwijl we bij onze nachtdienst full-time in touw zijn. Bovendien zijn we door het gebruik van taxi's erg mobiel en permanent bereikbaar. De verhouding een op 20.000 is ook maar natte vingerwerk en gebaseerd op ervaring in het land. Jarenlange ervaring met onze dienst wijst uit dat het hier goed functioneert.' In de brief aan de staatssecretaris schrijft Patientenkracht dat enkele hoofdbestuursleden van de KNMG in de wandelgangen van symposia toegeven de mening van de patientenvereniging te delen en de situatie in Den Haag 'schandalig' te vinden. 'Maar ze zeggen dat ze de overheid niet zijn en geen macht hebben', aldus Drenth. Patientenkracht pleit daarom voor wetgeving op dit terrein. 'Medici vormen nu de enige beroepsgroep in Nederland die zijn eigen wetten maakt. Daarom kan een situatie als deze blijven bestaan', zegt Drenth. In 1988 ontving Patientenkracht zestien klachten over artsen die te laat of helemaal niet kwamen, waarvan er elf betrekking hadden op de Doktersnachtdienst. Het aantal klachten over de dienst in 1989 wordt door de vereniging geschat op twintig. In 1987 moest een vrouw, bij wie later een blindedarmontsteking werd vastgesteld, twee keer zelf naar de nachtpost van de dienst komen, omdat een huisbezoek door de drukte 'uren zou kunnen gaan duren'.

In 1988 kreeg een man, die bloed opgaf en niet meer wilde eten, het advies de volgende dag de huisarts te bezoeken. Dat bezoek leidde tot spoedopname in het ziekenhuis. Het ernstigste geval stamt uit 1986. Tot drie keer toe was geweigerd een vrouw te bezoeken, die volgens haar man met pijn in de borst ernstig ziek in bed lag en af en toe het bewustzijn verloor. Pas enige uren na het vierde verzoek, inmiddels bijna zeven uur na het eerste telefoontje, verscheen een arts van de dienst. De vrouw was toen al per taxi naar een ziekenhuis gebracht, waar een hartinfarct werd vastgesteld.

De onderbezetting van de Doktersnachtdienst is volgens Patientenkracht onder meer een gevolg van de wens om korter te werken. 'Wat zou u doen als u hetzelfde geld kreeg voor minder werken, en niemand zegt er wat van?', aldus Drenth. Ook de manier waarop de dienst wordt gefinancierd, bevordert volgens Patientenkracht de neiging het aantal huisbezoeken zo laag mogelijk te houden. De dienst wordt betaald door de aangesloten huisartsen, 205 van de in totaal 240 huisartsen in de regio. Elke huisarts betaalt 33 gulden aan de Doktersnachtdienst voor iedere eigen patient die door de dienst wordt bezocht. Van dat geld worden de huur en de kosten voor de taxi's betaald. Minder huisbezoeken betekent dus automatisch minder kosten voor de aangesloten huisartsen.

Patientenkracht legde de klachten over de onderbezetting bij de dienst drie jaar geleden voor aan het Medisch Tuchtcollege. De eis om de bezetting aan te passen aan de norm van een arts op 20.000 patienten werd afgewezen. De Haagse huisartsenvereniging PHV verdedigde de eigen nachtdienst onder meer door erop te wijzen dat het slechts gaat om een 'achterwacht': een noodvoorziening voor als de eigen huisarts verhinderd is. PHV-secretaris Benningshof geeft wel toe dat zeventig procent van de huisartsen 's avonds en 's nachts het antwoordapparaat aan heeft staan. De incidenten waar Patientenkracht melding van maakt, zijn volgens hem het gevolg van individuele fouten en hebben niets te maken met de bezetting van de dienst. Voorzitter A. M. C. van de Zandt van de Landelijke Huisartsenvereniging meldt met de Haagse nachtdienst 'in gesprek' te zijn over de werkbelasting. Hij vindt het niet verstandig om commentaar te geven op de situatie in Den Haag: 'De gesprekken zijn immers nog gaande'.

Op de vraag of zijn vereniging ook met andere waarnemingsdiensten in gesprek is over hun bezetting of dat het hier gaat om een apart geval, gaat Van de Zandt niet in: 'Als ik nee zeg, zou dat de Haagse dienst meteen in zo'n speciale positie plaatsen. Wat u hier voor conclusies uit trekt laat ik aan u over'.