Eigen triomf in Palermo zint christen-democraten niet

ROME, 11 mei - 'Ik weet dat ze me vroeg of laat zullen vermoorden, want in deze stad is het onmogelijk gewoon je plicht te doen.'

De sombere voorspelling van Giovanni Bonsignore, een ambtenaar uit Palermo die de naam had onomkoopbaar te zijn, is woensdagochtend uitgekomen. Een man vuurde vijf kogels in zijn gezicht, veegde zijn bloedige handen af met een zakdoek die hij naast het slachtoffer wierp, en ging er op de motor vandoor, achterop bij zijn handlanger. Het bloed van Bonsignore verpreidde zich over de plaatselijke krant die hij net had gekocht. Het was symbolisch, en waarschijnlijk ook zo bedoeld door de mafia. Want de krant opende met de enorme verkiezingsoverwinning voor Leoluca Orlando, de christen-democratische burgemeester van Palermo die van de strijd tegen de mafia zijn belangrijkste programmapunt heeft gemaakt. Bij de lokale verkiezingen die zondag en maandag zijn gehouden, kreeg Orlando ruim 70.000 voorkeurstemmen. Het was een plebisciet, een correctie op de kieswet die directe verkiezing van burgemeesters niet mogelijk maakt. Voor de klinkende overwinning van Orlando was zelfs de populairste politicus in Palermo nauwelijks verder gekomen dan 20.000 voorkeurstemmen. Palermo heeft voor de vrijheid gekozen, zei Orlando in een eerste reactie, nog beduusd van de omvang van zijn succes. Vijf jaar geleden begon hij met zijn poging tot een 'culturele revolutie' in de Siciliaanse hoofdstad. De massale steun die hij heeft gekregen, kan niet anders worden uitgelegd dan als een oproep om daarmee door te gaan. Niet iedereen ziet dat zo. Orlando's nieuwe koers betekende een breuk met de bestaande politieke en bureaucratische schema's, en daarmee is hij op veel tenen gaan staan. Niet in het minst op die van christen-democratische collega's, die wat minder haast hadden met de strijd tegen de mafia. Orlando stelt zijn eigen regels: als hij op zijn programma van strijd tegen de mafia kan samenwerken met de communisten, dan doet hij dat, ook al is dat in de ogen van het partijbestuur in Rome een doodzonde. Niet voor niets vergeleek Orlando zijn succes met de grote winst voor de Lega Lombarda en andere regionale partijen in het noorden, die van het verzet tegen de partijpolitiek en de inefficientie van overheidsbureaucratie een hoofdpunt hebben gemaakt. Wat wij gemeen hebben is ons verzet tegen 'de Romeinse logica van het politiek-bedrijven', zei Orlando. Daarom zit zijn eigen partij, die de Italiaanse politiek sinds de Tweede Wereldoorlog domineert, nog het meest omhoog met de triomf van haar lijsttrekker Orlando. Door de stemming voor Orlando heeft de partij echter twaalf procent winst geboekt en is op ruim 49 procent gekomen.

Voor de partijbazen in Rome staat het evenwel helemaal niet vast dat Orlando weer burgemeester wordt. Orlando zei dat hij eenzelfde gemeentebestuur wil hebben als de afgelopen zittingsperiode. Dat betekent: samenwerking met de communisten en groenen en de socialisten in de oppositie.

Een paar uur nadat Orlando dat woensdagmiddag in een tv-journaal had gezegd, landde een gezant van het partijbestuur uit Rome in Palermo, om te vertellen dat Orlando moet doen wat de partij wil of anders zijn biezen kan pakken, 70.000 voorkeurstemmen of niet. En wat de partij wil is een gemeentebestuur wat een kopie is van de regeringscoalitie: dus socialisten erbij en de communisten in de oppositie. Dat zoiets een forse domper zou betekenen op het sprankje hoop dat Orlando Palermo heeft gegeven, daarover praatte de gezant uit Rome niet. Niet alleen zijn eigen partij waarschuwde Orlando dat hij niet moet denken dat hij nu zijn gang kan gaan. De mafia-moord op Bonsignore had dezelfde intentie en was duidelijk bedoeld om het enthousiasme te temperen. De 59-jarige Bonsignore was als inspecteur voor de regio Sicilie onder andere belast met het toezicht op de watervoorziening op het eiland. Hij had bewijzen gevonden dat de mafia hier een grote rol in speelt, iets wat veel mensen al vermoedden. Water is immers kostbaar op het eiland, waar soms dagen lang niets uit de kraan komt. Het dossier dat de onkreukbare ambtenaar had opgesteld en dat nog bij hem thuis lag, is meteen na de aanslag geconfisceerd door de politie. Bovendien werd er een dagboek gevonden waarin Bonsignore aantekeningen had bijgenhouden over twijfelachtige transacties van het regiobestuur. Volgens justitiele bronnen staat het vol informatie over de banden tussen mafia en politiek. Een dag na de moord op Bonsignore kon de politie een aantal arrestaties verrichten, die overigens los stonden van zijn dossiers. Zes ondernemers en politici zijn gearresteerd wegens fraude bij de aanbesteding van openbare werken in Baucina en Ciminna, voorsteden van Palermo. Achttien anderen worden verdacht. De zaak is aan het licht gekomen door de informatie die een ex-burgemeester van Baucina, Giuseppe Giaccone, ex-priester en een van de belangrijkste Italiaanse deskundigen op het gebied van de algen, aan de politie heeft gegeven. Ook hij maakte deel uit van het fraudenetwerk, maar was bang geworden nadat een van de betrokken ondernemers was vermoord. Officier van justitie Giovanni Falcone zei dat het toeval was dat de arrestatie zo snel volgde op de moord van Bonsignore. Maar hij gaf toe dat het een belangrijk signaal was voor al die 70.000 kiezers die met een stem op Orlando kozen voor een ander Palermo.