Beleggingsfonds belooft gouden bergen

AMSTERDAM, 11 mei - Een beleggingsfonds dat, als alles goed gaat, het dubbele rendement van een staatslening belooft (tegen de huidige koersen dus zo'n 18 procent) - dat klinkt als een dubieuze advertentie in de categorie 'Hoe word ik rijk', die men in vroeger dagen in de krant kon aantreffen.

Maar het fonds is echt, krijgt een beursnotering, heet Groeigarant en is ontwikkeld door drs. Ton Jongbloed, voormalig topman van Staal Bankiers en het enfant terrible van de bankwereld. De ruggegraat van het fonds vormt EIS, de Electronic Investment Selector, een computerprogramma gebaseerd op theorieen van een mysterieuze onderzoeker van de Amerikaanse marine.

Jongbloed presenteerde zijn geesteskind gisteren. Vanaf 1970 heeft hij als een 'financiele Willy Wortel' gesleuteld aan een computerprogramma dat een sterk bovengemiddeld rendement moet behalen. Vier jaar geleden had hij een werkbare versie en nu komt er een fonds waarmee ook andere beleggers kunnen profiteren van zijn speurwerk.

De vijanden van de onconventionele ex-bankier - hun aantal zal er met het door schandalen omgeven vertrek bij Staal Bankiers niet minder op zijn geworden - juichen te vroeg als ze denken dat Jongbloed zijn hoofd nu definitief in een strop steekt. Want de accountantskantoren Coopers Lybrand Dijker Van Dien en KPMG Klynveld Kraayenhof en Co hebben de resultaten van twee simulaties met beleggingen volgens het EIS-systeem doorgerekend en komen tot opmerkelijke conclusies: van 1983 tot 1988 zou een gemiddeld jaarlijks rendement zijn behaald van ruim 37 procent. En van 1987 tot en met 1989 zou het rendement meer dan 29 procent hebben bedragen, bijna het dubbele van het marktgemiddelde. Het is overigens de eerste keer dat accountantskantoren op een dergelijke manier worden ingeschakeld om een beleggingsfonds aan te prijzen.

Beleggers die nieuwsgierig zijn naar het computerprogramma dat de bron vormt van deze rendabele manier van beleggen krijgen daarover geen informatie. Er is geen octrooi op te krijgen, en dus houdt Jongbloed het financiele recept liever voor zichzelf.

Het financiele brein was niettemin bereid een tipje van de sluier op te lichten. EIS gaat uit van het principe dat koersbewegingen op de beurs volstrekt willekeurig zijn, zij het binnen bepaalde grenzen. Het systeem gaat er bovendien vanuit dat, anders dan op een efficient werkende aandelenmarkt, het als belegger mogelijk is een relatief hoog rendement te behalen bij een beperkt risico.

Het systeem speurt de aandelen op waarbij dit het geval is, geeft een koopsignaal af zodra de koers van het betreffende aandeel in de buurt van de berekende benedengrens komt en een verkoopsignaal als de bovengrens dreigt te worden bereikt. Daarbij worden beleggingen in aandelen afgewisseld met korte perioden waarin in obligaties wordt geinvesteerd.

Vanaf vandaag staat de inschrijving op de aandelen Groeigarant open. Dertig miljoen gulden hoopt het fonds binnen de krijgen. Hiervan is al twee derde binnen door voorplaatsing bij 'ten minste twee verzekeraars', aldus Jongbloed. De beurshandel in het nieuwe aandeel gebeurt vanaf 28 mei.

Groeigarant denkt dat het pas na de introductie, als het fonds zijn waarde bewijst, storm zal lopen. Binnen een jaar mikt het beleggingsfonds op een omvang van 125 tot 150 miljoen gulden. Het fonds zou zelfs zo groot kunnen worden dat het door zijn eigen omvang beurskoersen bij aan- en verkoop gaat beinvloeden. De gevolgen van een dergelijke 'interferentie' zijn nog onduidelijk, maar als de Amsterdamse beurs te krap wordt voor Groeigarant, dan is er altijd nog het buitenland waar kan worden belegd, aldus Jongbloed.

Naast de accountantsverklaringen komt Groeigarant met een indrukwekkend lijstje namen die vertrouwen moeten garanderen. Voorzitter van de raad van commissarissen is Frans Swarttouw (ex-Fokker). Deze weet zich in het gezelschap van prof. dr. C. van Dam, hoogleraar financiele bedrijfskunde aan de TU Eindhoven. In een raad van toezicht hebben burgemeester mr. dr. A. J. E. Havermans van Den Haag, drs. P. B. de Ridder van het Centraal Planbureau en prof. dr. J. Spronk, hoogleraar in de beleggingsleer aan de Rotterdamse Erasmus Universiteit, zitting.

Overigens staat Jongbloed niet zelf het roer van Groeigarant, maar registeraccountant drs. W. J. J. M. de Graaf. Dat Jongbloed een stapje terug zou hebben gedaan wegens de commotie die ontstond nadat hij ervan werd verdacht als bankier geheime gegevens van De Nederlandsche Bank te hebben misbruikt, werd gisteren krachtig van de hand gewezen.

Hoewel De Nederlandsche Bank de zaak inmiddels als gesloten beschouwt en Jongbloed van alle verdenking heeft vrijgepleit, zou een leidende positie van de ex-bankier de centrale bank toch een ongemakkelijk gevoel hebben bezorgd, zo suggereerden financiele kringen. Om de bank, belast met de controle op beleggingsinstellingen, niet onnodig voor het hoofd te stoten, zou Jongbloed genoegen hebben genomen met een positie in de coulissen.

Directeur De Graaf ontkende de suggestie. Het was nooit de bedoeling geweest dat Jongbloed in de directie zou plaatsnemen. En als ontwerper van het systeem was een plaatsje in de raad van commissarissen of in de raad van toezicht wegens gebrek aan onafhankelijkheid evenmin de bedoeling.

Ook de ongebruikelijke keuze van de Amsterdamse Commissionairs Combinatie (ACC) als begeleidend beurslid bij de emissie van aandelen had niets met de affaire van doen, aldus Jongbloed. Volgens hem waren er wel contacten geweest met andere banken, maar ACC kwam als de goedkoopste uit de bus. De vraag wat ACC, dat vooral grotere institutionele beleggers bedient, met een duidelijk op de particuliere belegger gericht fonds moet, bleef gisteren open.

Dat Jongbloed op de achtergrond blijft, wil niet zeggen dat hij niets aan zijn geesteskind overhoudt. Licentiehouder van EIS is Financial Services Europe, waarin Jongbloed een belang heeft. Hoe de vergoeding precies is geregeld werd gisteren niet duidelijk.

Groeigarant vraagt beleggers in ieder geval een vergoeding van 0,25 procent over de waarde van de beleggingsportefeuille. Daarnaast ontvangt het fonds, mede als teken dat het zijn methode serieus neemt, een deel van de winst op de beleggingen: van alle rendement boven het gemiddelde van de laatste drie staatsleningen gaat een kwart naar Groeigarant.

Blijft de vraag waarom Jongbloed zich niet terugtrekt om in alle rust en stilte door middel van zijn eigen vinding rijk te worden. Met geleend geld desnoods, want de rendementsverwachting ligt royaal boven de kredietrente. Zo eenvoudig liggen de zaken evenwel niet, betoogde de voormalige bankier. Met het systeem is nogal wat onderzoek gemoeid en dat was onmogelijk alleen op te brengen, zo luidde het argument voor de beursgang. Het staat Jongbloed overigens vrij ook zelf het systeem te gebruiken. Maar de bankier zei gisteren alleen via Groeigarant van zijn vinding te willen profiteren.