Zelfvertrouwen van Fokker parallel met vliegtuigmarkt

SCHIPHOL, 10 mei - Fokker heeft nog nooit in zijn zeventig-jarig bestaan zoveel vliegtuigen verkocht als vorig jaar, maar dat is nog maar het begin, zo valt bij Fokker-mensen te beluisteren. Want alle orders zijn nu alleen nog maar van luchtvaartmaatschappijen die willen uitbreiden. Het luchtverkeer in de wereld groeide vorig jaar immers opnieuw met 5 procent. Straks komt de vervangingsvraag daar nog eens overheen. Die is vrij precies te voorspellen. De gemiddelde leeftijd van de vliegtuigen in Fokkers markt, die met tussen de 50 en 140 zitplaatsen, is nu meer dan veertien jaar en de oude toestellen voldoen niet meer aan normen voor lawaai en brandstofverbruik. (Het is in de branche not done in dit verband over veiligheid te spreken.)Nu concentreren de luchtvaartmaatschappijen, die jaarlijks het luchtverkeer alleen maar zien groeien, zich nog op de vervanging van hun grotere toestellen (150 en meer zitplaatsen). Dat levert in eerste instantie meer op.

Straks moeten ook de kleinere toestellen eraan geloven. Goed geleide en gefinancierde luchtvaartmaatschappijen zoals American Airlines nemen in die sector nu al het voortouw.

Meer vraag dus naar vliegtuigen van Fokker, dat al voor een paar jaar vol zit met orders en moet zorgen dat het z'n produktiecapaciteit op tijd heeft uitgebreid.

Ook met de produktie gaat het bij Fokker de afgelopen twee maanden beter dan de onderneming zelf had gedacht. Bij de assemblagelijn van de Fokker 50 zijn efficiency-verbeteringen doorgevoerd. Twee stations zijn zelfs verdwenen, zodat de snelheid waarin een vliegtuig langs de lijn gaat aanmerkelijk groter is geworden.

In het meest rooskleurige scenario heeft Fokker de produktiecapaciteit net voldoende opgevoerd als de volgende golf orders loskomt. Klanten kunnen dan precies op tijd worden geholpen aan zo standaard mogelijk uitgevoerde toestellen. Alle kosten voor het Fokker 50 en 100-programma zullen eind dit jaar wel zijn gemaakt, waarna kan worden begonnen met het melken van de 'cash-cow'. De vruchten van het meer dan tien jaar geleden opgezette programma om twee nieuwe vliegtuigen te ontwikkelen zullen dan worden geplukt.

Aandeelhouders krijgen een rendement van 20 procent en de overheid krijgt zijn geld terug, net zoals zij nu de 200 miljoen gulden terugkrijgt die in Airbus is gestoken. (Vorig jaar heeft Fokker zelfs al 77 miljoen afgelost op een staatsgegarandeerde lening). Over een jaar of drie zullen beleggers weten of dit scenario uitkomt. Daarom zijn het vooral Britse instituten met een lange termijn blik, en een spreidingsbeleid waarbij ze een deel van hun portefeuille beleggen in vliegtuigfabrikanten, die de laatste tijd aandelen Fokker hebben gekocht. Ongeveer de helft van Fokkers aandelen bevindt zich in die kringen, maar de koers van het aandeel wordt nog sterk bepaald door de kleine particulier die koopt als er een nieuwe order bekend wordt en verkoopt als er een toestel door zijn landingsgestel gaat. Fokker wil dus nog wel eens in koers fluctueren. Drie jaar geleden had een slimme investeerder alle aandelen voor 120 miljoen kunnen kopen, nu is de beurswaarde van Fokker 1,6 miljard.

Inmiddels heeft Fokker ontdekt dat met handel in en financiering van vliegtuigen meer te verdienen is dan met de fabricage ervan. Fokker had speciaal daarvoor een handelsmaatschappij Aircraft Financing en Trading BV (AFT) opgericht. Volgens het eigen jaarverslag was zij goed voor een winst van 6,1 miljoen dollar, volgens het jaarverslag van Fokker (onder de post deelnemingen) goed voor 15,9 miljoen gulden. Dat is meer dan een derde van Fokkers gehele jaarwinst van 42 miljoen gulden.

De vliegtuigbouwer, die destijds zelf eigenlijk onvoldoende kapitaal had voor deze financierings- en handelsactiviteiten (eigen vermogen AFT 9,6 miljoen dollar op een balanstotaal van 120 miljoen), vond Rolls Royce. De Britse auto- en motorenfabrikant wilde ook in deze activiteiten stappen, maar had de financiering alvorens te beginnen eerst verzekerd via wat Britse, Amerikaanse en Japanse instituten. Rolls Royce heeft nu de helft van AFT van Fokker gekocht, de bijzondere bate hieruit wordt pas bij de halfjaarcijfers bekendgemaakt.

Uit dit soort activiteiten en de defensie-opdrachten alleen haalt Fokker volgens bestuurder E. J. Nederkoorn een winstcapaciteit van 100 miljoen gulden voor rente en belastingen. Totdat de winsten uit het Fokker 50 en 100-programma binnenstromen, is dat voldoende om houders van de 33 miljoen uitstaande aandelen dit jaar vast wat dividend uit te keren als beloning voor hun vertrouwen.

Dat moet ook wel, want de echte bedrijfsresultaten (zonder deelnemingen of AFT mee te tellen) stijgen bij Fokker niet echt. Dit bedrijfsresultaat is vorig jaar weliswaar toegenomen van 64 tot 77 miljoen, maar dat is eigenlijk alleen te danken aan de post afschrijvingen. Die is minder gestegen dan mocht worden verwacht omdat Fokker veel heeft geleased in plaats van gekocht. Voor de rest komt de uiteindelijke stijging van de nettowinst uit de lagere rentelasten, nu Fokker zijn vreemd vermogen heeft geherstructureerd en de Amro Bank eruit heeft gegooid.

Fokker straalt vertrouwen uit. De onderneming heeft zich ontworsteld aan de omhelzing van banken en overheid. Alle onderpanden die de banken hadden genomen zijn weer vrij. De overheid zal zijn prioriteitsaandelen inbrengen in een stichting. Dat betekent dat de overheid geen statutenwijziging meer voor kan stellen, lees: geen fusie van Fokker met een andere parij meer af kan dwingen.

En Fokker praat met alle vrienden/collega's, zoals president ir. M. Kuilman het uitdrukt, maar dan vanuit een sterke positie. 'We hebben een vliegtuig dat klaar is voor een groeiende markt. Dus we maken ons geen zorgen over verhalen dat Daimler en Mitsubishi of anderen een nieuw toestel met zeventig stoelen willen ontwikkelen. Alleen ontwikkeling van het frame kost al meer dan 2 miljard dollar en dan komt de motor er nog bij. Het duurt tien jaar voor het op de markt is', zo zegt men bij Fokker.

Niet voor niets staat als uitgangspunt onder de kop 'beleid' in het jaarverslag: Fokker is een van de weinige zelfstandige fabrikanten die in staat zijn op commerciele wijze vliegtuigen te ontwerpen, te bouwen, te verkopen en te ondersteunen. Op basis van dit argument heeft Fokker de continuiteit van de onderneming met behulp van buitenlandse financiers twee jaar geleden veilig gesteld.