Positie Shimon Peres allerzijds aangeknaagd

TEL AVIV, 10 mei - De Likud-kabinetsformateur Yitzhak Shamir voelt er bitter weinig voor met de naar zijn oordeel kuiperige socialistische partijleider Shimon Peres een nieuwe regering van nationale eenheid in Israel te vormen. Regelmatig werpt hij Peres voor de voeten als vice-premier tegen de gevallen regering van nationale eenheid te hebben samengespannen. In deze opvatting wordt Shamir nu gesteund door de socialistische ex-minister van defensie Yitzhak Rabin. Het ten val brengen van de regering van nationale eenheid door Peres werd gisteren nog door Rabin een 'stinkende zaak' genoemd. Afgezien van de diepe vertrouwenscrisis tussen Shamir en Peres is de politieke constellatie van dien aard dat het lijmen van de regering van nationale eenheid een onmogelijke opgave lijkt te zijn. Likud weigert thans op voet van gelijkheid met de Arbeiderspartij in zo'n regering te gaan zitten en stuurt aan op de vorming van een nationalistische regering met de religieuze en extreem-rechtse partijen in de Knesset, het parlement. Indien Shamir daar inderdaad in slaagt, zal dat de zwartste dag zijn in de politieke loopbaan van Peres omdat hij in de allereerste plaats verantwoordelijk is voor de val van de regering van nationale eenheid en daarna jammerlijk faalde in het opzetten van een 'vredesregering'. Volgens ooggetuigen brak Peres in snikken uit toen de desertie van een parlementarier uit zijn 'vredescoalitie' een eind maakte aan zijn droom Israel als premier op het vredespad te zetten.

Sedertdien gaat het met Peres bergafwaarts. Zijn positie als partijleider wordt zowel vanuit de linker- als rechtervleugel van de Arbeiderspartij aangevochten. Rabin bijt opnieuw het spits af in de koude oorlog tegen zijn rivaal, maar in de partij gaan krachtige stemmen op, vooral in de jongere garde, om de hele verouderde partijtop, inclusief Rabin, aan de kant te zetten.

Onthullingen gisteravond in het tv-journaal uit een nog geheim intern partijrapport over de verkiezingscampagne van 1988 wijzen Peres als de hoofdschuldige aan van de (betrekkelijke) nederlaag die de Arbeiderspartij toen leed. Volgens dit rapport, dat groot opzien baarde, had Peres zich in het centrum van de verkiezingspropaganda geplaatst hoewel hij aan de hand van opiniepeilingen kon weten dat Rabin grotere populariteit genoot, en nog steeds geniet.

Peres verweert zich als een leeuw tegen de aanvallen uit eigen kamp op zijn leiderschap. Achter het schild alles in naam van de vrede te doen en te hebben gedaan, verdedigt hij zich tegen de groeiende anti-Peres stemming in het land. Nog gisteravond zei een willekeurige burger in een radiogesprek 'Peres te haten'.

Het stempel van totale onbetrouwbaarheid dat Likud stelselmatig op Peres heeft gezet en dat door toedoen van Rabin nog zwarter is geworden drukt zwaar op de socialistische partijleider. 'Het is een persoonlijke tragedie voor hem en een groot verlies voor het land dat de begaafdste politicus die we hebben en die van 1984 tot 1986 heeft bewezen een van Israels beste premiers te zijn geweest ditmaal de top niet haalt', schreef een gezaghebbende commentator onlangs. De val van Peres is begonnen.