Levenslessen in de cel

In 1956 maakte Alfred Hitchcock een film die The Wrong Man heette. Het was een prachtige film met als inzet een man die in de gevangenis belandt omdat hij een overval heeft gepleegd. De loketbeambte herkent hem, er is voldoende aanvullend bewijs - meer heeft Justitie niet nodig. De man kan vol blijven houden dat hij onschuldig is maar zolang zijn eerlijke gezicht zijn enige sterke punt is, heeft hij de misdaad begaan. Zolang hij niet beschikt over een sluitend alibi, is hij de rover en hoeft de politie niet verder te zoeken naar een schuldige.

Het bijzondere van The Wrong Man is de inhoud van de suspense. De film is razend spannend, maar niet om de voor de hand liggende redenen. We worden niet meegevoerd op een angstige zoektocht naar de ware rover in een levensgevaarlijk milieu; we krijgen zelfs nauwelijks informatie over het delict zelf of hoe de politie uiteindelijk de ware misdadiger heeft gevonden. De spanning zit 'm in het persoonlijk leven van de man, dat Hitchcock in een bloedstollend traag tempo laat afbrokkelen. De man verliest zijn baan, raakt zijn kind kwijt, heeft geen contact meer met zijn familie en zijn vrouw belandt in een inrichting. Hij eindigt officieel als de onschuldige die hij steeds was, maar we hebben gezien hoe zijn straf zal duren tot zijn dood.

An Innocent Man heet de film van Peter Yates en de overeenkomst met The Wrong Man gaat verder dan de titels. Ook hier wordt een man ten onrechte beschuldigd van een zware misdaad (cocainehandel) en telt het vinden van de ware dader pas in tweede instantie. Rehabilitatie blijft zelfs achterwege: de man zit zijn straf uit. En er wordt een interessant aspect toegevoegd door de onrechtmatige veroordeling in samenhang te brengen met corrupte politiemensen.

Maar regisseur Peter Yates en zijn scenarioschrijver laten elk potentieel belangwekkend gegeven door hun vingers glippen. Hun hoofdpersoon (gespeeld door Tom Selleck-met-de-trouwe-lobbes-ogen) wacht na het uitzitten van zes jaar (!) gevangenisstraf weer de ongeschonden warmte van de echtelijke woning. Zijn vrouw twijfelde nooit aan hem en zo te zien krijgt hij tenslotte zelfs zijn baan als vliegtuigmonteur terug. An Innocent Man zoekt niet naar psychologisch conflict. Het is een dodelijk gewone, platte gevangenisfilm, zoals er zoveel gemaakt werden. Alles is aanwezig: de gebruikelijke wrede gevangenisdirecteur, de onbehouwen cipiers, de kille zware jongens en hun gangs, de homoseksuele vernederingen en, ten behoeve van het geestelijk leven van de hoofdpersoon, de ondoorgrondelijke lifer (de levenslang gestrafte) met 'interessante' filosofische gedachten ter diepgang van het oog om oog-principe en ter opleiding van de nieuweling.

An Innocent Man wil zijn publiek wijs maken dat een verblijf in de gevangenis een beter mens maakt van iedere softe burger met altruistische ideeen. Wie wil er nu zo'n goedzak zijn? Achter de tralies leert zo'n Joris Goedbloed, aarzelend maar toch, voor zichzelf op te komen. Door schade en schande wijs ziet hij uiteindelijk de noodzaak in van racisme, het belang van bloedwraak en van moord-als-het-moet en de waarde van grote-mannen-vriendschap. Eenmaal vrij brengt hij al die onschatbare levenslessen direct in praktijk, met stralende gevolgen.

Met An Innocent Man leverde Peter Yates (o.m. The Deep, Krull en het geaffecteerde The Dresser) zijn zoveelste broddellap af. Het rammelende verhaal verwerkte hij in een saai gefilmd en hakkelig gemonteerd geheel. Hij nam dit keer nauwelijks de moeite om de acteurs richtlijnen te geven. Of zou hij ze opgedragen hebben hun rollen te vervullen alsof ze op het podium van een school-aula staan? Misschien kan het op het televisiescherm nog door de beugel, voor het bioscoopdoek zonk An Innocent Man te ver beneden een acceptabel niveau.