Bij de KNVB werkt iedereen langs elkaar heen

EINDHOVEN, 10 mei - In de meeste landelijke sportorganisaties is de bondscoach een schaap met vijf poten. Meestal is hij dan nog een vrijwilliger en parttimer die zich naast het technisch beleid moet bezig houden met allerhande zaken waarvoor hij niet is opgeleid dan wel geschikt is, zoals commercie, management en public relations. Dank zij het Nationaal Coach Platform hebben de bondscoaches de kans zich te laten voorlichten over, zoals gisteren tijdens hun achtste bijeenkomst in Eindhoven, het samenspel met de media en over de relatie tussen de sporttechnische en bedrijfsmatige leiding.

Het moet een vreemde ervaring zijn geweest voor de inleiders Kees Ploegsma en Mart Smeets dat menig bondscoach zich in de vertrekken van het PSV-stadion als Alice in Wonderland waande. Maar het valt in de technische leiders te waarderen dat zij de moeite nemen zich te informeren over zaken die hun vreemd zijn. De meeste bonds- en clubbestuurders zijn daar voor te zelfingenomen. Ze kakelen tegen de pers als wereldpolitici en reageren verontwaardigd wanneer media daar doorheen prikken. De coaches (ongeveer dertig) vervulden een voorbeeldfunctie door tv-sportverslaggever Smeets te willen aanhoren over de manier waarop zijns insziens journalisten door hun voering van pen, camera en microfoon het imago van de technische leiders kunnen beinvloeden.

Hoe voetbalcoach Rinus Michels voor het publiek ineens van een nurkse man in een vaderfiguur kan veranderen door de manier waarop tv-verslaggever Kees Jansma hem benaderde - al moet de rol van Ruud Gullit ten opzichte van Michels niet worden onderschat. Hoe schaatscoach Henk Gemser ondanks zijn wollige taal en starre houding door de pers tot heilig en dus ook door het publiek werd verklaard. Maar ook hoe zijn voorganger Tjaart Kloosterboer jarenlang 'arme Tjaart' bleef, omdat radio-verslaggever Henk Spaan dat tot in den treure herhaalde en menig journalist zich als een kuddedier bij hem aansloot. En hoe voetbalcoach Libregts door partijdige media - betrokken spelers, coaches en sponsors speelden daar gretig op in - op een mensonterende manier werd weggehoond.

Normen

Een bondscoach vroeg zich in Eindhoven af waar de ethische normen lagen van de journalist. Wat mag een journalist wel opschrijven, wanneer mag hij de microfoon 'open' zetten, wanneer niet? Toen Smeets antwoordde dat iedere journalist zijn eigen ethische normen hanteert, reageerden de toehoorders geschokt. Een aantal meende daarentegen dat de journalist een verlengstuk van het beleid van de coach c.q. bond zou kunnen zijn. Hoe coaches van kleine bonden hun sport kunnen promoten, was een vraag. Aandacht dwing je af, hield Smeets hen als vanzelfsprekend voor.

De omgang met de media is niet alleen voor coaches belangrijk. Manager Ploegsma van PSV vertelde dat de spelers van zijn club wordt gevraagd zich in het belang van de vereniging en haar sponsors vriendelijk op te stellen ten opzichte van journalisten en toeschouwers. In het jeugdinternaat wordt de voetballers door een NOS-regisseur de vaardigheid bijgebracht voor camera en microfoon te spreken. Wat betreft gevoel voor public relations liggen voetballers volgens Ploegsma mijlenver achter op wielrenners. Hij memoreerde de afloop van de finale om de KNVB-beker tussen PSV en Vitesse waar de spelers volgens traditie hun shirts ruilden. De PSV'ers beseften echter niet dat het tegenover hun sponsor onacceptabel was met het shirt van de concurrent de beker in ontvangst te nemen. Gelukkig, zei Ploegsma, hadden de Vitesse-spelers geen sponsornamen op hun shirts.

Ploegsma was uitgenodigd als de vertegenwoordiger van de veel geroemde moderne bedrijfsvoering bij PSV. De manager hield de coaches voor dat in een organisatie de taken zorgvuldig afgebakend dienen te worden. 'Manager en coach mogen niet op elkaars stoel gaan zitten. De rol van het bestuur is alleen beleidsbepalend. Het mag zich niet met technische zaken bemoeien, vooral omdat de leden meestal hobbyisten zijn. Het bestuur moet zich gedragen als een raad van toezicht.'

Generatieconflict

Dat juist bij een 'perfecte organisatie' als PSV de afspraken over de rolverdeling tijdens de afgelopen competitie niet werden nagekomen, wil niet zeggen dat de structuur van het bedrijf niet deugt, meende Ploegsma. 'PSV valt niet om. De basis is stevig. Ook in een goed georganiseerd bedrijf worden fouten gemaakt. Bij PSV werden de problemen veroorzaakt door een combinatie van fouten: een generatieconclift in de spelersgroep, sommige spelers zijn op een te hoge stoel gezet en we reageerden niet adequaat op bepaalde perspublicaties.' Een voorbeeld van een slecht functionerende organisatie noemde Ploegsma de grootste sportbond, de KNVB, waar coaches, bestuurders, bureaufunctionarissen en voorlichters langs elkaar heen werken. Waarom PSV-er Valckx via Teletekst moet vernemen dat hij niet als hij verwachtte is geselecteerd voor het wereldkampioenschap. 'Op die manier bezorg je een speler een enorme teleurstelling. En de club moeten dat weer opvangen. Waarom meldt de KNVB of bondscoach niet eerst de selectie bij de club. Dit soort gevallen gebeurt nu al dertig jaar.'

Ploegsma wilde er maar mee zeggen dat de KNVB naast de bondscoach dringend behoefte heeft aan een manager.