VEEL LIEFS VAN CLUB MEDITERRANEE; Frans toeristenbedrijfexploiteert menselijk geluk

Club Mediterranee is niet zomaar een toeristenbedrijf, de 'Club' staat voor niets minder dan geluk op aarde. Club Mediterranee strijkt in twee, drie dagen de stress glad bij moderne, veeleisende mensen. Een weekend wegzakken in het schuimbad van een leven zonder verantwoordelijkheden.

Uitvinders van geluk. Zo noemt de Club Mediterranee zichzelf op de omslag van een introductiebrochure. In de Parijse metrogangen hangen deze week affiches met de tekst 'Club Med, Het geluk liggend of Het geluk staand'. 'Club Med, le bonheur, le bonheur', fluistert een stem op een bandje, terwijl ik wacht op een telefonische doorverbinding. 'Ons idee van geluk', zegt Serge Trigano, directeur van het fameuze Franse toeristenbedrijf, 'is de mooiste plek van de wereld te vinden, daarop iets prettigs te bouwen en om dat vervolgens aan onze clienten te geven. Zij kunnen kiezen uit een veelheid van activiteiten, zodat iedereen zijn eigen geluk kan vinden.' Op het eerste gezicht lijkt dit een verkoperspraatje. Maar in Opio, het een jaar oude vakantiedorp-nieuwe-stijl van Club Med waar ik een weekeinde verbleef op zoek naar het Club Med-geluk, blijkt hoe serieus de gentils organisateurs (GO's) het vakantie-evangelie van de stichters uitdragen. Met een Renault-Espace busje word ik van het vliegveld gehaald door een Nederlandse GO, Annemarie Timmer, die als nuchtere vrouw van het noorden haar schouders ophaalt bij de dreun 'bonheur, bonheur', maar mij, overigens zonder een spoor van serviliteit, het gevoel geeft dat zij en de andere GO's niets liever willen dan zich voor mij inspannen.

Temidden van 899 andere gasten en 130 GO's is de realiteit natuurlijk minder weldadig, maar ik voelde me zo snel wegzakken in dit schuimbad van een leven zonder verantwoordelijkheden dat ik, toen ik mijn koffer niet open kon krijgen, onmiddelijk de receptie alarmeerde. Geheel tegen mijn gewoonte in, want mijn gehele leven al stel ik er een eer in problemen eigenhandig op te lossen. Maar Club Med debiliseert snel, negatief gezegd of geeft een perfecte service, positief gezegd.

Schelp-motief

De kamer is aangenaam, een gele roos in de badkamer en een op de bureautafel, een mooi verpakte bonbon ligt klaar, fax, telefoon, televisie met 18 kanalen, een balkonnetje met rustgevend uitzicht op de pijnbomen en de oleanders van de Provence-heuvels, het geluid van tennisballen. De gordijnstof is uitgevoerd in hetzelfde blauwe schelpjes-motief als van het servies, behang en de tegels, zo constateer ik op mijn rondtocht langs stoombaden, sauna, fitness-center, zwembaden, ligstoelen, schilderruimte met lerares, disco, bar, restaurants, filmzaal met vaste voorstellingen en klassieke muziekuren, vijftien tennisbanen en golf-links. Serge Trigano heeft een mooi plekje uitgezocht, op een heuvel, niet te ver van zee, niet te ver van het middeleeuwse stadje Grasse, en er een aardige som duiten in geinvesteerd - omgerekend 120 miljoen gulden, het duurste dorp uit de stal, zodat de gentil membre (GM), een overvloedige keus uit gelukbrengende activiteiten kan doen.

Opio is het resultaat van een koerswijziging van de Club Med. Op de kamers, hutten of bungalows in de klassieke vakantiedorpen van de Club stonden geen telefoons of televisietoestellen. De filosofie was het rumoer van het moderne leven ten bate van de ontspanning uit te bannen. Toen Serge Trigano in 1985 uit Amerika terugkeerde, constateerde hij dat, hoewel de all-in vakanties in de wereld toenamen, het aandeel van Club Mediterranee daalde. 'Het was ons produkt, maar onze concurrenten verkochten het beter', stelt de 43-jarige directeur.

Nieuwe produkten

De afgelopen vijf jaar hebben vader Gilbert Trigano (70) en zoon Serge die opgeleid werd als econoom aan de universiteit van Parijs en een lange ervaring in de Verenigde Staten opdeed, van het zeer Franse bedrijf een internationale onderneming met een sterk Europees accent gemaakt. 'Buiten Frankrijk hebben we onze verkopen in Europa in drie jaar tijd verdubbeld', zegt Serge in zijn werkkamer, gemeubileerd in zwart-witte moderniteit op zijn Italiaans. Foto's van president Bush op bezoek bij de Club in Amerika, de paus en van het Vrijheidsbeeld sieren de wand tegenover de grote ronde werktafel. 'Nu is de tijd rijp voor het introduceren van nieuwe produkten.' Opio is een van die nieuwigheden. De gewone trouwe gentil membre kan er terecht, evenals de moderne en veeleisende die in contact met de buitenwereld wil blijven. Maar het dorp is ook berekend op de ontvangst van hele bedrijven, voor seminars of jaarlijkse uitstapjes. De formule werkt uitstekend, vergaderzalen zijn overvloedig aanwezig, de keuken is overdadig en de vergaderaars hoeven zich na de rollenspellen of financiele uiteenzettingen niet met elkaar te vervelen. Ze kunnen golven, tennissen of zich laten masseren. Voor de zware dag begint, kan men eveneens de fitness-zaal in. Werk en ontspanning in afwisseling en op bestelling verkrijgbaar. Voor het bedrijf een gouden zet, Opio is bijna het gehele jaar vol - op de valreep kan ik voor mijn aprilweekeinde de allerlaatste plaats boeken.

Club Mediterranee bestaat dit jaar veertig jaar en al is de oprichter, de Belg Gerard Blitz, een maand geleden overleden, het oude uitgangspunt van de Club - oneerbiedig samengevat: in tenten van de natuur en van elkaar genieten - leeft, ondanks de modernisering, nog altijd voort. Serge Trigano weet de sfeer, hoewel hij de tweede generatie vertegenwoordigt, treffend te verwoorden. Maar hij heeft dan ook de Club aan de basis als gentil organisateur en chef de village leren kennen. 'Het eerste wat wij willen aanbieden is liefheid, gentillesse. Een emotie die je niet meer tegenkomt in de metro, de taxi, het grootwinkelbedrijf, op het werk. Maar meer dan dat, ook tederheid horen we te bieden. Onze GO's moeten in twee a drie dagen de stress wegstrijken waarmee de gentils membres binnenkomen en die overal in New York en Tokio hetzelfde is. Men praat overal over het kwaad, de economische oorlog. Onze gasten moeten bij ons opbloeien.'

Dat kan in 98 villages over de gehele wereld en sinds kort ook op een cruise-schip.

Sex en zon-imago

Twintig jaar geleden bezorgde deze filosofie de Club Med zijn sex en zon-imago. Maar de Trigano's hebben de afgelopen vijf jaar hard aan een ander imago gewerkt. Serge gebruikt nog steeds dezelfde woorden, maar nu ook voor een andere doelgroep: 'De mensen moeten zichzelf kunnen terugvinden, maar ook hun kinderen en hun vrouw waarmee ze al zolang zijn getrouwd.'

Het blijft klinken als een yuppie-vorm van morele herbewaping, maar het nieuwe twee sporenbeleid levert vruchten op. 'De helft van onze klanten is getrouwd. Onze gemiddelde client is 37 jaar, leeft in de grote stad en behoort tot de hogere inkomensgroepen.'

Trigano junior relativeert deze typering onmiddellijk: 'Niet de demografie is belangrijk voor de definitie van onze klant, maar de stijl. Het zijn mensen van deze tijd, nieuwsgierig en veeleisend'.

In andere woorden: verwend. Om deze lastige gasten te behagen, geeft Club Med zijn gentil organisateurs speciale stages van een halfjaar. 'We geven cursussen in Parijs en laten hen in bedrijven werken of op campussen in Amerika om de stijl van leven daar te begrijpen. Ze moeten de opinionleaders ontmoeten.' De twee eerste eisen die worden gesteld aan een GO, zijn het kunnen spreken van minstens twee vreemde talen en het bezit van qualite de coeur, zoals Serge Trigano dat in zijn taal mooi formuleert. 'Parijzenaars, zegt de directeur, 'zijn niet zo aardig meer. Ze zijn het begrip dienstvaardigheid verleerd en zoals de meeste Fransen spreken ze hun talen niet. We halen steeds meer mensen uit de provincie en veel uit het buitenland. De beste GO's zijn Nederlanders, ik zelf weet niet waarom, maar als ik met chefs van de dorpen vergader, hoor ik dat ze meer en meer om Nederlanders vragen. Daarom gaan we onze inspanningen in Nederland verhogen. Maar ook Thai, Italianen en Marokkanen zijn fantastische GO's.' In de veertig jaar van zijn bestaan, waarvan de laatste 36 onder leiding van Gilbert Trigano, heeft Club Med wereldwijd een imago opgebouwd zoals dat alleen bedrijven als Coca Cola, Mercedes en Yves St-Laurent is gelukt. Het imago van leven als God in Frankrijk. Ook op Paradise Island. Club Med lijkt eerder een sociologisch fenomeen dan een keihard bedrijf. Een knappe prestatie die geen enkele firma in de tourist-bizz de Trigano's nadoet.

Bescheiden

De omzet van Club Med (zie kader) blijft echter bescheiden vergeleken met die van de grote concurrenten, het Britse Thompson Travel (5,2 miljoen klanten in 1988) en het Westduitse TUI (2,8 miljoen klanten). Serge Trigano: 'De mondiale toeristenindustrie heeft jaarlijks 350 miljoen klanten, wij zitten op een jaarlijks aantal van 1,5 miljoen. Dat is een bescheiden aandeel'. De omzet van Club Med bedroeg in 1988 ruim twee miljard gulden en de winst was bijna honderd miljoen gulden. 'Gemakkelijk verdiend', becommentarieert een van de zakelijk deskundige gasten in Opio de firma.

De formule van Club Med is goud waard. Die is niet te vinden in de folders met gebruinde jongens en volslanke meisjes onder palmen op hagelwitte stranden. Dat is het Peter Stuyvesant-leven dat meer reisbureaus aanbieden. De 'club' geeft zijn geheimen pas ter plaatse bloot en die werken meteen verslavend. De bejaarde Francaise die met haar man en vier zware koffers op de parkeerplaats van Opio op haar Espacebusje staat te wachten, is een addict. Ze zegt tegen mij: 'Een half jaar geleden waren we op een congres van kinderartsen, ja mijn man is kinderarts, in Malaga. De Club Med in Don Miguel bevond zich op een uur rijden van het congres, maar geen hotel kan het opnemen tegen de service en rust van een Club-dorp.'

Trigano: 'Vijfenzestig procent van onze gasten komt terug'. De Club is speciaal. De folders afficheren ronduit dat het fundamentele doel contact maken is. Serge Trigano zegt tegen mij in dezelfde folder-stijl: 'Als de bedoeling van uw vakantie is om er alleen op uit te trekken, dat heeft u ons niet nodig. Maar als u geholpen wilt worden om het gebergte te ontdekken, kunt u bij ons terecht. We zullen u zeggen dat onze gids met drie of vier personen omhoog gaat. Misschien zijn er twee mensen bij die u interessant voorkomen, misschien een, misschien een man, misschien een vrouw, met wie u prettig kunt praten, met wie u het genoegen beleeft van een ontdekking. Onze GO's zijn er om dat contact te vergemakkelijken.'

Contact

Eten, een belangrijk ritueel in Frankrijk en dus ook in een dorp van de Franse Club Med, staat eveneens in het teken van contact. Een GO monstert voor het ontbijt mijn kwaliteiten en eigenschappen en zet me zonder opgaaf van redenen aan een tafel met drie jonge Fransen. Taal, zo vertelt men mij later, is een selectiecriterium, zo ook leeftijd en soms geslacht. Het contact wil echter niet vlotten - zij hebben trainingspakken aan en lijken te willen sporten, ik heb mijn ochtendkrant en bril bij me en wil liever lezen. Contact laat zich niet forceren. 'Dat ontstaat vanzelf op de tennisbaan of de golflinks', zegt mijn Nederlandse gentil organisateur. Ik ben te kort, slechts twee dagen, op verkenningstoernee om dit fundamentele doel volledig te beleven.

Zeker is dat ik prettig heb getennist. Hoe goed de Club is georganiseerd, bleek toen ik, overmoedig geworden door de sfeer van jeugdigheid in Opio, mijn rechter kuitspier scheurde. Terstond kwamen twee verpleegsters met een brancard aansnellen. Een van hen bleek een ontbijttafelgenoot van die ochtend te zijn. Nu werd het contact wel snel gelegd en aan het zwembad hebben we samen ontspannen een campari gedronken. Peinzend met mijn been omhoog schijnt het me toe dat de Club de ideale vakantie-organisator is voor mensen die vreemde landen en situaties willen verkennen, maar zo min mogelijk willen ervaren dat vreemde landen vreemd zijn. Kortom, moderne, veeleisende mensen.