Tekort aan benzine leidt tot chaotische toestand in Polen

WARSCHAU, 9 mei - De directeur van het Poolse staatsoliebedrijf CPN, Jerzy Szewczyk, is ontslagen wegens de chaos die is ontstaan door een plotseling en onvoorzien tekort aan benzine.

De afgelopen week heeft het tekort aan benzine tot chaotische situaties geleid in veel delen van Polen. Kilometers lange rijen wachtende auto's en wachttijden van vele uren waren de norm en in sommige plaatsen, zoals Lodz, kwam het tot protestacties van automobilisten tegen de pachters van pompstations. Bij benzinepompen zonder voorraad - en dat waren deze week in het zuiden van Polen alle pompen - kon de wachttijd tot de volgende leverantie van benzine zelfs dagen bedragen.

Het tekort is veroorzaakt door een plotselinge stijging van de vraag naar benzine tijdens de feestdagen van 1 en 3 mei, in combinatie met een onvoorziene daling van de toelevering. Toen de eerste tekorten ontstonden sloegen veel automobilisten aan het hamsteren en steeg de vraag naar benzine pijlsnel. In april was bijvoorbeeld in de provincie Katowice 600.000 liter benzine per dag genoeg om de vraag te dekken, in de eerste week van deze maand was zelfs een miljoen liter onvoldoende.

De situatie liep geheel uit de hand toen bleek dat CPN uit financiele overwegingen een veel te kleine reservevoorraad had aangehouden en toen de Sovjet-Unie als gevolg van de problemen in Litouwen niet in staat bleek haar verplichtingen aan Polen na te komen en een bestelde hoeveelheid van tienduizend ton olie achterwege bleef.

In sommige delen van Polen konden de problemen worden opgevangen door haastig olie te importeren. In Gdansk bijvoorbeeld kwam een hoeveelheid olie uit Nederland aan, Silezie kon zich even behelpen met olie-importen uit Oostenrijk. Als gevolg van de gestegen vraag waren die extra voorraden echter al snel uitgeput.

Op korte termijn wil het Poolse ministerie van industrie de problemen het hoofd bieden met de import van olie uit Engeland, Noorwegen en West-Duitsland. Esso Hamburg heeft gisteren een contract gesloten met een particuliere ondernemer in Gdansk voor de levering van olie. De Poolse regering tracht het monopolie van CPN op de benzinemarkt te breken door particulieren aan te moedigen op de oliemarkt actief te worden. Er zijn plannen CPN ofwel te decentraliseren ofwel op te delen in afzonderlijke bedrijven. Bovendien ziet de regering uit naar nieuwe leveranciers, nu de Sovjet-Unie, de traditionele leverancier van olie, steeds vaker niet in staat blijkt aan de verplichtingen te voldoen. Irak heeft Polen vorige week een miljoen ton ruwe olie beloofd, als gedeeltelijke terugbetaling van Iraakse schulden aan Polen.

Benzinetekorten hebben onder het vorige regime tot de routine behoord. Sinds de invoering van de hervormingen in januari, toen de benzineprijs zo dramatisch steeg dat honderdduizenden Polen hun auto aan de kant zetten, is een tekort als dat van deze week echter niet meer voorgekomen.