Dreigement zelfdoding Wilhelmina

AMSTERDAM, 9 mei - Koningin Wilhelmina heeft in de meidagen van 1940 gedreigd zichzelf te zullen doden als haar schoonzoon, prins Bernhard, bleef weigeren prinses Juliana en hun kinderen Beatrix en Irene naar Engeland te begeleiden. Aan dit dreigement heeft dr. L. de Jong in het in 1970 verschenen deel III van zijn standaardwerk een regel gewijd, maar nu vertelt prins Bernhard zelf de toedracht van dit conflict met zijn schoonmoeder in de documentaire 'Oranje en Plan Geel, de slag om Den Haag', die de NOS morgenavond uitzendt (20.25-21.54 uur, Nederland 3).

In de documentaire, die is gemaakt door Guus van Waveren en Gerard Soeteman, is de prins aanvankelijk zeer terughoudend over dit onderwerp. Pas na aandringen wil hij kwijt dat zijn schoonmoeder ermee dreigde 'zich van kant te maken' als hij koppig bleef. Hij wilde namelijk in Nederland blijven om tegen zijn vroegere vaderland te vechten. Bernhard voegt daaraan toe dat hij geen seconde heeft getwijfeld aan de ernst van het dreigement. 'Ik heb haar zolang als ze leefde niet op het spreken van de onwaarheid kunnen betrappen.' Al kort na het begin van de Duitse inval op 10 mei 1940 vertrokken Juliana en Bernhard op aanraden van de regering met hun twee kinderen van paleis Soestdijk naar paleis Huis Ten Bosch in afwachting van het moment waarop ze volgens plan naar Engeland zouden kunnen worden geevacueerd (in de documentaire vertelt Bernhard onder andere hoe hij eerst enige tientallen flessen goede wijn in de tuin van Soestdijk begroef, waar hij ze na de oorlog terugvond). De koningin verbleef op paleis Noordeinde. Op 12 mei was het duidelijk geworden dat de strijd in een kritieke fase kwam. Wilhelmina en het kabinet kwamen overeen dat in elk geval de kroonprinses met haar gezin Nederland zou verlaten aan boord van een Britse torpedobootjager. Om hierover te overleggen, kwam de koningin naar Huis Ten Bosch. Daar, in de tuin van het paleis, kwam het tot de woordenwisseling die uitliep op het dreigement.

Volgens De Jong was het, behalve bezorgdheid om haar dochter, vooral bezorgdheid om het voortbestaan van de dynastie die Wilhelmina ertoe dreef geen middel te schuwen om in deze kwestie haar zin te krijgen, een eigenschap die haar overigens ook in andere tijden niet vreemd was. Overigens vertelt Bernhard ook bij het uitvoeren van de opdracht van zijn schoonmoeder steeds van plan te zijn geweest zo snel mogelijk naar Nederland terug te keren. 'Ik had het de soldaten bij Huis Ten Bosch beloofd en ik wilde mijn belofte houden, ' zegt hij. Toen de kans zich voordeed met een Frans schip naar het vasteland terug te keren, had hij Juliana op het hart gedrukt niets tegen haar moeder te zeggen 'omdat die anders haar uiterste best zou hebben gedaan mij daarin te hinderen'. De prins wist Zeeland te bereiken, waar ook na de capitulatie van het Nederlandse leger nog werd gevochten door Franse troepen. Toen de toestand ook daar onhoudbaar werd, trok hij met de Fransen terug om voor de tweede keer in Londen te arriveren.