Wanbetalers IMF lopen kans op schorsing

WASHINGTON, 8 mei - Een aantal ontwikkelingslanden komt zijn verplichtingen aan het Internationale Monetaire Fonds niet na. Het gaat om landen die in het verleden een lening van het IMF hebben ontvangen, maar deze niet terugbetalen. Bij de Wereldbank speelt een identiek probleem.

Op het ogenblik hebben elf landen bij het IMF een betalingsachterstand van meer dan zes maanden. De achterstallige betalingen bedragen in totaal 4,3 miljard dollar (op een fonds van 117 miljard dollar, straks zo'n 60 miljard dollar meer) en stijgen nog steeds.

De elf wanbetalers zijn Somalie, Honduras, Vietnam, Guyana, Liberia, Soedan, Peru, Zambia, Sierra Leone, Panama en Cambodja. Voor sommige landen - Guyana, Vietnam, Somalie - zijn pogingen gedaan de achterstand weg te werken met hulpgeld van donorlanden, maar dit is niet gelukt.

Het geld waarover het IMF beschikt bestaat uit financiele reserves die de centrale banken van de lidstaten aan het Fonds hebben toevertrouwd. Een van de regels waarop het IMF is gebaseerd is dat uitgeleend geld snel wordt terugbetaald om beschikbaar te zijn voor andere landen.

De kosten van de betalingsachterstanden worden over de crediteuren- en debiteurenlanden van het IMF verdeeld. Dit gebeurt door een opslag op de rente die landen moeten betalen op hun leningen van het IMF, en door een korting op de rente die landen ontvangen op hun tegoeden bij het IMF. Over de verdeling van deze last bestond onenigheid tussen de debiteuren- en de crediteurenlanden in het IMF. De debiteuren wilden dat de kosten meer gedragen worden door de rentevergoeding te verlagen dan door de rente-opslag te verhogen. De rijke landen verzetten zich hiertegen.

De VS hebben voorgesteld de achterstalligheden te financieren met geld uit een fonds van het IMF, waaraan de VS zelf vrijwel niets hebben bijgedragen. Als een extra garantie voor dit fonds (ESAF, de 'uitgebreide structurele aanpassingsfaciliteit') hebben de VS voorgesteld drie miljoen ounce (33 gram) goud uit de goudreserves van het IMF te verkopen. Andere landen, waaronder Nederland, zijn fel tegen de verkoop van goud als onderpand voor achterstanden.

De statuten van het IMF bieden nu beperkte mogelijkheden om wanbetalers te straffen. De voornaamste sanctie is dat landen geen nieuwe leningen meer krijgen, waardoor ze in een financieel isolement terechtkomen.

De VS hebben voorgesteld het lidmaatschap van wanbetalers op te schorten. Hiervoor moeten de statuten van het IMF worden veranderd. Ze koppelden deze sanctie aan hun goedkeuring voor een quotum-verhoging van het IMF. Zowel het voorstel tot schorsing van wanbetalers als deze koppeling stuitte op grote tegenstand. In het bijzonder van de ontwikkelingslanden, die dit als een vorm van psychologisch machtsmisbruik beschouwden. Andere landen, zoals Nederland, voelden wel voor strengere sancties, maar niet voor een koppeling.

Afgelopen nacht is besloten de statuten van het IMF zodanig te wijzigen dat wanbetalers kunnen worden geschorst als 70 procent van de leden zo'n schorsing ondersteunt. Hierdoor is schorsing geen automatisme geworden zoals de Amerikanen hadden gewenst.