Onderwijzers hoesten veel, concierges hebben rugpijn

Niet alleen leerlingen, ook onderwijzers hebben last van hoestbuien en doorwaakte nachten als gevolg van slecht schoongemaakte schoolgebouwen. Van alle soorten leraren hebben vooral onderwijzers last van CARA. Hun collega's in het voortgezet onderwijs of het hoger beroepsonderwijs zijn vaker overspannen.

Dit blijkt uit 'Gehandicapt werken in het onderwijs', een door het Tilburgse IVA (Instituut voor Sociaal-Wetenschappelijk Onderzoek) verricht onderzoek naar de arbeidsmarktpositie van gehandicapten in het onderwijs. Het onderzoek had betrekking op het basisonderwijs, het speciaal onderwijs, het voortgezet onderwijs en het hoger beroepsonderwijs. Ook gegevens over het niet-onderwijzend personeel zijn in het onderzoekverslag opgenomen.

Opvallende uitkomst was dat het basisonderwijs het kleinste aantal gehandicapten kent: 1,8 procent. In het voortgezet onderwijs en het hoger beroepsonderwijs is dat respectievelijk 6,3 en 6,4 procent. Hiervan was 70 procent nog niet gehandicapt toen ze met werken in het onderwijs begonnen. Typische beroepshandicaps zijn rugklachten en overspannenheid.

Voor gehandicapten die in het onderwijs aan de slag willen komen of blijven, zijn de belemmeringen legio. De belangrijkste is de hoge werkdruk. Direct daarop volgt de geringe diversiteit in functies in het onderwijs. Twee derde van de gehandicapte leraren miste al in hun eigen middelbare schooltijd stofvrije ruimten, een lift en een aangepast rooster. Lang niet alle scholen hebben daarin verandering gebracht. Daarnaast zijn er ook zaken die werken in het onderwijs voor een gehandicapte aantrekkelijk maken. Men kan er gemakkelijk een deeltijdbaan krijgen. Vaak is het gebouw al aangepast aan gehandicapte leerlingen. Overigens wilde twee vijfde van de leraren die al gehandicapt waren voor ze naar een lerarenopleiding gingen, 'altijd al het onderwijs in'. Twee derde van de scholen heeft een of meer gehandicapte werknemers. Vrijwel geen enkele school hanteert een 'gewenst percentage' gehandicapten. Wel worden gehandicapte leraren eerder uitgenodigd voor een gesprek dan andere sollicitanten. Bij de beoordeling spelen didactische kwaliteiten en doorzettingsvermogen over het algemeen een zwaardere rol dan de handicap. Het grootste knelpunt vinden scholen dat gehandicapte werknemers 'niet voor alle taken inzetbaar zijn'. Bij keuringen voor arbeidsongeschiktheid wordt slechts 15 procent van de afgekeurden in het onderwijs herplaatst. Ook hier geldt dat didactische kwaliteiten en 'persoonlijkheidsstructuur' doorslaggevend zijn. In het voortgezet en het hoger beroepsonderwijs gebeurt 80 procent van de herplaatsingen in de eigen betrekking, in het basisonderwijs de helft.

    • Gretha Pama