Met toercaravan op weg naar de Tweede Kamer

ARNHEM/DEN HAAG, 8 mei - Onderweg van woonwagencentrum Arnhem naar het Haagse Malieveld, temidden van honderden andere actievoerende woonwagenbewoners, schetsen ze het dagelijks leven op het kamp. De samenleving is er zorgzaam, de mensen denken er nog aan elkaar, bejaarden sturen ze niet naar een tehuis, bij een voorgenomen bezoek hoef je geen afspraak te maken. 'Waarom moet dat verdwijnen? Waar is dat goed voor?' Bertha Engels (30), een van de initiatiefnemers van de vandaag gehouden actie van woonwagenbewoners tegen het verkleinen van woonwagencentra, spreekt nu eens opgewonden, dan weer op milde toon. 'Heerma, de staatssecretaris, weet wel hoe het zit. Laatst waren we bij hem. Ik vind het een redelijke man. Maar hij doet niks, ik snap het niet.' Om kwart over zeven is Engels' auto - met toercaravan erachter - samen met ongeveer dertig andere uit het Arnhemse woonwagencentrum vertrokken. Tegelijkertijd beginnen honderden woonwagenbewoners uit het hele land aan de tocht naar Den Haag. Richting Malieveld, daarna richting Tweede Kamer. Engels, vanochtend om kwart voor acht: 'Maar we doen het niet zoals de boeren. Geen woonwagens op het Binnenhof. Dat geeft alleen maar rotzooi. We voeren vreedzaam actie.' Engels' echtgenoot Hein Kabalt (34) bestuurt de wagen, de zoons Gijs (6) en Driekus (12) vermaken zich achterin met stripboek, chocoladereep en krentenbol. Eerder verhuisde het gezin noodgedwongen naar een klein kamp met 15 wagens, het type dat Heerma voor alle woonwagenbewoners voorstaat. Ze deden hun best er wat van te maken, maar na drie jaar 'ging het echt niet meer', zegt Engels. 'Als een kind zo blij was ik, toen ik terug was op het grote kamp.'

Daar gaat ze nooit meer weg. 'Ze hebben ons al eens weggesleept, maar toen zijn we gewoon teruggegaan. Nu zitten we niet meer in een woonwagen maar in een caravan. Maakt niet uit. Ik blijf.'

Zoon Driekus: 'Ik ook'. Het gaat ze om de groepsgeest, het wij-gevoel dat op het grote kamp leeft. Engels: 'Heerma zei tegen ons: 'Ik heb een man gesproken die ook graag terug wilde, maar voor de toekomst van zijn kinderen in het burgerleven bleef'. Ik heb teruggezegd: en als de kinderen het huis uit zijn, hoe moet het dan met die man verder? Die gaat kapot!' Ze vertelt dat diverse van haar ooms en tantes - 'soms zaten ze al tien jaar in zo'n huis' - toch weer naar het kamp terugkeerden: 'Die mensen kunnen niet anders.'

De zoons van Hein Kabalt zwaaien het door claxonconcerten geattendeerde publiek langs de weg toe. Pal buiten Arnhem staat een groepje operatiezusters nieuwsgierig voor het raam van een ziekenhuis. Hein Kabalt veronderstelt dat ze hun werk vergeten. 'Je zal maar net op die tafel klaarliggen.'

Hij verliest zijn aanvankelijke schuchterheid: 'Ik ben zenuwachtig bij dit soort dingen. Woonwagenbewoners worden altijd met de nek aangekeken, dat is niet fijn. Maar nu ik al die zwaaiende mensen zie - dat lucht op.' Toen ze nog kinderen waren, plachtten Engels en Kabalt met hun ouders nagenoeg permanent te zwerven: het ware woonwagenbestaan. 'Toch', vindt Engels, 'heeft dat nadelen gehad. Ik heb nooit op school gezeten. Bij mijn kinderen gaat dat anders. Die moeten een opleiding volgen. Vandaar dat we er nu alleen nog maar in de zomervakantie op uit gaan'.

Kabalt: 'Dat is het mooiste - zwerven. Overal een beetje kijken: Belgie, Duitsland. En dan handelen he. Een autootje voor 50 mark op de kop tikken, het samen met mijn broers repareren - we doen alles samen - en dan weer verkopen. Dat is mijn leven'. Drie groepen woonwagenbewoners zorgden vanochtend op weg naar het Malieveld in Den Haag op de A-12 voor lange files. De groepen reden in personenauto's met een snelheid van maximaal 40 kilometer per uur over de volle breedte van de weg. Daardoor ontstonden files bij Zoetermeer (10 kilometer), Bodegraven (7) en Driebergen (7). Volgens een woordvoerder van de politie hebben de woonwagenbewoners tijdens de acties van de agrariers goed gezien wat het effect is van een langzaam-aan-actie op de snelweg. De politie begeleidde de actievoerders.

De stemming in de auto van de familie Kabalt stijgt naar de mate waarin de lengte van de files die de radio meldt groeit. 'Tien kilometer - mooi zeg, machtig mooi', vindt Engels. De zoons bewonderen inmiddels villa's langs de route. Zouden ze er willen wonen? 'Als er ook een zwembad bij is, dan wel', zegt Gijs. 'Nee joh', riposteert Driekus, 'het is daar veel te stil. Daar ga je dood van.'