'Meer economische steun na invoering meer-partijenstelsel'; VS zetten Afrika onder druk

NAIROBI, 8 mei - Woedend reageerden Keniase politici toen de Amerikaanse ambassadeur in Nairobi, Smith Hempstone, vorige week economische hulp van Washington aan Afrika verbond met de invoering van een meer-partijensysteem. De Keniase minister Burudi Nabwera gaf provinciale autoriteiten de opdracht voortaan diplomaten te schaduwen want 'sommigen van hen koesteren plannen om het volk tegen de regering op te zetten door te suggereren dat Kenia een meer-partijenstelsel zou moeten krijgen'. Oefent Washington druk uit op Kenia en andere Afrikaanse staten om het meer-partijenbestel in te voeren? De Amerikaanse ambassadeur in Kenia wekte zeker die indruk. Hij zei: 'Er gaat een sterke politieke beweging door het Congres om onze economische hulp te concentreren op landen die democratische instituties respecteren, mensenrechten verdedigen en meer-partijenstelsels invoeren'.

De Keniase president Daniel arap Moi sloeg onmiddellijk terug. 'Afrika kent problemen. Een arme man kan worden gechanteerd, want hij bezit niets', vertelde hij een menigte. 'Ik begrijp een vreemde samenleving niet. Maar ik ken de Afrikaanse samenleving en die vreemdelingen zouden mij eerst moeten vragen in plaats van ons te vertellen dit en dat te doen. Zijn we kinderen?' Moi is een sterke voorstander van handhaving van het een-partijsysteem. Hij noemt de pleitbezorgers van het meer-partijenbestel zwakkelingen die zich nog steeds de wet laten voorschrijven door de voormalige kolonisten. Sinistere motieven gaan volgens de president schuil achter het verlangen van het Westen naar de invoering van het meer-partijensysteem in Afrika. Het zou om dezelfde verdeel-en-heers-politiek gaan als in de koloniale tijd. Moi meent dat de Afrikaanse samenlevingen nog te gefragmenteerd zijn en dat het politieke pluralisme daarom tot stammenstrijd zal leiden. 'Voor een Afrikaan betekent oppositie vechten, niet oppositie door middel van dialoog. In Masailand betekent dialoog het gebruik van speren.'

Hoogtepunt

De Amerikaanse ambassadeur koos een uiterst opmerkelijk moment voor zijn controversiele uitspraak. Dezelfde dag had de binnenlandse discussie over het politieke bestel een hoogtepunt bereikt. Twee voormalige ministers, die beiden uit de enig toegestane partij waren gezet, hadden zich op gedurfde wijze in het nationale debat gemengd. Op een persconferentie eisten zij de afschaffing van de een-partijstaat, ontbinding van het parlement en een referendum over het politieke bestel. De twee - Kenneth Mathiba en Charles Rubia - kregen er nog steviger van langs dan de Amerikaanse gezant. Moi noemde hen 'verraders, dictators, tribalisten en marionetten van buitenlandse meesters'. Keiharde woorden horen een beetje bij het politieke spel in Afrika. Doorgaans zijn de grove beschuldigingen weer snel vergeven en vergeten. Voor de Keniase regering is het dit keer echter menens. Ze verzet zich fel tegen de Amerikaanse druk. Introductie van een meer-partijensysteem zal desastreuze gevolgen hebben voor het land, zo menen de Keniase autoriteiten.

De Verenigde Staten genieten redelijk grote invloed in Kenia. In Zaire heeft druk van de VS, volgens Amerikaanse kranteberichten, onlangs geleid tot afschaffing van de een-partijstaat in dat land.

De Amerikaanse staatsradio Voice of America geeft in zijn Afrika-uitzendingen opvallend veel aandacht aan de oppositiekrachten op het continent die zich tegen de een-partijstaat keren. De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken belast met Afrika, Herman Cohen, zei onlangs in een gesprek met deze radiozender: 'Afrikaanse landen die geen stappen nemen in het belang van de democratie kunnen een vermindering verwachten van de Amerikaanse hulp'. De hoofden van de Wereldbank en het Internationale Monetaire Fonds (IMF) - instellingen die het meest lenen aan Afrika - spraken zich onlangs eveneens uit voor meer politiek pluralisme op het zwarte continent.