Denkbeelden Spinoza deels van leermeester afkomstig

ROTTERDAM, 8 mei - Een deel van de filosofische denkbeelden van de Nederlandse wijsgeer Spinoza is afkomstig van zijn leermeester Franciscus van den Enden. Dit blijkt uit oude manuscripten die werden herontdekt door Spinoza-kenner dr. W. N. A. Klever van de Erasmus-universiteit te Rotterdam. De herkomst van de ideeen van Spinoza, de grootste Nederlandse wijsgeer, is altijd onduidelijk geweest. Over het eerste deel van zijn leven is weinig bekend. Pas nadat Spinoza is verhuisd van Amsterdam naar Rijnsburg worden zijn eerste geschriften gepubliceerd. Deze bevatten van meet af aan de basis van zijn latere filosofie.

Door een hardnekkige speurtocht in archieven heeft Klever enkele naamloze boekjes over filosofie en staatsinrichting op naam van Van den Enden kunnen stellen.

Van den Enden leidde tot 1670 in Amsterdam een Latijnse school waarvan Spinoza leerling was. De boekjes bevatten gedachten die in het latere werk van Spinoza bijna letterlijk zijn terug te vinden. Klever: 'Voor mij staat vast dat Van den Enden de stuwende kracht is geweest achter Spinoza.' Bijlage W en O: De leermeester van Spinoza