WHO dicht bij uitstel lidmaatschap Palestina

GENEVE, 7 mei - De Westerse groep binnen de lidstaten van de WHO, de Wereld Gezondheids Organisatie, heeft voor de jaarvergadering, die vandaag begint, een compromis in de maak bedoeld om de omstreden aanvraag voor volledig lidmaatschap van Palestina op de lange baan te schuiven. In ruil voor 'uitstel van de aanvraag voor onbepaalde tijd' zou de lokale Rode Halve Maan, de islamitische tegenhanger van het Rode Kruis, de volle verantwoordelijkheid krijgen voor alle medische activiteit van de WHO in door Israel bezet gebied. De begroting van de WHO voor de bezette gebieden zou bovendien worden uitgebreid. Achttien miljoen dollar is inmiddels toegezegd, waarvan drie miljoen binnen is.

Vanmorgen vergaderde de Westerse groep over de laatste details van een consensus-resolutie, terwijl de Arabische groep werkte aan een tegenvoorstel. Volgens VN-diplomaten staat de Arabische groep welwillend tegenover het Westerse compromis. Maar de Arabieren zouden het onderwerp verder willen politiseren door een ander agendapunt direct bij de aanvraag te betrekken. Dit behelst de verslechterde gezondheidstoestand in de bezette gebieden.

De Westerse groep probeerde vanmorgen koortsachtig Niet-gebonden lidstaten in het gareel te krijgen. Ruim honderd van de 166 WHO-lidstaten erkennen de PLO-staat Palestina inmiddels. Sommige zouden een Westerse ontwerp-resolutie, waarover de Assemblee, de jaarvergadering van de WHO, donderdag debatteert, alsnog kunnen amenderen, zoals vorig jaar gebeurde. Toen stak Nicaragua een spaak in het wiel met negen amendementen. Na urenlange ordedebatten kon toen een beslissing over het opvijzelen van de waarnemersstatus van de PLO, de Palestijnse Bevrijdings Organisatie, met de grootste moeite een jaar worden uitgesteld.

Vergeleken met vorig jaar stellen de Amerikanen zich harder op. De VS dreigen hun aandeel van 78 miljoen dollar, ofwel een kwart van de reguliere begroting, in te trekken wanneer de PLO wordt toegelaten. De Amerikaanse bjijdrage is overigens voor 1990 nog maar ten dele betaald; terwijl over 1989 Washington de WHO nog 30 miljoen dollar schuldig is. De Amerikaanse VN-vertegenwoordiging heeft bovendien een missive uitgestuurd, waarin zij erop zinspeelt dat ook de vrijwillige Amerikaanse bijdragen voor WHO-programma's niet onverlet zullen blijven. Amerikaanse terugtrekking zou voor de WHO desastreus zijn, temeer aangezien dit voorbeeld beslist door enkele andere Westerse landen zou worden gevolgd. Washington betaalt 18 miljoen dollar, of een derde van het omvangrijke AIDS-programma van de WHO, als vrijwillige bijdrage boven de reguliere contributie. Alles tesamen zou de WHO de begroting met een een derde moeten inkrimpen in geval de Amerikanen de WHO verlaten.

Washington erkent Palestina niet. Palestina wordt beschouwd als een gedachtengoed, het heeft geen landsgrenzen, geen hoofdstad en geen regering, en kan dus onmogelijk als soevereine staat worden toegelaten, aldus John Bolton, een onderminister van buitenlandse zaken die verantwoordelijk is voor internationale organisaties. Wel gaf hij vanmorgen toe dat aan een consensus-resolutie wordt gewerkt. Washington wil tegen elke prijs voorkomen dat de kwestie-Palestina elk jaar op de agenda van de WHO komt te staan. Volgens Bolton willen de Amerikanen een uitstel zonder tijdslimiet, waarover anders dan vorig jaar in een geheime stemming moet worden beslist. Intussen tippen VN-diplomaten de Amerikaan dr. M. H. Merson, interim-directeur van het AIDS-programma van de WHO, als de opvolger van Jonathan Mann, tot vorige maand directeur van dit programma. Mann nam ontslag omdat hij het niet langer kon vinden met de Japanse directeur-generaal Hiroshi Nakajima, die bekend staat om zijn 'autoritaire managementstijl'.