Relatie met Navo komt later; USSR maakt weg vrij voor Duitseeenheid

BONN, 7 mei - De Sovjet-Unie gaat ermee akkoord dat de staatkundige eenwording van de beide Duitse staten tot stand komt zonder dat er al definitieve afspraken zijn gemaakt over de militaire status van Duitsland en over de veiligheid van heel Europa.

Dat hebben hoge westerse diplomaten gisteren in Bonn gezegd na afloop van de eerste twee-plus-vier-conferentie van de ministers van buitenlandse zaken van de beide Duitse staten en hun collega's van de Grote Vier uit de Tweede Wereldoorlog.

De Sovjet-Unie wil 'constructief' meewerken aan een versnelling van het Duitse eenwordingsproces, zei de Sovjet-minister van buitenlandse zaken, Edoeard Sjevardnadze, zaterdag in Bonn. Volgens Sjevardnadze treedt Europa 'een nieuwe vreedzame fase' binnen.

Moskou blijft tegen een NAVO-lidmaatschap van een verenigd Duitsland. Of, zoals hij het zaterdag zei, over de toekomstige Europese veiligheidsstructuur bestaan 'nog serieuze discrepanties' tussen de deelnemers aan het twee-plus-vier-overleg.

Maar, aldus Sjevardnadze, over zulke 'niet ongewone' meningsverschillen kan, en moet zelfs, worden onderhandeld in andere forums, bij voorbeeld in het kader van de Europese Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking (CVSE) en in het ontwapeningsoverleg te Wenen (CFE). Voor de uiteindelijke houding van zijn land zullen ook de toekomstige Sovjet-Duitse politieke en economische betrekkingen van belang zijn. Sjevardnadze zei daarover met zoveel woorden dat hij vrijdag een 'zeer belangrijk' voorgesprek met de Westduitse kanselier Kohl had gehad. In dat gesprek had Kohl erop gewezen dat de Bondsrepubliek de exportverplichtingen van de DDR jegens de Sovjet-Unie zal helpen honoreren, terwijl ook de zogenoemde Cocom-lijst (over de beperking van uitvoer van hoogwaardige technologie naar het Oostblok) drastisch zal worden ingekort, zoals per 1 juli al ten opzichte van de DDR gebeurt.

Er zijn vijf vervolgconferenties gepland, waarvan er zaterdag drie zijn afgesproken: in juni in Oost-Berlijn, in juli in Parijs en begin september in Moskou. Die in Oost-Berlijn zal de internationaal-politieke en militaire vragen die met de Duitse eenwording samenhangen als hoofdthema hebben. In Parijs zal worden gesproken over de grenzen van het verenigde Duitsland. Voor dat gesprek is ook Polen uitgenodigd.

Pag.9: Hoofdartikel

De Amerikaanse minister Baker heeft die uitnodiging gisteren overgebracht aan de regering in Warschau, tijdens een tussenstop op zijn reis naar Moskou. Bakers collega Skubiszewski reageerde verheugd op de inwilliging van deze Poolse wens. Hij kondigde aan in Parijs niet alleen een ontwerp-verdrag over de Poolse westgrens (de Oder-Neissegrens) te zullen voorleggen maar ook naar een verdrag over de grondslagen van de toekomstige betrekkingen tussen Polen en een verenigd Duitsland te streven. Een woordvoerder van Skubiszewski's ministerie herhaalde dat Polen tegen Duitse neutraliteit en voor voortgezette Amerikaanse militaire aanwezigheid in Europa is.

De deelnemende ministers keken buitengewoon tevreden terug op het eerste twee-plus-vier-overleg. Minister Baker wees erop, dat de VS 'het ideaal van de Duitse eenheid al veertig jaar delen met het Duitse volk'.

'Wij willen een solide, soeverein Duitsland dat niet op zichzelf staat, rekening houdt met de veiligheidsbelangen van anderen en een impuls geeft voor meer interactie tussen Oost en West', zei hij.

Zijn Oostduitse collega Meckel sprak van 'een grote dag voor Duitsland en Europa'.

Er was volgens hem 'niet over het of maar het hoe' van de Duitse eenheid gesproken. Meckel zei al bij voorbaat open te staan voor 'die voorstellen over de Pools-Duitse grens die de Polen zelf het beste vinden'.

De Fransman Dumas dankte zijn collega voor de organisatie en het verloop van de conferentie en zei 'onvoorwaardelijk' voor de Duitse eenheid te zijn. De Brit Hurd had 'een beslissend moment in de Europese geschiedenis' beleefd, er is een streep onder de na-oorlogse geschiedenis getrokken, vond hij. 'We willen dat Duitsland op een geordende manier, maar zo snel mogelijk, binnen Europa wordt verenigd. Zoals Churchill in 1949 al zei: Europa kan niet leven zonder een sterk en verenigd Duitsland', aldus premier Thatchers minister van buitenlandse zaken.

De Westduitser Genscher, die de zeven uur durende gesprekken had voorgezeten, sprak van een 'zakelijke, constructieve en door wederzijds vertrouwen gekenmerkte sfeer' waarin vaak 'opmerkelijke eensgezindheid' had geheerst. Deze 'historische dag', zaterdag, is onderdeel van een 'historisch proces', waarin het niet meer (alleen) gaat om mensenrechten of het naast elkaar leven van verschillende politieke stelsels, maar over een basis voor het nieuwe Europa, zei hij. Over de grens met Polen zei Genscher onder andere dat de twee huidige Duitse staten en heel Berlijn moeten worden verenigd, 'niets meer en niets minder'.