Moskou heeft de tijd

TEGENOVER DE pseudo-concessie van het Westen staat nu de pseudo-concessie van het Oosten. De kwestie van de politiek-militaire status van Duitsland kan parallel worden geregeld met de Duitse eenwording en de afwikkeling daarvan gaat niet van de ene dag op de andere. De weigering van de Sovjet-Unie om het nieuwe Duitsland in zijn geheel in de NAVO te laten opgaan heeft niet langer de betekenis van een voorwaarde vooraf. In Moskou geldt kennelijk het 'komt tijd komt raad' als leidraad voor de politieke strategie. Of, anders gezegd, de tijd zal de latente spanning in het Atlantische bondgenootschap wel vergroten.

Die spanning zal zich richten op de vraag hoe het nu verder moet. Hoe vreemd het onder de gegeven omstandigheden ook mag lijken, de nucleaire component van de Atlantische politiek dreigt bij beantwoording van die vraag het obstakel te worden. Wel heeft de NAVO vorige week besloten af te zien van modernisering van enkele categorieen in de Bondsrepubliek opgestelde atoomwapens en deze daarmee op termijn naar de schroothoop verwezen, maar dat is mede gebeurd in de wetenschap dat nieuwe wapens in aantocht zijn die passen in de politieke veranderingen. De luchtmacht van de Atlantische bondgenoten in West-Europa krijgt nucleaire middelen om rechtstreeks de Sovjet-Unie te kunnen bestoken.

MAAR EEN dergelijke ontwikkeling past niet in de Duitse politiek, althans voorzover Duits grondgebied opnieuw mede als steunpunt moet functioneren van de Atlantische strategie. Bondig samengevat, het Duitse politieke klimaat verhoudt zich slecht met nieuwe varianten van de verzekerde vergelding op Duitse bodem. Men wil nu wel eens wat anders dan 'das Militar'. Bij de bondgenoten daarentegen kiemt een tegengesteld gevoelen. Ook al is het gebruik van Duits grondgebied zuiver militair gesproken niet noodzakelijk voor de nieuwe strategie, uit politieke overwegingen moeten de Duitsers toch meedoen, wil de Alliantie geloofwaardig blijven en wil de indruk worden vermeden dat Duitsland een eigen weg kan gaan.

Met hun bereidheid passen op de plaats te maken onderstrepen de Sovjets te hebben begrepen dat het weinig zinvol is een stormloop te beginnen op iets waarvan de contouren met de dag vager worden. De kans dat het tempo van verdamping autonoom zal toenemen is bovendien allesbehalve theoretisch. Duitsland stapt een nieuw tijdperk binnen waarin het zelf bepaalt hoe de verhouding met de omliggende en de daarachter gelegen landen zal zijn. De bondgenoten hebben daarvan een voorproef kunnen nemen. De voormalige tegenstanders doen eveneens ervaring op. Moskou neemt een afwachtende houding aan, met dien verstande dat het nog steeds enkele honderdduizenden manschappen in het oostelijke deel van de nieuwe entiteit weet te handhaven.