Overleg over positie Duitsland

BONN, 5 mei - De Sovjet-Unie blijft tegen een Navo-lidmaatschap van een verenigd Duitsland, maar vindt, aldus minister Shevardnadze van buitenlandse zaken, dat er wel 'een compromis' mogelijk moet zijn voor de plaats van Duitsland in de Europese veiligheidsstructuur. De VS beloven meer souplesse inzake Westelijke technologie-leveringen aan Oost-Europa. Daarvan - en van het besluit om de tactische kernwapens in de Bondsrepubliek niet te moderniseren - kan een impuls uitgaan die de Russische afwijzing van een Duits Navo-lidmaatschap kan helpen veranderen, zo hoopte de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, James Baker.

Dat er in de VS en de Bondsrepubliek een verband wordt verondersteld tussen de economische belangen en de uiteindelijke veiligheidspolitieke opvattingen van de Sovjet-Unie bleek gisteren in Bonn. Daar hebben de ministers van buitenlandse zaken van de beide Duitse staten en de Grote Vier uit de tweede Wereldoorlog vandaag de eerste van hun zes zogenoemde 'twee plus vier' conferenties over de 'externe aspecten' van de Duitse vereniging. Shevardnadze onderstreepte gisteren direct na zijn aankomst Moskou's opvatting dat een verenigd Duitsland neutraal moet zijn omdat het 'met zijn geweldige industriele, technische, economische en intellectuele kracht' als lid van een militair bondgenootschap een risico voor de stabiliteit in Europa zou zijn. Nog onderaan de vliegtuigtrap had hij al gewaarschuwd dat heden nog geen besluiten of resultaten mogen worden verwacht. Gistermiddag spraken Shevardnadze en Baker vier uur met elkaar, tweemaal zo lang als oorspronkelijk voorzien. Zij spraken ook over ontwapening en de toestand in Litouwen.

Minister Genscher, die donderdagavond op een verkiezingsbijenkomst van de FDP in Hannover voor de tweede keer in een week een zwakte-aanval had en daardoor zijn redevoering niet had kunnen afmaken, ontving gisteren zijn vijf collega's voor bilaterale voor-gesprekken. Na zijn ontmoeting met Shevardnadze zei hij wat 'optimistischer' te zijn over de uiteindelijke oplossing over de bondgenootschappelijke positie van Duitsland. Genscher acht daarvoor 'de toekomstige relatie tussen Duitsland en de Sovjet-Unie' mede van belang.

Daarop had de Sovjet-minister eveneens gezinspeeld in een 'constructief gesprek' met bondskanselier Kohl, die eerder Baker had ontvangen. Tegenover de bondskanselier had de Shevardnadze behalve de toekomstige Duitse veiligheidspositie ook de nakoming van de bestaande Oostduitse economische verplichtingen jegens de Sovjet-Unie ter sprake gebracht. Van zijn kant had Kohl onderstreept dat de Bondsrepubliek niet naar een vredesverdrag voor een verenigd Duitsland streeft. In plaats van zo'n vredesverdrag, dat het land ook aanspreekbaar zou maken als verantwoordelijke voor de gevolgen van de tweede Wereldoorlog, prefereert Bonn een andere - brede - internationale goedkeuring van de nieuwe Duitse staat: namelijk in het verband van de Europese Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking (CVSE).

    • J. M. Bik