Lopers met bevrijdingsvuur

WAGENINGEN, 5 mei - Atleten uit 165 steden en dorpen brachten vannacht en vanochtend het bevrijdingsvuur vanuit Wageningen in estafettevorm naar de eigen woonplaats. Burgemeester M. de Jager gebruikte in zijn toespraak waarmee hij afgelopen nacht om twaalf uur het startsein gaf tot de manifestatie, de term 'lopend vuur'.

Vanaf dat moment werd het vuur in een tevoren bepaalde volgorde uitgereikt aan de aanwezige equipes. Dat gebeurde bij het Nationaal Bevrijdingsmonument in het centrum van Wageningen vlak bij het voormalige hotel De Wereld waar de Duitsers hun capitulatie tekenden.

Met de fakkel boven het hoofd verlieten de representanten van de meeste teams daarna in fiere draf het pleintje. Buiten het zicht van het veelkoppig publiek zochten zij de begeleidende auto's of touringcars op om pas daarna serieus te beginnen aan de estafette terug naar huis. Het in keurig oranje en wit gehulde team van De Wijk uit de buurt van Meppel deed het anders. De voltallige ploeg zou de eerste kilometers samen hardlopen, de bus reed die afstand vast vooruit. Door onbekendheid met de omgeving konden de lopers hun vervoermiddel daarna nergens meer vinden.

Om een uur 's nachts was het op de weg Wageningen - Rhenen een spitsuur voor hardlopers gevolgd door de auto's of bussen waarin hun estafettepartners wachten op hun beurt. Alle teams op weg naar West-Nederland kwamen hier langs. Solisten, maar ook groepen die hun fakkel omringden met twintig lopers tegelijk. Een enkele groep had de vlam inmiddels gevangen in een olielamp, die kon worden gedragen in de minder vermoeiende ondergreep. De kwaliteit van de fakkels varieerde sterk. Ergens op de Grebbeberg stond een loper zijn geheel fikkende toorts uit te trappen. Enkele kilometers verderop was de brandhaard van een andere equipe al vanzelf gedoofd en had men besloten dat zo maar te laten.

Oorsprong

De oorsprong van het bevrijdingsvuur bleek onder de deelnemers nauwelijks bekend. Het hield de op hun start wachtende atleten ook niet echt bezig. De scoutinggroep die voor Wijk bij Duurstede het vuur overbracht, opperde vuurstenen. Een representant van Schoonhoven hield het op Zweedse lucifers. En een loper uit Boarnsterhim (nabij Grouw) bekende geen idee te hebben. Die laatste groep had 190 kilometer voor de boeg. Vijftien atleten van de atletiekvereniging Athleta dachten die afstand in vijftien uur, lopend bij toerbeurt, te overbruggen.

De geschiedenis van het bevrijdingsvuur werd uiteindelijk bevestigd door een accountant die als vrijwillig politieman de orde bewaarde bij de start. Na de Tweede Wereldoorlog werd het bevrijdingsvuur door estafettelopers opgehaald in Normandie, sindsdien brandt het onafgebroken in het gasstation van Wageningen, waaruit het eens in de vijf jaar het land doorgaat.

Drieduizend deelnemers, onder wie heel wat kinderen, offerden hun nachtrust op om hun burgemeester in de loop van de bevrijdingsdag het eigen vuur te kunnen laten ontsteken. Gerichtheid op die activiteit bracht een strak loopschema mee. 'Als het tegenzit gaan we gewoon allemaal een stukje in de bus zitten', verklapte een woordvoerder van Dordrecht zijn intenties. Voor alle zekerheid gingen de meeste equipes voortvarend van start. Alleen de bus van De Wijk reed vertwijfeld door de Betuwse dreven. Op zoek naar twintig lopers in oranje-wit.