Eensgezindheid Litouwers begint scheuren te vertonen

VILNIUS, 5 mei - Terwijl de economische blokkade van Litouwen haar dertiende dag ingaat, lijkt het Litouwse parlement nog niet tot compromissen bereid, al begint de eensgezindheid duidelijk scheuren te vertonen. Vice-premier Algirdas Brazauskas, voorzitter van de Noodcommissie voor brandstof en energie, maakte het parlement gisteren duidelijk dat de brandstofvoorraad op 15, uiterlijk 20 mei uitgeput zal zijn: en dat zal verstrekkende gevolgen hebben voor de economie van Litouwen. De Litouwse economie verbruikt 600.000 ton olie per maand en in april is er geen druppel binnengekomen.

Met klem drong hij erop aan dat voor die tijd een politieke beslissing moet worden genomen over de toekomst van Litouwen. Brazauskas, de man die veel Litouwers graag op de stoel van president Vytautas Landsbergis plaats zouden zien nemen, wil niet zo ver gaan de verklaring over de onafhankelijkheid ongeldig te verklaren, zoals Moskou eist, maar vindt wel dat er snel compromissen moeten worden gesloten over de wetten die door het Litouwse parlement zijn aangenomen. Gevraagd naar de stemming in het parlement zegt Brazauskas te betwijfelen of die politieke beslissing voor de 15de zal worden genomen, maar 'het is de vraag hoe lang de mensen geduld zullen hebben.' De gevolgen van de blokkade zijn op dit moment in Litouwen nog niet echt voelbaar: het is wat stiller op de straten, de verlichting werkt maar half, maar de rijen voor de benzinestations zijn niet extreem lang omdat de meeste mensen hun dertig liter voor deze maand al hebben opgehaald. Behalve olie en benzine beginnen ook levensmiddelen schaarser te worden, al is dat in de winkels nog niet direct zichtbaar. Litouwen heeft in reactie op de Moskouse blokkade haar voedselexport naar Moskou tot de helft teruggebracht. Brazauskas heeft vandaag bij de minister van spoorwegen geprotesteerd tegen spoorwegblokkades in de Oekraine en Rusland, waar de goederen die bestemd zijn voor Litouwen niet worden overgeladen.

In het parlement begonnen gisteren de eerste protestgeluiden door te klinken over de starre houding van president Vytautas Landsbergis. 'Zonder risico's bestaan er geen helden, maar we kunnen niet de hele maatschappij riskeren', zei de econoom Kazimieras Antanavicius in een lang pleidooi voor grotere soepelheid. De sociaal-democraat Antanavicius vindt dat zelfs de verklaring voor de onafhankelijkheid van 11 maart wel bij de onderhandelingen kan worden betrokken, zoals Moskou eist. 'Laten we alles ter discussie stellen en ons aureool afleggen. Litouwen staat op dit moment in het centrum van de wereldbelangstelling, maar dat zal snel veranderen', waarschuwde hij.

Antanavicius wees op de grote verantwoordelijkheid van het parlement tegenover de bevolking, die ernstige ontberingen tegemoet ziet. 'We hebben de dinosaurus gekieteld, hoe nu verder', aldus de econoom. En het parlementslid Jokubas Minciavicius hield zijn collega's voor dat 'de ineenstorting van dit imperium alleen een cataclysme kan zijn.'

Voorlopig zijn dit nog duidelijke minderheidsgeluiden, en een Russisch parlementslid, dat waarschuwde voor de sociale onrust bij massale werkloosheid, werd met onverholen vijandschap aangehoord.