Een potpourri van herinneringen aan mei 1940

Of wij bij de krant ook iets aan de meidagen doen? vroeg de heer M.uit Wassenaar deze week. Hoe bedoelt U? De meidagen van 1940, antwoordde hij verduidelijkend: die dagen die vooral oudere lezers zich nog zo pijnlijk goed herinneren. Meneer werd gerustgesteld. Net als andere media doet deze krant daar (volgende week) iets aan. Vrij veel zelfs. Natuurlijk besteedt ook de VPRO aandacht aan de meidagen. Traditiegetrouw laat hij immers vrijwel geen enkele gelegenheid voorbijgaan om op een tongue in cheek-achtige manier aandacht aan onze oorlog te besteden. Zondag doet hij dat met De Schending. Bijna vervlogen herinneringen aan 10 mei 1940, de dag waarop Nederland volgens eindredacteur Jan Blokker z'n onschuld, z'n vrede en z'n neutraliteit verloor. In een avondvullend, typisch Blokkeriaans programma (21/2 uur) dat beslist geen documentaire met kaarten van het strijdtoneel of soortgelijke attributen maar een rommeltje van herinneringen is van allerlei 60-plussers, wordt het beeld opgeroepen van hoe braaf en naief Nederlanders toen waren. Roffelende muziek, trompetblazende militairen op de fiets, loeiende kerkklokken, een Snip en Snapperig liedje van Piet Muijzelaar. Daar gaan we dan. Alles een toonbeeld van kinderlijke onschuld en neutraliteit.

't Kanbest zijn dat de programmamaker op zijn manier zo hier en daar wel aanvoelt hoe het leven en de volksstemming toen waren. Maar toch. Erg overtuigend is hij niet. Zijn beelden flitsen voorbij. Amusant die vertellingen van oud-diplomaat De Beus die aan de Nederlandse ambassade in Berlijn verbonden was of hoe de hoofdredactie van het Algemeen Handelsblad op de dag van de invalniet wilde geloofde dat het echt oorlog was en daarover niets in de krant zette. En dan prins Bernhards herinneringen. Hoe hij en zijn familie op vrijdagmorgen 10 mei in de tuin zaten en de regering uit bangigheid in de kelder. Of de vooroorlogse, nog levende parlementarier mr. F. J. H. Bach met zijn verhaal over de laatste zitting van de Tweede Kamer en hoe hij vervolgens zijn Pinksterboodschappen ging doen. De eindredacteur van De schending was kennelijk ook zeer gefascineerd door R. D. Woudenberg. Deze zoon van een NSB-Tweede Kamerlid vertelt uitvoerig over zijn familie als ook over de kortstondige arrestatie van zijn vader op de eerste oorlogsdag en zijn ambivalente gevoelens over de Duitse inval. En tenslotte die Duitse Waffen SS-er. Blokker laat hem vol trots aan het woord: over hoe goed de Duitse wapens en hoe superieur de Duitse soldaten wel waren en wat een fluitje van een cent de veldtocht tegen Nederland eigenlijk was. Van een systematisch-historische aanpak houden ze bij de VPRO niet; ook niet van het werk van L.de Jong, de nationale historicus die de hele oorlogsgeschiedenis van het koninkrijk zo keurig schematisch op een rijtje heeft gezet. Met het gevolg dat Blokker van wat er een halve eeuw geleden is gebeurd alleen maar een belachelijke, anti-heroische vertoning kon maken. Een potpourri van herinneringen aan die dwaze pinkerdagen van 1940 met als eindbeeld een Duitse en een Nederlandse oud-militair die (vijftig jaar na dato) nog steeds tien diepe kniebuigingen kunnen maken. De Schending, bijna vervlogen herinneringen aan 10 mei 1940, de dag dat Nederland zijn onschuld verloor. Zondag, Ned.2, 20.10 - 22.41 uur.