'Betaal en zwijg, ezel-Lombardijn'

ROME, 5 mei - Weer vijftigduizend stemmen erbij, zeiden de leiders van de Lega Lombarda toen AC Milan twee weken geleden in de wedstrijd tegen Verona vier betwiste rode kaarten kreeg van een scheidsrechter uit Sicilie, verloor en zo het kampioenschap verspeelde aan Napoli. De Lega Lombarda is een snel opkomende regionale partij die is gegrondvest op haat tegen de terroni (boerenkinkels) uit het zuiden van het land.

De voetbalwedstrijd was koren op haar molen. Was dit niet weer een nieuw voorbeeld hoe het noorden steeds opnieuw gepakt (in Milaan gebruikten ze minder kiese woorden) wordt door het zuiden? Opiniepeilingen voorspellen dat de Lega Lombarda en vergelijkbare regionale partijen in het noorden van Italie het goed zullen doen bij de regionale en lokale verkiezingen die morgen worden gehouden. In klare taal, zonder de verbale acrobatiek van de meeste Italiaanse politici, uiten ze kritiek op de falende overheidsbureaucratie, die voor een groot deel bevolkt met mensen uit het zuiden. Dat valt goed bij veel kiezers, net als de schimpscheuten over het klaplopen van het zuiden op kosten van het noorden. De Lega Lombarda kreeg bij de Europese verkiezingen vorig jaar ruim acht procent, en niet alleen in haar eigen regio Lombardije. Morgen wordt zij goed geacht voor minimaal tien procent. Inmiddels zijn soortgelijke partijen opgericht in de regio's Piemonte, Ligurie, Veneto en Emilia-Romagna. Hun gemeenschappelijke ideaal is een federatie waarin ieder zelf kan beslissen.

De Italiaanse vlag wappert niet vaak op de partijkantoren, en sommigen zeggen hardop dat de eenwording van Italie een vergissing is en noemen Garibaldi een terrorist. Het eigen dialect en de eigen regionale identiteit, voor een Italiaan zeer belangrijk, zijn belangrijke bindmiddelen. Maar belangrijker nog is het verzet tegen Rome en alles ten zuiden daarvan. 'De kip in Lombardije legt gouden eieren voor Rome en lager', aldus een van de manifesten van de Lega Lombarda. De partij heeft uitgerekend dat Lombardije per jaar 95 biljoen lire belasting betaalt en daarvan net tweederde terugziet. 'Betaal en zwijg, ezelachtige Lombardijn', is een van de provocerende slogans van de Lega. Daarbij komt het gevoel dat het geld niet goed gebruikt wordt. 'Overheid' is in Italie vaak synoniem met verspilling en incompetentie op grote schaal. En de meeste overheidsdienaren komen uit het zuiden, aangenomen door politici die geen andere oplossing zagen voor de werkloosheid en/of ruilhandel dreven: een baan voor een stem. Voeg daarbij de grote hoeveelheid geld die in Zuid-Italie is gepompt en de uiterst magere resultaten die dat heeft opgeleverd (behalve voor de mafia), en je krijgt al snel het sjabloon dat het zuiden verantwoordelijk is voor alle problemen van Italie.

De grote nationale partijen proberen de schade te beperken met een beroep op solidariteit. Zij worden zonder uitzondering bedreigd door stemmenverlies, want in de lega's vinden arbeiders en kleine ondernemers, ex-communisten en ex-fascisten elkaar. De nationale partijen verwijzen veel naar de geschiedenis. Dat het noorden nu zoveel rijker is dan het zuiden, is voor een groot deel te danken aan de honderdduizenden zuiderlingen die in de jaren vijftig en zestig naar de fabrieken trokken in de 'driehoek van het zweet': Milaan, Genua, Turijn. Veel investeringen in het noorden zijn in het verleden gedaan met spaargelden uit het zuiden. Voor de Lega Lombarda en geestverwanten is dit historie. De Italiaanse staat functioneert niet, zeggen zij. Laat ons in het noorden per favore onze eigen zaakjes regelen.