Plantekiek

Een potplant moest eens een verjaarsdagscadeau verzinnen voor een Azalea die eigenlijk alles al had. 'Ach, geef maar een foto-album', had ze gezegd, 'dan doe ik daar mijn vakantiefoto's in en kan ik er lekker in bladeren'. Maar de potplant vond dat toch een beetje afgezaagd. 'Bladeren in een foto-album?', peinsde hij, 'Hm, weet je wat - ik geef een foto-album in bladeren!' Vandaag gaan we met zonlicht onze initialen afdrukken op het blad van een geranium. We hebben nodig: een gezonde geranium (of andere kamerplant), een donkere kast, wat aluminiumfolie, een jampot, een pan met water, een fornuis, een fles spiritus (te verkrijgen bij de drogist) en een flesje jodium (uit de medicijnkast). Zet de geranium twee etmalen weg in de donkere kast. Neem een strookje zilverpapier en knip je initialen eruit. Vouw het strookje met de uitgespaarde initialen om een van de bladeren (met de uitsparingen aan de bovenkant). Zorg dat het goed tegen het blad aanzit, maar laat aan de onderkant voldoende ruimte over zodat het blad nog kan ademen. Zet de plant een ochtend in het volle voorjaarslicht.

Pluk, wanneer de plant enkele uren goed is belicht, het blad af en verwijder de aluminiumfolie. Dompel het blad een paar minuten onder in een pannetje kokend water. Doe het vervolgens in de jampot, die je van te voren hebt gevuld met spiritus. Zet de jampot voorzichtig in een pan met heet water (niet op het vuur, want de spiritus is ontvlambaar!). Laat het een uurtje staan zodat het blad ontkleurt. Was het blad in een kommetje warm water en voeg een paar druppels jodiumoplossing toe. Schud de kom zachtjes. Je zult zien, dat de uitgespaarde initialen een blauw-zwarte kleur krijgen, terwijl het bedekte deel van het blad bleek blijft.

Hoe kan dit? Jodium is een stofje dat zetmeel donker kleurt. Geraniums en andere kamerplanten maken zetmeel van koolzuur uit de lucht en water uit de grond. Ze gebruiken het als brandstof om te leven en als bouwstof om te groeien. Het zetmeel wordt in de bladeren gemaakt door bladgroenkorrels, maar alleen onder invloed van licht.

Toen je geranium in het donker stond, kon hij geen zetmeel maken en werd het voorraadje dat nog in het blad zat helemaal opgebruikt. Toen hij daarna weer in het licht kwam te staan, kregen alleen de bladgroenkorrels in de uitgespaarde stukjes aluminiumfolie licht. Alleen daar werd dus zetmeel gemaakt en dat zetmeel heb je gekleurd met het jodium.

Eigenlijk lijken plantebladeren dus net fotopapier. Daarin zitten ook lichtgevoelige korrels die donker worden onder invloed van licht. Zou je nu op bladeren ook echte foto's kunnen afdrukken? Jazeker. Al zeventig jaar geleden bevestigde een Duitse bioloog enkele glazen fotonegatieven op de zetmeelvrije bladeren van een geranium en een Oostindische kers. Na een paar uurtjes in de zon kreeg hij heel behoorlijke afdrukken van zijn kiekjes!

    • Felix Eijgenraam