PATRIARCH PIMEN; Een uiterst loyale monnik

MOSKOU, 4 mei - Patriarch Pimen van de Russisch-orthodoxe kerk is gisteren op 79-jarige leeftijd in Moskou overleden. Kerkelijke waarnemers in de Sovjet-hoofdstad voorspellen dat de kerk een moeilijke opvolgingsstrijd tegemoet gaat, met name door de problemen die de kerk in de Oekraine ondervindt.

Pimen, die in 1910 werd geboren in Bogorodsk, werd in 1971 door de synode tot de patriarch van alle Russen benoemd en kreeg daarmee de leiding over vijftig miljoenen gelovigen in een principieel atheistische staat. Hem is vaak verweten dat hij wel zeer loyaal was aan de communistische staat. Zijn beleid was erop gericht zo goed mogelijke betrekkingen te onderhouden met de staat om de kerk zo maximale overlevingskansen te bieden. Zo steunde de kerk in de jaren zeventig openlijk het vrede- en veiligheidsbeleid van de Sovjet-regering. In 1982 sprak Pimen de VN-ontwapeningsconferentie in New York toe en werd hij onderscheiden met de gouden medaille van het officiele Sovjet-vredescomite.

Jane Ellis, medewerker van het Keston College in Groot-Brittannie, dat zich bezig houdt met de studie van religie en communisme, zegt over Pimen: 'Waarschijnlijk zal hij eerder de geschiedenis ingaan als een vrome monnik dan als een dynamische kerkleider. Hij was een van degenen die, zoals andere leiders in de kerk, op een positie waren geplaatst waar ze, om enig kerkelijk leven op gang te houden, gedwongen waren te berusten en te doen wat de regering zegt en hij was duidelijk een van degenen die dat ook heeft gedaan.' De opvolging van Pimen zal de nodige problemen oplveren, aangezien de Uniaten-kerk in de Oekraine, een kerk met een oosterse rite die het gezag van het Vaticaan erkent, haar rechten terug wil en ook al talrijke orthodoxe parochies heeft overgenomen. In 1946 dwong Stalin deze kerk zich aan te sluiten bij de Russisch-orthodoxe kerk.

Voor de opvolging van Pimen worden twee kandidaten genoemd. De metropoliet van Kiev, de 61-jarige Filaret, is de belangrijkste. Maar hij verzet zich tegen iedere concessie aan de Uniaten en geldt als een man van de harde, orthodoxe lijn. Hij is van mening dat afscheiding van de Uniaten onaanvaardbaar is, omdat dat het verlies van 2000 van de in totaal 7000 kerken zou betekenen. Veel gematigder is de metropoliet van Volokolamsk (ten zuiden van Moskou), de 88-jarige Pitirim. Hij zou bereid zijn tot een compromis met de Uniatenkerk.

Tijdens de ontmoeting die Sovjet-leider Gorbatsjov eind vorig jaar had met paus Johannes Paulus II, betoonde de Sovjet-leider zich voorstander van legalisering van de Uniaten-kerk maar hij liet de oplossing van dit probleem aan de kerken zelf over. (AFP, Reuter)