Minder ivoor-handel: weer toekomst voor de olifanten in Kenia

NAIROBI, 2 mei - De Keniase olifantenpopulatie zal voor het eerst sinds vele jaren toenemen. De prijs van ivoor in de wereld is drastisch gedaald sinds in oktober vorig jaar werd besloten tot een internationaal verbod op de handel in ivoor. Dit heeft de directeur van de Kenya Wildlife Services, Richard Leaky, vorige week gezegd.

Onder alarmerende omstandigheden begonnen de Keniase autoriteiten vorig jaar een reddingsactie voor de olifant. Sinds 1981 was het aantal jumbo's gedaald van 65.000 naar 18.000. In geheel Afrika verminderde het aantal van 1,5 miljoen tot 625.000. De regering benoemde de blanke Keniaan Richard Leaky tot leider van de campagne. Hij werd hoofd van de nieuwe organisatie Kenya Wildlife Services, een half staatsbedrijf dat zijn eigen inkomsten mag houden.

Veiligheidstroepen begonnen een mini-oorlog in de bush tegen stropers. De regering is volgens Leaky aan de winnende hand. In het afgelopen jaar werden ongeveer zeventig stropers gedood. 'Voorheen verloren we tussen de 2 en 3 olifanten per dag aan stropers, maar over het gehele afgelopen jaar waren dat er slechts 200', aldus Leaky deze week tijdens een gesprek met journalisten. Leaky verwacht dat Kenia binnen tien jaar weer een indrukwekkend grote olifantenpopulatie zal kennen. Daarmee komt onmiddellijk de vraag op wat straks te doen met een eventuele overbevolking in de wildparken. Leaky zal in dat geval zich tegenstander verklaren van een hervatting van de ivoorhandel. Hij opperde de mogelijkheid van voorbehoedsmiddelen voor olifanten. Deze zouden door middel van een geweer moeten worden geinjecteerd bij de vrouwtjes.

Het internationale verbod van handel in ivoor, waar Kenia in belangrijke mate toe heeft bijgedragen, heeft volgens Leaky geleid tot een drastische daling van de prijs. Bracht een kilo ivoor in Kenia op de zwarte markt vorig jaar vijftig gulden op, dat is nu vijf gulden. In Somalie, waar veel ivoor uit Kenia naar toe werd gesmokkeld, ging de prijs van honderd gulden naar zes gulden.

Leaky hanteert rationele motieven in zijn campagne om de olifant te redden. De vorig jaar vermoorde Keniase natuurbeschermer George Adamson kon altijd breed uitweiden over gelijke rechten van mens en dier op deze aarde. Leaky gebruikt niet zulke morele argumenten. 'Stroperij is economische sabotage', zegt hij. Toerisme draagt inmiddels meer dan welke economische sector bij aan inkomsten in harde valuta. Onveiligheid in de parken en de afwezigheid van olifanten zullen de toerist ervan weerhouden in Kenia zijn geld te komen uitgeven. Leaky probeert de wildparken economisch rendabel te maken. De toegangsprijzen - hoewel nog steeds absurd laag (ruim 15 gulden per dag) - werden verhoogd. Leaky zei deze week te werken aan een plan waarbij inkomsten van de wildparken worden geherinvesteerd in de samenleving rondom de parken. Op deze wijze zouden de bewoners meer begrip opbrengen waarom grote delen van hun woongebieden aan hen worden onttrokken voor wilde dieren. Ook opperde hij de mogelijkheid de parken te privatiseren. Dit eerste gerapporteerde succes sinds vele jaren in het beheer van wilde dieren valt samen met een discussie over de toekomst van Kenia's natuur. Tot nu toe was er geen sprake van nationaal natuurbeheer. Kenia kende voldoende ongerepte natuur. Het groeiende belang van het toerisme en de bevolkingsdruk op maagdelijke stukken oerwoud brengen daar nu snel verandering in. Natuurbeheer wordt voor het eerst in de geschiedenis van Kenia belangrijk. Leveren de uitgestrekte wildparken net zoveel op als landbouwgronden van dezelfde omvang? Dergelijke vragen dienen aan de orde te worden gesteld als het officiele argument dat wilde dieren recht hebben op bescherming geloofwaardig moet blijven in de ogen van de bevolking. In sommige dichtbevolkte gebieden zijn mens en dier al slaags geraakt. Uit de parken rondom de bergen de Abersdares en Kenya trekken regelmatig olifanten en buffels een spoor van vernieling door de akkers en dorpen. Leaky zegde deze week toe hekken rondom deze parken te zullen plaatsen. De elektrische bedrading zal 2.500 kilometer lang zijn en ongeveer veertig miljoen gulden kosten.