Warm weer maakt eten op vrijmarkt tot speciaal avontuur

AMSTERDAM, 1 mei - De Keuringsdienst van Waren in Amsterdam verzoekt publiek dat na het eten van op de vrijmarkt gekochte consumptie artikelen een voedselvergiftiging heeft opgelopen dit te melden bij de dienst. 'Die informatie biedt ons een overzicht van de incidenten en een wapen voor de toekomst', aldus het hoofd buitendienst van de regio Amsterdam C. van Kippersluis.

De keuringsdienst is ongelukkig met de ongelimiteerde verkoop in de hoofdstad van allerhande etenswaren. Voor acht uur maandagochtend waren de controleteams al op stap. 'Op dat tijdstip konden we nog overal bijkomen', zegt het hoofd van de buitendienst. 'In de loop van de middag is dat onmogelijk geworden. Je moet er niet aan denken wat er toen nog is verkocht. De temperatuur steeg tot boven de twintig graden. Negentig procent van de particulieren die vleesprodukten verkochten, beschikten niet over koeling. Er is alle reden tot verontrusting. Ook al omdat het volstrekt oncontroleerbaar is hoe al die waren zijn bereid.' Zo'n duizend inspecties verrichten de ambtenaren gisteren. Vooral in de binnenstad. Volgens Kippersluis bleek meteen al dat de particuliere verkopers nauwelijks weten waarmee ze bezig zijn. In plastic vuilniszakken soms werd de eetbare handelswaar aangevoerd. Al heel vroeg keurde de dienst een emmer met tien kilo gehakt af. 'Het spul kwam wel uit de koeling', zegt Kippersluis nawalgend. 'De buitenrand was nog keihard. Het binnenste deel gewoon goor.'

Honderden waarschuwingen werden uitgedeeld. Kleine partijtjes vlees werden afgekeurd en onbruikbaar gemaakt. In overleg met justitie was besloten niet iedere particulier meteen te verbaliseren. Van agressief gedrag tegen de ambtenaren was nergens sprake.

Alhoewel in de hele Amsterdamse binnenstad de verkopers van snacks elkaar verdrongen, bleek het Leidseplein het centrum van deze activiteiten. Vele nationaliteiten bewogen zich op de voedings(vrij)markt. Sates, spekkies, Vietnamese loempia's, suikerspinnen, taco's, poffertjes en een keur van andere lekkernijen drong zich op aan de feestelijk uitgedoste passant. Volgens de keuringsdienst waren opvallend veel handelaren afkomstig uit steden, tot op grote afstand van de hoofdstad. Rook van talloze houtskoolvuurtjes steeg op naar de blauwe hemel, onbelemmerd door ook maar een zuchtje wind. Vele professionals waren hier aan het werk, in complete kramen voorzien van moderne apparatuur. Maar ook de primitiefste bereidingsvormen kwamen voor. Gegrilde hapjes vertoonden hier en daar een graad van verkoling die herkenbaar was voor de zelf barbecuende amateur. De koeling liet duidelijk te wensen over, ook bij de verkoop van blikjes fris en bier. Verregaand ongeloof in de kwaliteit van het eigen produkt toonde een groepje achter een stalletje met sate en verwante produkten, die zelf hamburgers van McDonalds aten. 'Als de gemeente zijn verantwoordelijkheid kende, werd de verkoop van snacks verboden', meent Kippersluis. 'Onze dienst heeft gewezen op het gevaar van voedselvergiftiging, maar op die mededeling is niet gereageerd.'

De beperkende maatregelen die de gemeente Amsterdam hanteert ten aanzien van de vrijmarkt blijken vooral betrekking te hebben op de keuze van de plaatsen die de handelaren innemen. Van beperkingen of voorschriften bij de verkoop van etenswaren is geen sprake. Dat kwam ondermeer omdat het Vondelpark pas maandagochtend openging met de bedoeling dat de markt daar vooral zou worden bezet door kinderen.

In Utrecht benutten de inspecteurs de omstandigheid dat de vrijmarkt zondagavond al begon te draaien door tijdens de controles op die avond folders uit te delen. 'Onze actie richtte zich vooral op de bewaartemperatuur van de etenswaren', aldus C. Egelmees van deze dienst. 'Toen de temperaturen overdag stegen, waren velen hierop toch voorbereid. Ook in Utrecht zag de dienst de particulier met weinig tot geen ervaring met voedselverkoop als de probleemfiguur.

De keuringsdienst in Den Haag gaf vooral veel waarschuwingen bij het etaleren van etenswaren die onafgedekt op de grond stonden. Grote problemen kende de stad niet, ook al omdat de vrijmarkten hier niet al omvangrijk zijn. Procesverbaal werd nergens opgemaakt. 'Het gaat om snelle handel en dan is het risico niet zo groot', zegt hier J. Coolsma. 'Maar het blijft een merkwaardige toestand op die speciale dag. Je hebt te maken met het algemeen Besluit Warenwet. Dat spreekt van het bereiden van etenswaren in bedrijfsruimten en daarvan is hier natuurlijk geen sprake. Bij ons bestaat het vermoeden dat er ook nog wel wat handige jongens tussen staan die in de branche zitten. Normaal houden ze zich wel aan de regels, maar of dat ook nu altijd het geval is ..?' Het ontbreken van afdekking van de waren en te hoge bewaartemperaturen, vormden ook in Rotterdam het grootste gevaar voor een eventuele voedselvergiftiging. Omdat de gemeente een systeem hanteert van plaatstoewijzing wist men tevoren dat er bij 400 kraampjes eetwaren te koop zouden worden aangeboden. De drie teams van twee man die de keuringsdienst hier aan het werk had, hebben ze allemaal gecontroleerd. Gistermiddag vond een herinspectie plaats en daarbij werd vijf maal procesverbaal opgemaakt. 'Enkele verkopers waren ook vertrokken', aldus B. van Stokkom van de keuringsdienst. 'Het bewijst voor ons dat het beleid van de afgelopen jaren vruchten begint af te werpen. De situatie was ook in algemene zin beter dan vorig jaar. Je zag veel meer verkopers met koelboxjes en sommige hadden aggregaten geinstalleerd. Maar het blijft een riskante aangelegenheid.'