Indiase meditatiegoeroe draagt zijn Hemel op Aarde uit; Het Maharishi-effect

Industrielen en bankiers in Londen en New York wreven zich onlangs bij het doorbladeren van hun lijfbladen, de deftige Financial Times en de al even eerbiedwaardige Wall Street Journal, de ogen uit. Tussen de laatste schommelingen van de dollar en de beurskoersen troffen ze over maar liefst twee volle pagina's een interpretatie van de wereld aan volgens de opvattingen van Zijne Heiligheid Maharishi Mahesh Yogi. Een portret van de bebaarde Indiase goeroe en een schema vol gecompliceerde formules luisterden het geheel op.

In tientallen andere buitenlandse kranten en tijdschriften - van de Indonesian Times en de Nigerian Guardian tot de Ottawa Citizen, de Colombiaanse El Tiempo en het Nederlandse Elsevier - verschenen dergelijke advertenties. Het bleek een oproep aan regeringen de theorieen van Maharishi Yogi in de praktijk te brengen.

Mochten de regeringsleiders de theoretische kennis van 'Het Verenigde Veld dat alle natuurwetten omvat' niet onmiddellijk begrijpen: 'Begrip van de theorie is helemaal niet belangrijk nu de technologie van het Verenigde Veld beschikbaar is. Belangrijk is de toepassing, die eenvoudig en doelmatig is.'

Belangstellenden worden uitgenodigd zich te richten tot de Maharishi-hoofdstad van de Hemel op Aarde, in het Maharishi-centrum, even buiten de Indiase hoofdstad New Delhi.

In Nederland zijn oproepen van deze strekking persoonlijk overhandigd aan de staf van koningin Beatrix en verscheidene ministeries. J. van Setten, woordvoerder van het centrum van de Nederlandse Maharishi-beweging in Laag-Soeren, toont zich verheugd over de reacties. Enkele hoogwaardigheidsbekleders bedankten bij monde van hun secretarissen beleefd voor de oproep. Maar ze lieten weten helaas geen tijd te hebben zich in deze materie te verdiepen.

Groepsverband

In de filosofie van de Maharishi-beweging staat de beoefening van Transcendente Meditatie (TM) centraal. Deze vorm van meditatie, die door verstilling van de geestelijke activiteit streeft naar een 'zuivere vorm van bewustzijn', wordt bij voorkeur beoefend in groepsverband. In Nederland hebben zo'n 70.000 mensen ooit TM-cursussen gevolgd. 'Maar het gros van de mensen gaat het alleen om de techniek van Transcendente Meditatie. De Maharishi zal hen een zorg zijn', erkent een aanhanger van de beweging.

De Maharishi-beweging in Nederland heeft haar hoop gevestigd op een kleine gemeenschap TM-beoefenaren in Lelystad. Aan de uiterste rand van de stad staat een kleine wijk van 220 woningen die speciaal voor de volgelingen van Maharishi is gebouwd. Vanuit deze gemeenschap zal in Nederland de Hemel op Aarde worden gevestigd, is de vaste overtuiging.

Als de vierkantswortel van een procent van de bevolking van een land twee maal daags twintig minuten een gevorderde vorm van TM beoefent, is de positieve uitstraling daarvan zo groot dat de criminaliteit in het hele land onherroepelijk sterk zal afnemen, net als het aantal ziekenhuisopnamen, de werkloosheid en oorlogsdreiging. Voor Nederland zou het voldoende zijn als ergens een groep van 400 mensen elke dag samen mediteert en dat zal waarschijnlijk het eerst in Lelystad het geval zijn.

In de Maharishi-wijk in Lelystad wonen nu zo'n 350 mensen, van wie echter gemiddeld slechts zo'n 30 tot 50 procent aan de gemeenschappelijke dagelijkse meditatie-oefeningen deelneemt. In Lelystad zijn de weldadige effecten daarvan al merkbaar, aldus G. J. Lieve, directeur van Maharishi Ayur-veda Products, een bedrijf dat kruidenextracten verkoopt. 'De misdaad in Lelystad is in 1989 met 46 procent gedaald ten opzichte van het voorgaande jaar. Dat is het Maharishi-effect.' Een woordvoerder van de gemeente Lelystad erkent dat de criminaliteit in 1989 fors is gedaald, al vermoedt hij dat uitbreiding van het politiekorps daar niet vreemd aan is.

De Maharishi-gemeenschap in Lelystad heeft een eigen basisschool met 75 leerlingen, die de fijne kneepjes van de transcendente meditatie met de paplepel ingegoten krijgen. Ook heeft de wijk zijn eigen woningbouwvereniging, een vegetarisch restaurant, een bureau voor bedrijfsconsultancy op TM-basis en een natuurvoedingszaakje. Maar, onderstreept Lieve, 'dit is een gewone wijk met gewone mensen. We lopen niet in oranje jurken.' Verspreid over Nederland verzorgen dertig instituten cursussen Transcendente Meditatie. In Den Haag geeft mevrouw A. Rijnenberg (63), een voormalig maatschappelijk werkster, al twaalfeneenhalf jaar cursussen aan 'studenten, huisvrouwen en fabrieksdirecteuren'. 'Ik had vaak last van oververmoeidheid toen ik nog maatschappelijk werkster was. Dat is tegenwoordig niet meer zo, ongeacht hoeveel werk ik op me neem', zegt ze tevreden in haar werkkamer op de bescheiden etage van het TM-centrum in Den Haag, gevestigd boven een schermclub.

De wereldwijd gepubliceerde advertentie van de Maharishi-beweging belooft 'een omkering van het biologische verouderingsproces'.

Mevrouw Rijnenberg: 'Dat is echt zo. Mensen maken daar misschien grapjes over. Maar wat ik beweer is wetenschappelijk onderzocht. Je merkt dat door TM het spierstelsel zich verjongt.'

Veel artsen verwijzen patienten met hoofdpijn, slapeloosheid en stress naar TM-cursussen, aldus mevrouw Rijnenberg.

De beoefenaars van TM zijn allen enthousiast over de energie die de meditatie in hen losmaakt. Woordvoerder Van Setten van het nationale secretariaat van de TM-beweging: 'Rust is de basis van actie.' Maharishi zelf, die achter in de zeventig is, ontleent aan zijn methode de kracht om dagelijks twintig uur te werken, zo verzekert Van Setten.

Verspreiding

In 1958 begon de natuurkundige en filosoof Maharishi met de verspreiding van zijn leer. Inmiddels zou de transcendente meditatie in vrijwel alle landen worden beoefend. Volgens Van Setten groeit de beweging vooral snel in de Sovjet-Unie en de Oosteuropese landen. 'Als het zo door gaat, halen ze ons nog in.' Om de Hemel op Aarde te vestigen heeft de organisatie groepen 'pioniers van de wereldvrede' naar oorlogshaarden overal ter wereld gezonden. Door groepsgewijs in Libanon, Iran, zuidelijk Afrika en Midden-Amerika te mediteren, hoopten ze een einde te maken aan de bloedige conflicten. Tijdens de meditatie zouden de agressie en de schermutelingen daadwerkelijk zijn afgenomen. Maar bij vertrek van de groepen laaiden de gevechten helaas onmiddellijk weer op, zo moesten ze vaststellen.

Het grootste aantal volgelingen heeft de beweging nog altijd in haar bakermat India. De politie van New Delhi volgt op grote schaal cursussen, en ook de Militaire Politie in een Braziliaanse provincie zou in TM zijn geinitieerd. 'De Militaire Politie is nu bijzonder vriendelijk en raakt geliefd', zo weet de Waterlelie te melden, het blad van de Stichting Harmonisch Leven en de Stichting Onderwijs Wetenschap der Creatieve Intelligentie te Lelystad.

De wereldwijde advertentiecampagne van Maharishi moet miljoenen guldens hebben gekost. Twee pagina's in Elsevier bij voorbeeld kosten 16.170 gulden, de zogeheten double spread in de Financial Times 44.800 pond, ongeveer 140.000 gulden. Volgens drs. W. J. E Sijben, directeur van Corporate Development Program in Lelystad en als bestuurskundige afgestudeerd aan de Technische Universiteit Twente op de effecten van TM, verkrijgt de internationale organisatie haar fondsen uit giften en uit de cursussen die overal ter wereld worden gegeven. De meeste leraren zijn onbezoldigd.

In Nederland kost een cursus transcendente meditatie voor beginners 850 gulden voor de hogere inkomens, mensen met lagere inkomens kunnen al voor 300 gulden terecht. Cursussen voor gevorderden, TM-leraren in spe en werknemers die door hun bedrijf worden aangemeld, kunnen echter in de duizenden guldens lopen.