Onzekerheid over yen verzwakt beurs Tokio

ROTTERDAM, 28 febr. - De onrust op de financiele markten in Tokio van de afgelopen dagen wordt voor een deel veroorzaakt door de zwakke positie van de yen. Na jaren van stijgende kracht van de yen is de Japanse munt de laatste tijd in mineur.

De afgelopen vijf jaar heeft de yen ten opzichte van de dollar grote koerswijzigingen doorgemaakt. In september 1985 werd in het zogeheten Plaza-akkoord door de vijf grote industrielanden bepaald dat de yen ten opzichte van de dollar duurder moest worden om het snel stijgende handelsoverschot van Japan met de VS te verminderen.

Door de sterke stijging van de dollar begin jaren tachtig werd het voor Amerikanen steeds voordeliger om Japanse produkten te kopen. Met een hogere koers van de yen zou de Amerikaanse consumptie getemperd kunnen worden en tegelijkertijd de verkoop van Amerikaanse produkten aan Japan gestimuleerd worden.

In ruim drie jaar tijd werd de yen ten opzichte van de dollar in koers verdubbeld. Moest tijdens het Plaza-overleg nog 240 yen voor een dollar worden betaald, eind 1988 was dat nog maar de helft.

In de eerste helft van vorig jaar moest de yen weer een beetje terrein prijs geven, onder meer door een hersteld vertrouwen in de dollar en een groter verschil tussen de rente op dollar-tegoeden en yen-tegoeden. Juni 1989 moest ongeveer 150 yen voor een dollar betaald worden. Daarna trad een licht herstel in, maar begin dit jaar zakte de yen opnieuw weg. Gisteren kwam de yen dicht in de buurt van de 150-grens.

De Japanse centrale bank wil in verband met het nog steeds bestaande handelsoverschot een verdere koersdaling voorkomen. Ook bestaat angst voor de import van inflatie: als de yen minder waard wordt, stijgen voor Japan de prijzen van importgoederen die in dollars worden berekend, zoals olie.

Vorige week begon de Japanse bank daarom voor het eerst in drie jaar met steunaankopen van de yen. Omdat de Verenigde Staten belang hebben bij een gezonde handelsbalans kwamen ook van die kant steun.

Gisteren heeft Japan op een bijeenkomst in Londen de andere grote industrielanden (G-7) informeel gevraagd zonodig de yen voor een verdere koersval te behoeden.

De Japanse centrale bank heeft vorig jaar het disconto, de officiele Japanse rente, drie maal verhoogd naar 4,25 procent nu. Een hogere Japanse rente maakt beleggingen in de yen aantrekkelijker. Naar verwachting zal de centrale bank het disconto nogmaals verhogen zodra meer dan 150 yen voor een dollar betaald moet worden. Vandaag sloot de dollar in Tokio op 148,52 yen.

Volgens berekeningen van de Amerikaanse hoogleraar Ronald McKinnon (Stanford University) zou de waarde van de yen moeten zakken naar 155 tot 175 yen per dollar. Dan is volgens zijn berekeningen sprake van koopkrachtpariteit. Dat wil zeggen: met een dollar kan hetzelfde standaard goederenpakket gekocht worden in Japan en de Verenigde Staten.

De Verenigde Staten zien ten behoeve van de handelsbalans wel wat in steun voor de yen, maar niet voor een hogere Japanse rente. Die verhoogt namelijk het risico dat Japanse beleggers, de grootste afzonderlijke kopers van Amerikaanse staatsobligaties, zich uit de VS terugtrekken om in eigen land te gaan beleggen. Waarnemers stellen dat de mogelijkheden daartoe beperkt zijn gezien de beperkte absorptiecapaciteit van de markten buiten de Verenigde Staten.

Het Japanse ministerie van financien voelt ook weinig voor een renteverhoging omdat deze de groei van de Japanse economie zou afremmen. De Japanse inflatie is weliswaar gestegen van 1 procent vorig jaar tot 2,6 procent nu, maar dat komt volgens het ministerie vooral doordat april vorig jaar een omzetbelasting van 3 procent is ingevoerd waardoor veel prijzen eenmalig met drie procent stegen. Import van een beetje inflatie door een waardedaling van de yen zou niet zo'n probleem zijn.

Deze aanhoudende onenigheid tussen ministerie en centrale bank doet de yen op het ogenblik geen goed.

Pag.13: Autoriteiten Tokio in verwarring