Arbeidsproject Amsterdam bedreigd door eigen succes

AMSTERDAM, 28 febr. - Het Amsterdamse werkgelegenheidsproject BaanVak heeft vorig jaar in weerwil van eerdere scepsis zijn doelstelling om duizend langdurig werklozen aan werk te helpen, ruimschoots gehaald. Meer dan 1.100 mensen kregen een baan, ruim 11.000 werkzoekenden nemen deel aan een opleiding, project of cursus.

Toch is het voortbestaan van het project onzeker. BaanVak, waarin de gemeente samenwerkt met het Gewestelijk Arbeidsbureau (GAB) en de Gemeentelijke Sociale Dienst (GSD), zou wel eens het slachtoffer kunnen worden van het eigen succes. GAB en GSD werken steeds meer direct samen, waardoor BaanVak buiten spel komt te staan.

Het project BaanVak ging in 1988 van start, met de opdracht 'herorienteringsgesprekken' te voeren met mensen die ten minste drie jaar werkloos waren. Het project kreeg aanvankelijk nogal wat negatieve publiciteit. Verwacht werd dat het er bij lange niet in zou slagen duizend mensen aan een baan te helpen. Bovendien kampte het met interne problemen. Op voorspraak van een organisatie-adviesbureau werden drie aparte afdelingen samengevoegd. Een succes, afgaande op de maandag gepubliceerde jaarcijfers van het project. Bij BaanVak werken nu vijftig mensen, waarvan 35 zonder vaste aanstelling.

Het project moest ook de bestaande kloof tussen GAB en GSD overbruggen. Ook dat is gelukt - te goed zelfs. Ontwikkelingen binnen de GSD (het opvoeren van de 'herintredingsactiviteiten') en bij het GAB (uitbreiden van de informatie en adviesfuncties en van de trajectbegeleiding) hebben ertoe geleid dat de directeuren van de beide grote diensten niet staan te springen om versterking van het project. J. Vlaar, adjunct-directeur van het GAB, zegt desgevraagd dat hij 'geen moeite zou hebben' met opheffing van BaanVak. GSD-directeur P. van Dijk is deze week niet bereikbaar voor commentaar. Kansrijk

BaanVak-directeur T. Kersten noemde een maand of twee geleden de samenwerking met het GAB zo slecht dat de organisatie in de huidige vorm niet kon worden voortgezet. Het Arbeidsbureau, dat 54 miljoen gulden in BaanVak heeft gestoken, zou het project te weinig ruimte bieden voor het doeltreffend uitvoeren van het beleid. Volgens Kersten wil het GAB zich vooral richten op de meest kansrijke werklozen. 'Het GAB is alleen geinteresseerd in de meest kansrijke twintig procent van de werklozen. Wat er met de overige tachtig procent gebeurt interesseert ze niet.' Adjunct-directeur Vlaar van het GAB reageert laconiek. 'Onze samenwerking met de Sociale Dienst verloopt steeds soepeler. Zij trekken, wij duwen. Dat BaanVak zich nu bedreigd voelt, komt ten dele omdat ze er zelf zo hard aan hebben getrokken.'

Volgens Vlaar is de verzande communicatie tussen GAB en GSD door het gedwongen huwelijk in BaanVak weer vlot getrokken. De samenwerking gaat nu al zover dat het GAB 'werkwinkels' in de GSD-kantoren gaat vestigen. Voor een ander deel wijt hij de bedreiging voor BaanVlak aan het kabinetsbeleid van sociale vernieuwing. Vlaar wijst er wel op dat BaanVak is opgezet voor drie jaar. 'Dus in principe is er nog een jaar te gaan', zegt hij.

Het Amsterdamse college van B en W heeft het bureau Berenschot advies gevraagd over de toekomstige organisatie van de werkloosheidsbestrijding. Dit in verband met de 'tripartisering' van het beleid, de gedeelde verantwoordelijkheid voor de werkgelegenheid van werkgevers, werknemers en overheid. Ook BaanVak zal worden doorgelicht. Resultaten worden verwacht om en nabij de verkiezingsdatum, 21 maart. Op basis van het onderzoek zal beslist worden over de toekomst van BaanVak.

Die toekomst ligt daarmee in politieke handen. Mocht ondanks de positieve resultaten van het project toch besloten worden het volgend jaar niet te verlengen, dan is onzeker of ook alle taken zullen worden overgenomen door andere instellingen. P. Dek, hoofd van de gemeentelijke afdeling sociale zekerheid en werkloosheidsbestrijding en adviseur van Jonker: 'De directeuren kunnen het wel eens zijn over de opsplitsing van de organisatie BaanVak en de taakverdeling, maar de politiek zet daar vraagtekens bij.'

In de gemeentepolitiek bestaat twijfel of het GAB de verantwoordelijkheid mensen aan een baan te helpen niet te veel naar de Sociale Dienst verschuift. Ook is de politiek er niet van overtuigd dat een uitkerings-instantie als de Sociale Dienst wel tot individuele begeleiding in staat zal zijn. Ten slotte vraagt men zich af, of het wel een goede zaak is als een uitkeringsinstantie in plaats van het Arbeidsbureau over de schouder van de werkloze meekijkt naar mogelijk betaald werk.

De woordvoerder van wethouder P. Jonker (sociale zaken) spreekt van een 'aardige vrijage' tussen het GAB en de Sociale Dienst die ruimte heeft gecreeerd om jongeren onder de 21 jaar aan werk te helpen. Maar, zegt hij, 'er komen steeds minder schoolverlaters en steeds meer werk, dus voor die paar jongeren waarbij het niet meteen lukt, hoeft een organisatie als Baanvak niet in stand worden gehouden'.

Voorlichtster V. Tessers van BaanVak vreest dat de specifieke kennis die inmiddels is opgedaan, speciaal op het terrein van nieuwe cursussen en leer- en werkprojecten, verloren zal gaan bij opheffing. 'Als iedereen weer opnieuw het wiel gaat uitvinden, heb je kans dat je niet een maar twee verloren generaties werklozen krijgt'.

    • Caroline van Dullemen