SANDRO PERTINI (1896 - 1990); Geliefd politicus

ROME, 26 febr. - Met de dood van zijn eerste socialistische president, Sandro Pertini (93), die zaterdagnacht in zijn slaap is overleden, verliest Italie zijn meest geliefde politicus. Een voorvechter in de strijd tegen het fascisme, en van 1978 tot 1985 een eigenzinnige, spontane, oprechte en integere president die nooit een blad voor de mond heeft genomen en de Italianen nieuw vertrouwen in hun land heeft gegeven. De bijna onafgebroken pijp rokende Pertini was de 'Nonno', de grootvader van Italie. Bij grote gebeurtenissen was hij altijd aanwezig, of het nu een aardbeving was, de begrafenis van een slachtoffer van terreur of het feest na het behalen van het Europese kampioenschap voetbal. Voor zijn tranen, van vreugde of verdriet, schaamde hij zich niet. En op politiek gebied vertolkte hij de gevoelens van het volk met zijn uithalen tegen intriges, corruptie en inefficientie.

Toen hij in 1978 op 81-jarige-leeftijd tot president werd gekozen, was dat pas na vijftien stemrondes: Pertini was een compromiskandidaat. Niet zo bekend, niet zo bemind. Maar de onkreukbare anti-fascist, die als Kamervoorzitter had laten zien ook onafhankelijk te staan ten opzichte van zijn eigen Socialistische Partij, bleek uiteindelijk de meest aanvaardbare opvolger van de van corruptie beschuldigde christen-democraat Giovanni Leone. In het aan zichzelf twijfelende, verlamde Italie, waar de Rode Brigades dood en verderf zaaiden, ontwikkelde president Pertini zich tot een van de belangrijkste verdedigers van de democratie. Hij bepleitte een compromisloze opstelling ten opzichte van terroristen. Als ik ooit wordt ontvoerd, mogen jullie nooit over mijn vrijlating onderhandelen, zei hij in die gewelddadige jaren.

Pertini heeft nooit de glans en schittering van het hoge ambt gezocht: hij ging lunchen met arbeiders en trok niet in het luxueuze presidentiele paleis, het Quirinaal, maar bleef in zijn bescheiden appartement met uitzicht op de Trevi-fontein. Ook als oud-president behield Pertini zijn populariteit. Op zijn verjaardag kwamen er altijd honderden mensen naar de Piazza di Trevi om hem toe te zingen en, zo mogelijk, de hand te drukken. Gisteren stond een uur nadat zijn dood bekend werd, het plein al vol zwijgende mensen, sommigen huilend, die op deze manier de laatste eer aan hem wilden bewijzen. Later op de dag werd Pertini in de stadions herdacht met een minuut stilte, meestal na een paar seconden spontaan gevolgd door applaus. Pertini is in 1896 geboren in een gegoede boerenfamilie in het noordelijke dorpje Stella. Hij ging rechten en politieke wetenschappen studeren en sloot zich na zijn diensttijd in de Eerste Wereldoorlog aan bij de Socialistische Partij. Het werd het begin van een lange en compromisloze strijd tegen het fascisme van Mussolini, die hem zo vaak in de cel bracht dat zijn moeder verzuchtte: 'Waarom moest hij twee universitaire titels halen als hij toch altijd in de gevangenis zit?'. In 1925 werd Pertini voor het eerst veroordeeld omdat hij een clandestien pamflet tegen de moord op de socialist Mateotti had verspreid. Het jaar daarop vluchtte hij met de socialistische leider Turati naar Corsica. Tussen zijn baantjes in Frankrijk als autowasser, schilder, elektricien en metselaar in werkte hij bij een geheime radiozender. Na zijn clandestiene terugkeer in 1927 werd Pertini verraden en tot een lange straf veroordeeld. Toen zijn moeder een gratieverzoek wilde indienen, wees hij dat af als een 'bevlekking van mijn politieke overtuiging'.

Hij bleef tot 1935 in de gevangenis, waar hij vriendschap sloot met de communistische filosoof Antonio Gramsci. Daarna werd hij verbannen naar het eilandje Ventotene.

Na de val van Mussolini in 1943 behoorde Pertini tot de heroprichters van de Socialistische Partij en was hij een van de leiders van de partizanen rondom Milaan. Na de oorlog heeft Pertini een hele reeks politieke functies vervuld. Hij was partijsecretaris, lid van de grondwetgevende vergadering, Senator, Kamerlid en Kamervoorzitter, en daarnaast hoofdredacteur van belangrijke socialistische bladen. Op uitdrukkelijk verzoek krijgt Pertini geen staatsbegrafenis, geen grote grafredes. Alleen president Cossiga zal erbij zijn als hij vandaag wordt gecremeerd - de president als vertegenwoordiger van het volk, precies zoals Pertini zijn ambt altijd heeft opgevat.

Sandro Pertini. (Foto EPA)