Mandela vraagt eind strijd zwart tegen zwart

DURBAN, 26 febr. - Op een ijlmissie voor vrede en eendracht heeft de Zuidafrikaanse zwarte leider Nelson Mandela gisteren opgeroepen tot beeindiging van het geweld van zwart tegen zwart. In Durban (Natal) en later in het blanke bastion Bloemfontein sprak Mandela in totaal meer dan 200.000 mensen toe tijdens twee reusachtige bijeenkomsten. De boodschap die Mandela bracht had tot doel een eendrachtig front tegenover de regering te creeren voor de komende onderhandelingen over de afschaffing van de apartheid.

Het was Mandela's laatste openbare optreden voordat hij morgen vertrekt voor beraadslagingen met de ANC-leiding in Lusaka, een serie bezoeken aan staatshoofden en ten slotte een reis naar Stockholm voor een weerzien met de in Stockholm ziek liggende ANC-leider Oliver Tambo.

Gisteren was het Mandela's voornaamste doel vrede te stichten in de verscheurde provincie Natal, waar aanhangers van het ANC en zijn bondgenoot in Zuid-Afrika het Verenigd Democratisch Front (UDF) nu al drie jaar een verbeten strijd leveren tegen de Inkatha-beweging van stamhoofd Buthelezi. Deze strijd heeft al 3.000 mensenlevens geeist en ravages aangericht in haast ieder woonoord en dorp in het dichtbevolkte gebied.

Besprekingen

Mandela, die het conflict 'een dodelijke kanker in ons midden' noemde, droeg de strijdende facties op 'uw vuurwapens, uw messen en uw panga's (machetes) te pakken en ze in de zee te werpen. Sluit de doodsfabrieken. Stop deze oorlog, en wel nu', commandeerde hij. Hij zei verder dat hij en andere leiders van ANC en UDF binnenkort vredesbesprekingen zullen voeren met stamhoofd Buthelezi en de Zulu-koning Zwelithini Goodwill kaBhekuzulu. 'Wij steken Inkatha de vredeshand toe en hopen dat het ooit mogelijk zal zijn politiek samen te werken met haar leider, hoofdman Buthelezi', aldus Mandela.

Voorts vroeg de ANC-leider een eind te maken aan de bloedige onenigheid tussen de zwarte bevolking en de 750.000 Indiers in Natal. Het schouwspel in Durban deed denken aan taferelen op het popfestival van Woodstock - 150.000 bont geklede mensen, zwaaiend met spandoeken en plakkaten, vulden drie sportvelden in de hoop een glimp op te vangen van de twee weken geleden na bijna 28 jaar gevangenschap vrijgelaten ANC-leider. De opeengepakte menigte barstte in opgewonden gejuich uit toen Mandela met een helikopter landde in een naastgelegen stadion om vervolgens op een op hoge staketsels gebouwd platform te verschijnen.

De omvang van het publiek - veel groter dan Buthelezi ooit op de been heeft gebracht - liet weinig heel van de bewering dat Buthelezi erkenning geniet als leider van de 7 miljoen Zulu's uit Natal, die Zuid-Afrika's grootste stamverband vormen. Inkatha is weliswaar in aanleg een Zulu-beweging, maar het is duidelijk dat grote aantallen Zulu's, misschien de meerderheid, zich tegen Buthelezi verzetten. Telkens wanneer Mandela zijn naam noemde klonk een geergerd geroezemoes uit de menigte op. Mandela vloog vervolgens naar Bloemfontein, waar de meeste zwarten tot de Sotho-stam behoren. Hier, in het grootste sportstadion van deze veel kleinere gemeenschap, kwamen 50.000 mensen opdagen.

Bloemfontein, hoofdstad van de vroegere Boerenrepubliek Oranje Vrijstaat, ligt in het hart van een conservatief blank gebied, maar er waren nergens tekenen van blank verzet tegen Mandela's komst. Zijn bezoek had symbolische waarde voor het ANC, want in Bloemfontein werd het ANC in 1912 opgericht - waarmee het de oudste politieke partij van heel Afrika is.

Op beide bijeenkomsten sprak Mandela met nadruk over de noodzaak etnische en raciale verdeeldheid te overwinnen en een nieuw Zuid-Afrika op te bouwen dat de wereld tot voorbeeld van een non-raciale democratie kan strekken. 'Het is ons vaste streven een natie op te bouwen, waarin plaats is voor zwart en blank, Zulu's en Afrikaners en sprekers van welke andere taal ook'.

Vredesgebaar

In een vredesgebaar naar Buthelezi prees Mandela hier zowel het opperhoofd als zijn Inkatha-beweging, ondanks de overduideljke afkeer onder zijn toehoorders. 'Hoewel er fundamentele meningsverschillen tussen ons bestaan', zei hij, 'zijn wij de Inkatha dankbaar omdat ze altijd de opheffing van het verbod op het ANC en de vrijlating van politieke gevangenen heeft geeist en altijd heeft geweigerd deel te nemen aan onderhandelingen eer het daarvoor benodigde klimaat was geschapen. De beweging heeft het het regime daardoor belangrijk moeilijker gemaakt een reeks maatregelen te treffen bedoeld om het minderheidsbewind te doen voortduren.' Rowley Arenstein, een blanke aanhanger van Inkatha en adviseur van Buthelezi, zei naderhand Mandela's uitspraak toe te juichen, omdat die de weg vrijmaakte voor beeindiging van het bloedige conflict en de vorming van een verenigd front van alle anti-apartheidsbewegingen onder leiding van Mandela.

Intelligent

    • Allister Sparks