Eerste toets van nieuwe regering India

BOMBAY, 26 febr. - Drie maanden na de algemene verkiezingen in India, die de nieuwe regering van premier V. P. Singh in New Delhi aan het bewind brachten, gaat een derde deel van de Indiase kiezers opnieuw naar de stembus. Morgen zullen in negen deelstaten nieuwe volksvertegenwoordigingen worden gekozen. Deze verkiezingen vormen in veler ogen de eerste belangrijke toets van het optreden van de regerende Janata Dal-partij en de partijen die haar steunen, de Communistische Partij van India en en de hindoe Bharatiya Janata Partij (BJP). De algemene verwachting is dat de Janata Dal en de BJP de duidelijke winnaars worden en dat de Congres-partij van Rajiv Gandhi opnieuw een nederlaag zal lijden. Niet alleen de dagbladen maar ook de individuele burgers tonen zich verrast over het optreden van de nieuwe regering, en men is er dan ook van overtuigd dat de kiezers dit zullen honoreren. Hoewel de regering-Singh nog maar nauwelijks een begin heeft gemaakt met het aanpakken van de meest brandende vraagstukken die het land kent - afscheidingsbewegingen in Punjab en nu ook in Kashmir, de spanningen tussen hindoes en moslims, de slechte economische toestand - wekt ze de indruk vastbesloten te zijn deze problemen het hoofd te bieden en daartoe bovendien in staat te zijn.

In Kashmir heeft de regering de steun die Pakistan geeft aan de groeiende ondergrondse verzetsbeweging krachtig veroordeeld. Tegelijkertijd heeft zij er zorg voor gedragen dat de spanningen niet zijn uitgegroeid tot een omvangrijke crisis.

Geslepen

In strijd met het tot voor kort van premier Singh bestaande beeld van een besluiteloze politicus, heeft hij blijk gegeven van politieke scherpzinnigheid door te doen wat er gedaan moest worden zonder op fundamentele punten compromissen te sluiten. Hij heeft geslepen gebruik gemaakt van de nationale crisis over Kashmir om de uitdaging van de kant van de extremistische Vishwa Hindu Parishad onschadelijk te maken zodat de beweging haar plannen om opnieuw een moslim-heiligdom aan te vallen heeft moeten opschorten. Een soortgelijke actie kort voor de verkiezingen van vorig jaar werd door de regering van Rajiv Gandhi slecht aangepakt, wat leidde tot ongeregeldheden die resulteerden in honderden doden.

De enige kwestie waarin de nieuwe regering meteen heeft ingegrepen is het corruptieschandaal over de aankoop van Zweedse houwitsers, geproduceerd door Bofors AB. Met juridische steun van de Zwitserse regering is men erin geslaagd verschillende bankrekeningen daar te blokkeren. Het betreffende schandaal, en met name het feit dat Rajiv Gandhi niet in staat - of niet bereid - was een onderzoek op gang te brengen, stond bij de vorige verkiezingen centraal. Gandhi's nederlaag werd grotendeels gezien als het gevolg van het feit dat hij ogenschijnlijk de corrupte praktijken in bescherming nam.

Verzet tegen Gandhi

Rajiv Gandhi weet nog steeds niet goed raad met zijn rol als oppositieleider. Geruggesteund door zijn vrienden, die hem nog steeds premier noemen, heeft hij ervoor gezorgd dat er binnen zijn partij nog steeds geen wezenlijke discussie heeft plaatsgehad over de gevolgen van de verkiezingen van vorig jaar. In de aanloopperiode naar de deelstaat-verkiezingen van 27 februari komen er dan ook tekenen dat het verzet tegen Gandhi toeneemt. Een aantal partijleden heeft het Congres al verlaten en zich aangesloten bij de Janata Dal. Uiteraard is dit een duidelijk blijk van opportunisme zoals dat vaker voorkomt in de tijd voor verkiezingen, maar het toont tevens aan dat Rajiv Gandhi zijn aantrekkingskracht begint te verliezen. De machtige leiders van de regionale partij-afdelingen voeren campagne zonder diens hulp en in de straten van Bombay zijn de foto's van hem vervangen door die van zijn moeder Indira. Het is zeer wel mogelijk dat na de verkiezingsuitslag Gandhi zijn positie als partijvoorzitter en leider van de oppositie zal moeten opgeven.

De Janata Dal en de BJP hebben zoveel vertrouwen in de goede afloop van de komende verkiezingen dat zij menen zich te kunnen veroorloven de onderlinge strijd aan te gaan in plaats van vooraf een schikking te treffen over de zetelverdeling. Dat laatste vormde een belangrijke reden voor de nederlaag van de Congres-partij bij de verkiezingen van november. Onder het mom van 'vriendschappelijke wedijver' (al is er eerder van het tegendeel sprake) wordt de kloof tussen de regerende partij en de BJP evenwel steeds groter.

Laatstgenoemde partij zal, als zij - wat zeer waarschijnlijk is - in verscheidene staten de overwinning behaalt, haar chauvinistische, pro-hindoe opvattingen nog krachtiger doen gelden. De Janata Dal, die ideologisch veel dichter staat bij de niet-religieus gebonden, socialistische traditie van de Congres-partij, zal dan op nationaal niveau haar samenwerking met de BJP maar moeilijk kunnen blijven voortzetten, met name voor wat betreft het conflict tussen hindoes en moslims.

    • Bernard Imhasly