Ritzen werkt topambtenaar snel weg

ROTTERDAM, 24 febr. - De vervanging van de CDA'er B. de Haan als secretaris-generaal op het ministerie van onderwijs en wetenschappen door drs. M. Meijerink, is volgens ingewijden in Zoetermeer ingegeven door de ingrijpende reorganisatie die het departement staat te wachten onder minister Ritzen (PvdA). Om die te laten slagen zou het nodig zijn het departement door een ervaren manager te laten leiden.

Vanaf zijn aantreden als secretaris-generaal, begin 1988, stond het functioneren van De Haan al ter discussie. Dat oud-minister Deetman toen zijn directeur-generaal voor het basisonderwijs in de hoogste ambtelijke functie benoemde, wekte op het ministerie grote verbazing. Na een periode waarin de VVD'er G. W. Scholten die positie vervulde, leek er behoefte te bestaan aan een krachtige manager, iemand die op het ministerie de deregulering ter hand kon nemen. De Haan had zich als directeur-generaal laten kennen als een wat kleurloze, weinig doortastende ambtenaar.

Die indruk is sinds zijn aantreden als secretaris-generaal niet gewijzigd, zo wordt door verscheidene hogere ambtenaren bevestigd. Velen hadden De Haan tijdens de laatste kabinetsformatie graag staatssecretaris zien worden - zelfs als dat had betekend dat hij in die functie in Zoetermeer zou zijn gebleven. De benoeming van De Haan tot secretaris-generaal had een politieke achtergrond. Deetman verkeerde in tijdnood toen eind 1987 duidelijk werd dat Scholten - om gezondheidsredenen - snel zou vertrekken. Daarnaast had Deetman geen vertrouwen meer in het functioneren van het secretariaat-generaal: dat had hem grote politieke schade berokkend bij de invoering van het stelsel van studiefinanciering.

De Haan was op dat moment de enige voor een andere functie bruikbare directeur-generaal met een CDA-achtergrond. Tegen de zin van de VVD (die als compensatie een partijgenoot als directeur-generaal voor het basisonderwijs terug kreeg) drukte Deetman de benoeming van De Haan door. De Haan was een trouwe partijgenoot en studievriend onder wiens leiding Deetman bij de besturenraad voor het protestants-christelijk onderwijs had gewerkt.

Ook Ritzen heeft nu grote haast gemaakt met de vervanging van zijn secretaris-generaal. De benoemingsprocedure bij de Open Universiteit in Heerlen, waar De Haan op 1 augustus voorzitter wordt van het college van bestuur, is in recordtempo afgerond. Alle partijen zijn gehoord. Maar besturenraad, medezeggenschapsraad en vertrouwenscommissie hadden er niet veel tijd voor, zo verklaart een woordvoerder van de Open Universiteit.

De nieuwe secretaris-generaal op onderwijs is afkomstig van het ministerie van defensie. Daar was hij directeur-generaal economische en financiele zaken, een functie die wordt overgenomen door het Tweede-Kamerlid Kombrink (PvdA). Meijerink is partijloos maar zou wel sympathie in de richting van de PvdA hebben.

Deetman benoemde als minister twee hoge ambtenaren uit Zoetermeer en partijgenoten in een universiteitsbestuur. Daarvan was vooral de benoeming van oud-inspecteur-generaal J. G. F. Veldhuizen tot voorzitter van het college van bestuur in Utrecht omstreden. Hij mocht van Deetman zijn auto met chauffeur houden. De kosten waren voor rekening van de universiteit. De benoeming van de plaatsvervangend directeur-generaal voor het hoger onderwijs L. E. H. Vredevoogd tot voorzitter van het dagelijks bestuur van de Maastrichtse Universiteit was minder omstreden. Vredevoogd kreeg die benoeming indertijd nadat hij had voor de minister de positie van het protestants-christelijk hoger beroepsonderwijs in Amsterdam had gered ten koste van het openbare hoger onderwijs.

    • Onze Quirien van Koolwijk