Nicaragua 'meest waargenomen land'

MANAGUA, 24 febr. - 'Wij zijn nu verreweg het meest waargenomen land ter wereld', grapte een zegsman van de opperste kiesraad deze week in Managua. Morgen zullen in het kleine Nicaragua met zijn 1,9 miljoen kiesgerechtigden ruim 2.000 buitenlandse waarnemers de verkiezingen voor een nieuwe president, een vice-president, parlementariers en gemeentelijke functionarissen van nabij volgen. Maar er zijn ook nog 1.000 buitenlandse journalisten neergestreken, naast de meer dan 20.000 stembureaucontroleurs van de tien deelnemende partijen (waarvan alleen het regerende Frente Sandinista voor de nationale bevrijding en de centrum-rechtse UNO-Alliantie van belang zijn). De officiele waarnemersmissies van de Verenigde Naties (200 man) en van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS - 430 man) zetelen al maanden in moderne kantoorgebouwen aan de rand van Managua. Het is er een komen en gaan van gloednieuwe jeeps en terreinwagens die contrasteren met het armzalige plaatselijke wagenpark, dat al jarenlang is verwikkeld in een verwoestende strijd met de gaten in het hoofdstedelijke asfalt. Samen met het 'Centro-Carter - de raad van vrij gekozen staatshoofden' (35 man) zullen de 630 waarnemers van de VN en de OAS morgen 80 procent van de 4.395 stembureaus bezoeken. Bovendien organiseren de VN en de OAS ook nog afzonderlijke tellingen van de stemmen, waarvan de resultaten later worden vergeleken met die van de Nicaraguaanse opperste kiesraad, die het laatste woord heeft. Kleinere groepen

Tussen deze officiele waarnemerskaravanen manoeuvreren tientallen kleinere groepen van de meest uiteenlopende snit. Zo bereidt een contingent van zestig Amerikaanse methodistische dominees zich 's morgens vanaf zes uur in de tuin van mijn hotel met zang en gebed voor op de grote dag. 's Avonds laat weerklinken op dezelfde plaats de discussies tussen andere delegaties van wereldverbeteraars of politici die er met hun vrouwen of secretaresses uitjes van maken. Hoewel de Nationale Oppositie-Eenheid (UNO) van mevrouw Violeta Chamorro als voornaamste oppositie tegen het regime tot voor enkele weken nog 'een electorale fraude met steeds meer geraffineerde middelen' zag, stond zij met deze waarneming eenzaam, zo niet alleen. 'Ik heb geen enkel bewijs gezien dat op fraude wijst', sprak ex-president Jimmy Carter eind januari na een derde inspectiebezoek aan Nicaragua. Zijn oordeel wordt in Managua van doorslaggevend belang geacht voor de opinie die het Witte Huis zich over de verkiezingen zal vormen en die voor Nicaragua van levensbelang is. Elliot Richardson, ooit minister onder Carter en nu de persoonlijke gezant van de VN-secretaris-generaal in Nicaragua, zei deze week: 'Overal waar je om je heen kijkt, zie je de scheidsrechter', waarna hij de Nicaraguaanse opperste kiesraad lof toezwaaide. Secretaris-generaal Baeno Soares van de OAS verzekerde hier donderdag op zijn beurt: 'Ik ben tevreden over wat ik hier tot nu toe heb gezien. Het is een goed klimaat voor verkiezingen.'

Klachten

Niettemin blijft het klachten regenen in het kantoor van de UNO in Managua, zij het in wat afnemende mate. Het gros van de grieven betreft niet de technische kant van het verkiezingsproces, maar de dagelijkse praktijk van de campagnes. Adolfo Jarquin van het campagnecomite en kandidaat-parlementarier vertelt: 'Vooral in de meer afgelegen regio's zijn veel van onze activisten, kandidaten en stembureaucontroleurs bedreigd door veiligheidsagenten. Na december werd het wat minder, maar het gaat door.' Volgens Jarquin zijn daardoor tachtig plaatselijke UNO-kandidaten door de knieen gegaan en vertrokken. Dat blijkt bij navraag 2,5 procent van het totale aantal. Wel zorgelijk, maar niet erg zorgwekkend. De UNO-woordvoerder wijst verder op de tegenwerking van de sandinistische autoriteiten bij het toelaten van Amerikaanse hulpdollars en goederen, zoals campagne-auto's. Jarquin zegt: 'Wij kregen die hulp pas begin deze maand na een persoonlijke interventie van Carter bij Daniel Ortega. En dat terwijl het Frente Sandinista al veel meer geld en middelen heeft dan wij, want het maakt een onbeperkt gebruik van het staatsapparaat en van de staatskas. Zoiets maakt een gelijkwaardige campagne onmogelijk.'

VN-woordvoerder Iqbal Rifa, een Pakistani, noemde dit deze week op een persconferentie 'een centrale zorg', maar voegde daar aan toe dat een regerende partij tot op zekere hoogte onvermijdelijk in het voordeel is. Bovendien signaleerde hij een natuurlijk evenwicht: 'De regerende partij staat voor de moeilijke taak het gevoerde beleid te verdedigen, terwijl de oppositie zich kan beperken tot kritiek en voorstellen voor een betere toekomst. ' De toegang tot de massamedia en vooral tot de televisie bleef ook een verhit twistpunt. De UNO had na Daniel Ortega's beloften tot persvrijheid vorig jaar een eigen televisiestation willen oprichten, maar kreeg geen toestemming. In plaats daarvan mocht de UNO, evenals de overige partijen, een half uur per week uitzenden op het sandinistische tv-kanaal 2, dat alleen Managua en naaste omstreken bereikt. Na interventies van de VN en de OAS werd dat in december wat beter. De oppositiepartijen kregen toen een half uur per week op het nationale kanaal 6 en mochten daarnaast nog een half uur zendtijd op beide sandinistische netten kopen. 'Een fooi', oordeelt UNO-leider Jarquin, 'zeker als je het vergelijkt met de mogelijkheid van de sandinisten om de kijkers avond aan avond met hun propaganda te bombarderen, zelfs in de journaals.'

Toch constateerde de VN-woordvoerder Rifa ook op dit tere punt 'substantiele verbetering'.

Hij verwees verder naar de vrij evenwichtige toegang van de partijen tot de vele radiostations en de geschreven pers. Daar proberen de sandinistische kranten El Nuevo Diario en Barricada, en de UNO-krant La Prensa elkaar met minimale objectiviteit en maximaal venijn de grond in te boren.

Laatste rapport

Gisteren brachten de missies van de VN en de OAS in Managua hun laatste rapport uit, waarin werd gemeld dat het verkiezingsproces normaal verloopt en dat de kleine problemen die er nog waren nog kleiner zijn geworden. Het VN-rapport toont nog wel bezorgdheid over 'geruchten' dat het op verkiezingsdag tot onlusten zou komen. Blijkbaar een verwijzing naar een woeste verklaring van de UNO-vice-presidentskandidaat en vuurvreter Virgilio Godoy, die voorzag dat 'dronken sandinistische horden' zondagmiddag de aanval zullen inzetten en de UNO-aanhangers dan niet lijdzaam zullen afwachten. Zowel Daniel Ortega als Violeta Chamorro spraken daarna rustgevende woorden. De sandinistische kandidaat meende bovendien dat de gezond denkende UNO-aanhangers elke lust tot agitatie moet zijn vergaan na het zien van de half miljoen mensen die woensdagavond in Centraal-Managua hun laatste sandinistische campagnebijeenkomst bezochten. Het dagblad La Prensa gaf zich een dag later nog niet gewonnen. Het had 4.400 door de sandinisten gevorderde vrachtwagens geteld waarmee de massa's 'vaak onder dwang' naar het feestterrein waren vervoerd. 'Dat betekent een dubbele rij geparkeerde wagens van 4 kilometer lang', aldus het oppositieblad, dat Daniel Ortega nu een plaats in het Guiness Book of Records voorspelt.

    • Ferry Versteeg