In de file als teken van solidariteit

De pont van kwart over zeven, het symbool van werkend Nederland uit de jaren zestig, is vervangen door de file van kwart over zeven. De drommen fietsers op weg naar hun werk, lachend, sigaretje in de mondhoek, zijn alleen nog maar te zien op na-oorlogse foto's. Dat waren de jaren van de Wederopbouw: eensgezind werkte mannelijk Nederland aan het herstel van de nationale economie. De vrouwen bleven thuis, de welvaart zou later komen.

De welvaart in blik is inmiddels binnen ieders handbereik. Werkend Nederland bestaat tegenwoordig uit mannen en vrouwen en rijdt nu naar het werk in de auto. Iedere morgen tussen zeven en negen en iedere avond tussen vier en zeven staat West-Nederland massaal vast. Met z'n allen bewegen we ons naar ons werk, we worstelen ons door een wegennet dat in de jaren zeventig niet mocht uitbreiden omdat links toen aan de macht was en in de jaren tachtig niet kon uitbreiden omdat rechts bezuinigde. Twintig jaar politieke verwaarlozing van de infrastructuur, van de wegen en het openbare vervoer, heeft de dagelijkse filemeldingen van de jaren negentig opgeleverd.

In de file van kwart over zeven staan de mensen die de Nederlandse economie draaiende houden en de welvaart voor zichzelf, de belastinginkomsten voor de overheid en de sociale premies voor de uitkeringstrekkers verdienen. Het is de meest verregaande vorm van solidariteit die ons land kent: elke dag dezelfde routine van stilstaan en optrekken, vaststaan en met een slakkegang doorrijden. En waarom? Om op tijd op het werk te zijn en om 's avonds in de omgekeerde richting opnieuw in de file te staan.

Hoeveel makkelijker hebben mensen het die niet werken. Terwijl anderen zich opmaken voor een dagelijkse portie irritatie of berusting, kunnen zij zich nog eens behaaglijk omdraaien in bed. Al die mensen, 's morgens in de file bij de Coentunnel, de Brieneroortbrug en andere knelpunten, ze lijken wel gek. Ze zijn vrijwillig bereid steeds vroeger op te staan en toch nog een deel van hun dag te verdoen in de file.

Stel je voor dat alle filerijders morgen besluiten thuis te blijven. De Nederlandse economie zou tot stilstand komen, de staat zou naar zijn belastingen kunnen fluiten, de uitkeringsgerechtigden zouden hun uitkeringen moeten missen. Het bruto nationale produkt zou in elkaar storten. De file - en de mensen in de file - zijn onmisbaar geworden om het welvaartspeil in Nederland met hun werk in stand te houden.

Uit Den Haag komen nieuwe plannen om het fileprobleem te bestrijden. Rekening-rijden, het is een vondst: de file-rijder moet drie gulden betalen als hij of zij langs een elektronisch oog schuifelt. Duurder maken van het autoverkeer moet de files oplossen.

Ambtenaren van Verkeer en Waterstaat staan vermoedelijk zelden in de file. Wie bereid is ten behoeve van het Nederlandse bruto nationale produkt dag in dag uit zich de ergernissen te laten welgevallen van een infrastructureel beleid dat gefaald heeft, moet daarvoor worden beloond. Rekening rijden? Zeker. Maar dan wel drie gulden voor het passeren van elk elektronisch oog op de rekening van de rijder.