Mediaraad adviseert opsplitsen van NOS in twee stichtingen

DEN HAAG, 23 febr. - De programmastichting van de NOS moet verzelfstandigd worden, om een programma met een eigen karakter te kunnen maken. De omroepen die nu in NOS-verband samenwerken moeten een tweede, aparte stichting krijgen voor programmacoordinatie, arbeidsvoorwaarden en het beheer van koren, orkesten en archief.

Dat schrijft de Mediaraad in een advies aan minister d'Ancona (WVC). Volgens het adviescollege moet de NOS naast nieuws, sport, evenementen, informatie en cultuur ook ruimte krijgen voor levensbeschouwelijke en educatieve uitzendingen en programma's voor minderheden. Deze zouden verzorgd moeten worden door aparte afdelingen waarin de huidige kleine zendgemachtigden opgaan (voor geestelijke zaken IKON, HV en de Islamitische Omroepstichting). Ook RVV en TELEAC zouden hun zelfstandigheid moeten verliezen en opgaan in de educatieve afdeling van de NOS programmastichting.

Volgens de Mediaraad dient de NOS als zendgemachtigde wel haar 'aanvullende' taak te behouden. Maar om zelfstandig te kunnen functioneren en programma's met een 'specifiek karakter' te kunnen bieden, zal het bestuur van de programmastichting volledig moeten bestaan uit onafhankelijke Kroonleden. Nu zitten alle omroepen in het NOS-bestuur. Zij krijgen, als het voorstel van de Mediaraad wordt gevolgd, alleen nog de verantwoordelijkheid voor de samenwerkingsstichting die zich uitsluitend met samenwerking en beheer bezig houdt. De belangrijkste taak van deze stichting zal de programmacoordinatie worden, volgens de Raad 'een wezenlijk element in de concurrentieverhoudingen tussen publieke en commerciele omroep.'.

Indien de omroepen dit niet goed regelen, moet er een apart coordinatie-college komen waarin een onafhankelijke voorzitter de doorslaggevende stem heeft.

De Mediaraad stelt verder voor om het bestaansrecht van omroepen in de toekomst te onderzoeken met een enquete. Nu krijgen de omroepen hun zendtijd toebedeeld op basis van hun ledental. Het wetsvoorstel voor invoering van commerciele televisie gaat binnenkort naar de Tweede Kamer. Daarin wordt voorgesteld de omroepen voor een aantal jaren een zendvergunning te geven. Hoe die vergunning verlengd moet worden, is nog onduidelijk. De Mediaraad stelt nu voor dat te doen door een publieksonderzoek waarbij een representatieve steekproef van Nederlanders zijn voorkeur kan uitspreken voor twee omroepen.

Vooraf moet de minister beslissen voor hoeveel omroepen er ruimte is. Dit gebeurt op basis van de resultaten van voortdurend wetenschappelijk onderzoek. Het verschil tussen grote en kleine omroepen moet in de toekomst komen te vervallen. Elke omroep die volgens het onderzoek bestaansrecht heeft, krijgt evenveel zendtijd. Nieuwe omroepen kunnen, mits ze het vereiste aantal leden hebben, door het Commissariaat voor de Media als aspirant omroep worden toegelaten. Dit omdat het bestel pluriform en open moet blijven, aldus de Mediaraad.