Inkrimping troepen VS wekt onrust

ROTTERDAM, 23 febr. - De Verenigde Staten zijn begonnen zich terug te trekken, niet alleen uit Europa maar ook uit het Verre Oosten. Niet iedereen in Oost-Azie is echter even verheugd over het vooruitzicht van minder Amerikanen in de regio. In het bijzonder de kleinere staten vrezen dat ze hierdoor meer dan vroeger zullen zijn bloot gesteld aan expansie van Japanse en Chinese kant.

Op het ogenblik beschikken de Amerikanen nog over een militaire macht in het Verre Oosten van 120.000 man, maar als het aan Washington ligt zal dit aantal binnen drie jaar met ten minste tien procent zijn geslonken.

Deze week maakte de Amerikaanse minister van defensie, Richard Cheney, een rondreis langs Zuid-Korea, de Filippijnen en Japan om de voorgenomen inkrimping toe te lichten. In Zuid-Korea zullen zo'n 5.000 van de 45.000 Amerikaanse militairen hun koffers pakken, terwijl uit Japan nog eens 5.000 tot 6.000 van de 60.000 soldaten en militair personeel zullen vertrekken. Grote onzekerheid bestaat er intussen nog over de toekomst van de grote bases van de VS in de Filippijnen, waarvan het contract met Manila volgend jaar afloopt.

De Verenigde Staten voeren twee redenen aan voor de troepenverminderingen: ten eerste is volgens Washington de dreiging van de Sovjet-Unie afgenomen en ten tweede achten de door begrotingstekorten geplaagde Amerikanen de tijd rijp om hun defensie-inspanningen te verminderen, nu vooral Zuid-Korea en Japan rijk genoeg zijn om zelf een groter deel van hun defensie te kunnen bekostigen.

Marinebasis

Wat de afgenomen Sovjet-dreiging in Oost-Azie betreft, daarover verschillen de meningen. Voorstanders van inkrimping van de Amerikaanse troepen wijzen erop dat Moskou een deel van zijn enorme vloot in de Grote Oceaan heeft teruggetrokken. Zo zijn er enkele schepen en een deel van de luchtmacht uit haar belangrijke basis in de golf van Cam Ranh in Vietnam weggehaald.

De woordvoerder van het Sovjet-ministerie van buitenlandse zaken, Gennadi Gerasimov, deze week ook al op bezoek in Manila, voegde hieraan toe dat zijn land het aantal manoeuvres in de Grote Oceaan vermindert. Voorts zou Moskou bereid zijn om voor het einde van dit jaar 120.000 man uit het Verre Oosten terug te trekken. Dit aantal kan nog hoger uitvallen als de onderhandelingen tussen Moskou en Peking over wederzijdse troepenverminderingen, die onlangs zijn begonnen, resultaat opleveren.

Anderen menen echter dat de dreiging in het geheel niet minder is geworden. In plaats van de bij het INF-verdrag verboden SS-20 raketten voor de middellange afstand worden er thans in oostelijk Siberie SS-25's met een groter bereik opgesteld, aldus deze sceptici. 'Hoewel veel oudere schepen van de vloot zijn teruggetrokken, zijn deze vervangen door minder schepen met grotere aantallen raketten', vertelde schout bij nacht T. M. Wright gisteren leden van het Amerikaanse Congres tijdens een hoorzitting.

De regering-Bush kiest, zoals ze al vaker heeft gedaan, voor een voorzichtige aanpak. Het zal volgens Cheney om 'bescheiden' reducties gaan. Hij verzekerde vanmorgen in Japan dat er geen sprake is van een eerste stap op weg naar een gehele terugtrekking van de VS en wees erop dat de Sovjet-strijdkrachten in het gebied nog altijd zeer sterk zijn.

Suggesties in de VS om bijvoorbeeld de troepen in Zuid-Korea met 10.000 man in te krimpen of zelfs volledig terug te trekken - omdat het Koreaanse schiereiland niet van levensbelang zou zijn voor de Amerikaanse veiligheid - vallen in Washington allerminst in de smaak. De kans op een nieuw gewapend conflict lijkt weliswaar gering, maar hardnekkige geruchten over het vermogen van het onberekenbare Noord-Korea om kernwapens te produceren blijven de Amerikanen en hun Zuidkoreaanse bondgenoten zorgen baren.

Geld voor defensie is er in het welvarende Zuid-Korea genoeg en dat geldt nog sterker voor Japan. Beide landen zijn in principe bereid om meer geld te spenderen aan defensie en meer bij te dragen in de kosten van de Amerikaanse troepen op hun grondgebied. Vooral dit laatste past de VS uitstekend, want die kampen nog met een reusachtig begrotingstekort en iedere bezuiniging is welkom in Washington. Het liefst zien de Amerikanen dat hun bondgenoten bovendien hun nieuwe wapens in de VS bestellen. Zo kan de voor de VS zeer ongunstige handelsbalans met Japan en Zuid-Korea meer in evenwicht worden getrokken.

Aan den lijve

Wie minder betaalt verliest echter onmiddellijk aan invloed, zoals ook de Amerikanen aan den lijve moesten ondervinden. Speciaal Japan, dat de laatste jaren beduidend meer is gaan besteden aan defensie, weigert om zich zonder slag of stoot bij alle Amerikaanse verlangens neer te leggen. Het duidelijkst bleek dit bij de ontwikkeling van een nieuw gevechtsvliegtuig voor de Japanse luchtmacht. De Japanners hadden dit aanvankelijk geheel op eigen houtje willen doen, terwijl de Amerikanen hadden gerekend op een vette order voor hun eigen fabrieken. Pas na uiterst moeizame onderhandelingen, die al sinds 1988 liepen, bereikten Washington en Tokio dinsdag een compromis over hun beider aandeel in de produktie van het nieuwe FSX-gevechtsvliegtuig.

Niet alle partijen in het Verre Oosten zijn even geestdriftig over de gedeeltelijke terugtrekking van beide supermogendheden. Bij verscheidene ASEAN-landen, bij Vietnam en bij Zuid-Korea leeft de vrees dat het nieuwe vacuum spoedig zal worden opgevuld door Japan en vooral door China. In Zuidoost-Azie zou China zich bij voorbeeld een zelfde rol als politie-agent kunnen toemeten als de VS in het verleden in Midden-Amerika hebben gedaan.

Zowel Japan als China geven op het ogenblik steeds meer uit aan defensie. Een verdere herbewapening van het economisch machtige Japan roept bij veel Aziatische landen soortgelijke onprettige herinneringen wakker als bij sommige Europese landen met betrekking tot Duitsland.

Peking heeft de laatste tijd zijn vlootcapaciteit op de Grote Oceaan aanzienlijk uitgebreid. Het aantal mariniers in het bijzonder is de laatste jaren aanzienlijk toegenomen. Maar China-kenners geloven niet dat Peking, dat zich traditioneel verre heeft gehouden van avonturen op zee, een serieuze bedreiging ter zee kan vormen voor de omringende landen. Ze wijzen erop dat de Chinese kruisers totaal zijn verouderd en dat plannen voor een eerste vliegdekschip geen kans van slagen hebben omdat China niet beschikt over de daarvoor vereiste kwaliteit staal. Zorgwekkender lijken in dit verband de middellange afstandwapens waarover China inmiddels ook beschikt.