Senaat en premier hadden nooit kwestie

DEN HAAG, 21 febr. - Voor premier Lubbers was zijn probleem met de Eerste Kamer al eind vorige maand uit de wereld. Sterker nog: eigenlijk had er nooit een probleem bestaan. Maar de Senaat zelf moest tot gisteren wachten, om opgelucht te kunnen concluderen dat er in feite niets anders aan de hand was geweest dan een groot misverstand. De premier wenste de bevoegdheden van de Eerste Kamer niet te beperken en had dat ook nooit willen doen. De sfeer tussen de chambre de reflexion en de minister-president was gisteren weer uitstekend. Hoe had het in hemelsnaam vorige maand aan het slot van de Algemene beschouwingen toch zover kunnen komen, dat men elkaar zo had misverstaan? 'Mogelijkerwijs heb ik me toen wat onzorgvuldig uitgedrukt', verontschuldigde CDA-fractievoorzitter Kaland zich. Wellicht had de pers het allemaal verkeerd begrepen, veronderstelde de PvdA'er Schinck. En dat voorzitter Steenkamp vorige maand in alle opwinding had gerept over een 'moord bij klaarlichte dag', daar zat de premier niet mee. Een deel van een bewering is altijd waar, want inderdaad het was klaarlichte dag, constateerde hij gisteren.

Gezuiverd

Dankzij een interpellatie van het RPF-senator Schuurman kon de lucht tussen Lubbers en de Eerste Kamer, een maand na de aanvaring, dan eindelijk officieel worden gezuiverd. Dat alle commotie over de positie van de Eerste Kamer was te herleiden tot een misverstand, had Lubbers al twee dagen na de Algemene beschouwingen op zijn gebruikelijke persconferentie na afloop van de minsterraad gezegd. Hij had geen terughoudender rol voor de Eerste Kamer bij de beoordeling van wetsvoorstellen willen bepleiten. 'Ik heb slechts willen waarschuwen voor een andere plaatsbepaling van de Eerste Kamer', zei Lubbers tegen het Haagse journalistenvolk.

Alleen, de wekelijkse persconferentie van de minister-president in de rokerige Opkamer van perscentrum Nieuwspoort is wat anders dan de vergaderzaal van de Eerste Kamer. Vandaar ook de voortzetting van de discussie door middel van de interpellatie van senator Schuurman. Hem was 'overduidelijk' geworden dat het debat in de Eerste Kamer zelf nog niet was afgesloten, terwijl dat 'om staatsrechtelijke redenen toch de enig juiste plaats was'.

Het pleidooi voor een andere, meer politieke rol voor de Senaat had Lubbers tijdens de Algemene beschouwingen beluisterd in de bijdrage van CDA-senator Kaland. Want had die niet gezegd dat men misschien tot 'nieuwe afspraken' moest komen, en had Kaland ook niet gesproken over een 'verschuiving' in de politieke taak van de Eerste Kamer? Lubbers kon dit toen niet anders uitleggen dan dat Kaland het werk van de Tweede Kamer nog eens wilde overdoen. Dat zou in zijn ogen dan een 'ernstige bedreiging van het bestel' betekenen en die weg moest dus niet worden opgegaan.

Aan Kaland gisteren de taak om uit te leggen dat hij een maand geleden iets heel anders had bedoeld te zeggen. Hij had tijdens de Algemene beschouwingen slechts willen wijzen op de 'veranderende omstandigheden'.

De Tweede Kamer was in de loop der jaren heel anders gaan functioneren en ook de functie van minister-president was veranderd. En dat allemaal zonder dat het staatsrecht was gewijzigd. Moest dat geen consequenties voor de Eerste Kamer ben?

Bevoegdheden

Kaland: 'Als ik te rade ga bijorganisatie-adviseurs hoor ik altijd dat een organisatie van tijd tot tijd haar eigen functioneren voor dezelfde produkten of diensten ter discussie moet stellen.'

Dat had hij bedoeld met zijn opmerkingen. 'Ik heb niet om uitbreiding van de bevoegdheden gevraagd', aldus Kaland. Voor alle zekerheid voegde hij er nog aan toe dat een coalitie in de Tweede Kamer kabinetten formeert en naar huis stuurt en niet de Eerste Kamer. 'Het politieke primaat ligt niet bij ons'.

Een wetsvoorstel afwijzen kon natuurlijk altijd, maar daarmee, zo zei Kaland, 'zullen wij moeten leren leven'. De 'goede bedoelingen' van Kaland waren Lubbers inmiddels duidelijk geworden. Er was wat hem betrof dan ook niets meer aan de hand. 'Geen andere taak voor de Eerste Kamer, wel een zwaardere', zei hij. En, het zou goed zijn als Eerste en Tweede Kamer het werk elk voor hun eigen deel goed zouden blijven doen in plaats van te werken aan een andere 'rolverdeling' tussen beide kamers.

Het probleem uit de wereld? De beide hoofdrolspelers, Kaland en Lubbers, zeiden gisteren van wel. Voor senator De Gaay Fortman (Groen Links) was het eveneens duidelijk: 'De kwestie over het functioneren van de Eerste Kamer kan worden teruggebracht tot de vraag over het functioneren van de CDA-fractie en haar voorzitter in verhouding tot het kabinet Lubbers/Kok. Wij denken dat dat probleem voor de minister-president pas volgend jaar omstreeks de Statenverkiezingen oplosbaar is.'