Noodfonds voor huiseigenaren

ROTTERDAM, 21 febr. De mensen die in oktober of november een huis kochten en een hypotheek afsloten, raken er met de dag meer van overtuigd dat ze op dat moment een verstandige beslissing namen.

De stijgende rente geeft hen de overtuiging dat zij een voordelig handeltje hebben afgesloten. Met opluchting, en misschien met enig leedvermaak, zagen deze kopers de afgelopen weken de rente omhoog schieten tot nu al boven de tien procent. Voor het eerst in tien jaar moet de rente weer met twee cijfers voor de komma worden uitgedrukt.

Maar lang niet iedereen is blij. De Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) kan een aanval van depressiviteit maar nauwelijks onderdrukken. Hoewel in het officiele standpunt van deze vereniging nog enig optimisme doorklinkt, is de werkelijkheid toch dat in december het aantal transacties met veertien procent is gedaald. Januari was weer iets beter maar gaf nog geen aanleiding tot grote vreugde. Volgens een woordvoerder staan vooral de huizen in de iets goedkopere sector langer te koop. Deze huizen tussen de 120.000 en 170.000 gulden zijn bestemd voor mensen met een modaal inkomen en die ondervinden de meest nadelige effecten van de huidige rente-explosie.

Dat komt omdat deze groep minder belastingvoordeel heeft dan de hogere inkomensgroepen en dus sneller rechtstreeks in de portemonnaie wordt getroffen. 'Pas echt dramatisch wordt het op het moment dat de rente in een klap met vijf procent stijgt. We zijn nu natuurlijk niet echt blij maar nog niet in paniek', aldus T. Stoffer van de NVM die er nog aan toevoegt dat de rente slechts een element is die door kopers bij de afweging voor de aanschaf van een huis wordt betrokken.

Dat mag dan misschien bij de aanschaf van een huis zo zijn, maar voor de bouw van vrije sectorwoningen, zo blijkt uit een onderzoek dat het Onderzoeksinstituut voor Technische Bestuurskunde (OTB) recentelijk publiceerde, is de hoogte van de hypotheekrente weldegelijk doorslaggevend voor de bouwmarkt. Erg vervelend voor staatssecretaris Heerma (VROM) die in de jaren negentig de bouwproduktie in deze sector van 24.000 tot 40.000 woningen per jaar wil zien oplopen. Uitgaande van een hypotheekrente van negen procent berekende de onderzoekers van het OTB dat in plaats van de gewenste stijging van het aantal vrije sectorwoningen er juist jaarlijks een daling van tien procent zal gaan optreden. Nu de rente reeds de tien procent is gepasseerd, moeten de effecten nog dramatischer zijn. Extra stimulerende maatregelen worden op het ministerie echter nog niet overwogen, zo deelde een woordvoerder van Heerma vanochtend mee.

De hardste klappen voelen op dit moment de mensen die juist nu hun hypotheek moeten 'oversluiten' en van 7.3 procent plotseling 10 procent moeten betalen. Volgens mevrouw C. Groenewegen van het Nederlands Instituut voor Budgetvoorlichting (NIBUD) moeten van overheidswege nu reeds maatregelen worden genomen om huiseigenaren die in financiele problemen geraken de helpende hand te bieden. Zij denkt daarbij aan de oprichting van een noodfonds dat gedupeerden tijdelijk uit de brand zou kunnen helpen. 'Zo'n noodfonds is ook in het voordeel van de overheid die vaak gemeentegaranties afgeeft. Kijk maar naar de stjgende hypotheekrente aan het begin van de jaren tachtig en de scherp dalende koopprijzen. Toen werden veel te laat maatregelen genomen. Mensen die het toen niet meer konden betalen werden op straat gezet en de leeggekomen woning leverde bij verkoop veel minder op. Dat betekende ook voor veel gemeenten een flinke schadepost. Pas heel laat werden toen maatregelen genomen en noodfondsen opgericht. Dat moet dus nu eerder gebeuren', aldus mevrouw Groenewegen.