Kinderrechtswinkels in trek

ROTTERDAM, 21 febr. - De coordinator van de kinderrechtswinkel in Amsterdam, K. Kloosterboer, is een beetje wanhopig. Vandaag neemt de gemeenteraad een besluit over het verzoek een subsidie van 60.000 gulden toe te kennen. 'Als we geen subsidie krijgen, moeten we in principe de kinderrechtswinkel sluiten', zegt ze. 'Dat is natuurlijk geen gemakkelijke beslissing.' Sinds de oprichting in 1985 wordt de kinderrechtswinkel gesubsidieerd door particuliere fondsen, zoals het Koningin Julianafonds en de Stichting Kinderpostzegels. 'Die fondsen willen wel startsubsidies verlenen, maar geen structurele bijdrage', aldus Kloosterboer. 'Aanvankelijk stond de gemeente op het standpunt dat we eerst ons bestaansrecht maar eens moesten bewijzen. Maar in de afgelopen vijf jaar is toch wel gebleken dat er grote behoefte bestaat aan een kinderrechtswinkel.' In de Amsterdamse kinderrechtswinkel werken negentien vrijwilligers, van wie alleen de coordinator wordt betaald. Ze hebben allemaal rechten, psychologie of pedagogiek gestudeerd of zijn daar nog mee bezig. Tweemaal in de week, op woensdag- en zaterdagmiddag, houden ze spreekuur. 'Per week komen er nu zo'n tien kinderen met serieuze vragen om hulp. Wij geven alleen juridische hulp, geen hulpverlening of persoonlijk advies. Als dat nodig is verwijzen we de kinderen door naar andere instanties', aldus de coordinator. 'We doen alles zo goedkoop mogelijk, we doen al zoveel concessies. We hoeven alleen huur te betalen en de coordinator. Als dat al niet meer kan, wat dan wel?'

Echtscheiding

Behalve in Amsterdam zijn er kinderrechtswinkels in Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Groningen, Alkmaar en Hengelo. Minderjarigen (dus tot 18 jaar) kunnen hier terecht met vragen of problemen op juridisch gebied. De vragen lopen enorm uiteen, van kindermishandeling en seksueel misbruik tot en met van school gestuurd zijn. De meeste vragen gaan over echtscheiding: 'Bij wie kom ik te wonen?' ; 'Mijn broertje woont bij mijn moeder en ik bij mijn vader, we willen graag samen bij mijn vader wonen.' ; 'Mijn ouders zijn gescheiden, mijn moeder is voogd. Ik wil de naam van mijn vader niet langer dragen. Hoe doe ik dat?' Regelmatig komen de medewerkers van de zeven kinderrechtswinkels bij elkaar. In november overhandigden de medewerkers van de zeven kinderrechtswinkels een petitie aan de vaste Kamercommissie van justitie. Bepleit werd de mogelijkheid voor minderjarigen om zelf naar de rechter te stappen bij een geschil met bijvoorbeeld hun ouders. Bij de kinderrechtswinkels wordt in dat verband van onrecht gesproken. Op hun verlanglijst staat ook een landelijk fonds voor proefprocessen om te kunnen procederen over voor kinderen belangrijke zaken waarover gewenste jurisprudentie ontbreekt.

De Groningse kinderrechtswinkel, die in september is geopend, heeft volgens de (onbetaalde) coordinator en voorzitter mr. H. J. Hoekman, ook een regionale functie. 'We zijn nog in het beginstadium, maar al wel duidelijk is dat er veel vragen komen uit de provincie.'

Kinderen kunnen elke woensdagmiddag op het spreekuur terecht. Doordat er behalve juridische studenten en enkele afgestudeerden ook mensen met een meer psychosociale achtergrond werken, is het minder snel nodig kinderen door te verwijzen. Groningen mikt op zo'n 100 a 150 serieus te behandelen vragen per jaar. Volgens Hoekman lijkt dat te lukken. Zijn angst dat er op de dag van de opening niemand zou komen bleek ongegrond. Na vijf minuten stonden er al kinderen op de stoep. De eerste 'client' was acht jaar.

Van de gemeente Groningen heeft de kinderrechtswinkel een startsubsidie gekregen van 7.500 gulden. 'Zeventig a tachtig procent van de voorbereidingstijd voor de oprichting is opgegaan aan het lospeuteren van geld. Er zijn zestig subsidie-aanvragen de deur uitgegaan, daar is bijna niets uit gekomen', zegt Hoekman. 'Alles was geregeld, vrijwilligers, ruimte, allerlei instanties die ingeschakeld konden worden, advocaten, het Jongeren Advies Centrum, maar geen geld.'

Pijnlijk

In Rotterdam worden de zaken anders aangepakt. Het binnenhalen van subsidies is daar het probleem van de 'gewone' rechtswinkel, waarvan de kinderrechtswinkel sinds 1987 deel uitmaakt. Een aparte ruimte huren en een coordinator aanstellen was hier niet nodig. De zes vrijwilligers - allen studenten recht - draaien ook mee in de gewone rechtswinkel en zijn verplicht om anderhalf jaar te blijven. Rotterdam krijgt zo'n 150 juridische vragen per jaar van kinderen. 'De laatste tijd krijgen we steeds meer aanloop. Ook durven kinderen tegenwoordig meer emotionele vragen te stellen', aldus een medewerkster.

Behalve juridische hulp geven de vrijwilligers voorlichting op scholen over rechten van kinderen. Informatie op lagere scholen over echtscheiding gaf problemen met leerkrachten. Zij waren bang dat het onderwerp voor veel kinderen van gescheiden ouders te pijnlijk zou zijn, maar de medewerkers van de kinderrechtswinkels vragen zich af of niet juist deze kinderen behoefte hebben aan informatie.