Japanse regering koopt obligaties op; Grootste koersval Tokiosinds beurskrach in '87

ROTTERDAM, 21 febr. - De beurs van Tokio heeft vandaag zijn grootste val gemaakt sinds de beurskrach van oktober 1987. De aandelenkoersen tuimelden met 3,15 procent. Angst voor renteverhoging stuwden de koersen omlaag.

Het Nikkei-gemiddelde daalde 1.161,19 punten tot 35.734,33, de op drie na grootste val in de historie van de beurs. Vanaf het begin van de week is het Nikkei-gemiddelde daarmee in totaal 4,6 procent gezakt.

De Japanse obligaties zijn deze week uit angst voor een rentestijging ook sterk gedaald en op het laagste niveau in vier jaar terechtgekomen. Om de obligatiekoersen op te krikken heeft het Japanse ministerie van financien vandaag aangekondigd dat het lange termijn staatsobligaties zal opkopen.

Dat zal op 5 maart gebeuren. Daartoe wordt een speciaal fonds aangesproken ('national debt consolidation fund special account'). Deze rekening is in 1967 opgezet voor de financiering van de uitgifte en aflossing van staatsobligaties en de betaling van rente. Het is voor het eerst sinds tweeeneen half jaar dat een dergelijk obligatie-opkoop gebeurt. Het ministerie van financien verklaarde dat er, indien nodig, meer van zulke maatregelen zullen worden genomen om de obligatiemarkt te stabiliseren.

De beurzen in Europa daalde vanochtend ongeveer een procent, maar vertoonde daarna tekenen van herstel. In Londen zakte de Financial Times-index van de 100 meest verhandelde aandelen, aanvankelijk met 1,1 procent naar 2.251,8, maar won kort daarna weer 0,4 procent terug. In Frankfurt daalde de Dax-index van 30 aandelen 0,8 procent, waarna een gedeeltelijk herstel intrad. In Parijs begon de CAC-40 index met een daling van eveneens 0,8 procent. In Amsterdam was de stemmingsindex rond het middaguur met 1,1 procent gedaald. Wall Street verloor gisteren 38,74 punten en sloot op 2.596,85 punten. Alan Greenspan, voorzitter van het stelsel van centrale banken in de Verenigde Staten, liet gisteren aan het Congres doorschemeren dat hij voorlopig niet van plan is de rente te verlagen. In West-Duitsland bestaat de angst dat de monetaire unie met Oost-Duitsland de rente zal opdrijven, wat ook de Nederlandse rente zou verhogen. De prijs van goud vertoonde vanochtend in geheel Europa een kleine stijging.

Japanse handelaren denken al enige tijd dat de Japanse centrale bank het disconto wil verhogen, maar bewust heeft gewacht op de verkiezingen van afgelopen zondag. Gisteren werd bekend dat de geldhoeveelheid in januari onverwacht scherp is gestegen met 11,5 procent wat geldontwaarding tot gevolg kan hebben. De centrale bank zou dit willen voorkomen met een discontverhoging, wat volgens het Japanse persbureau Kyodo vandaag bevestigd werd door een 'goed geinformeerde regeringsbron'.

Met een hogere rente zou de onder druk staande yen ook aantrekkelijker worden ten opzichte van de dollar.

De verwachting luidt dat het disconto stijgt van 4,25 procent naar 4,75 procent. Vorig jaar werd het disconto al drie keer naar boven bijgesteld, voor het laatst op 25 december. Een hogere rente is slecht voor de aandelenkoersen omdat het aantrekkelijker wordt om te gaan rentenieren in plaats van in aandelen te beleggen. De grootste koersdaling was op 20 oktober 1987 (3.836,48 punten), een dag na Zwarte Maandag op Wall Street. Drie dagen lager daalde de Nikkei nog eens 1.203,23, een daling die sindsien niet is overtroffen. Tijdens de mini-beurskrach op Wall Street 16 oktober vorig jaar, liep Tokio nauwelijks schade op.

Het Nikkei-gemiddelde is vorig jaar 29 procent gestegen van 30.159,00 op de eerste handelsdag tot een recordniveau van 38.915,87 op de laatste dag van het jaar. De jaarwisseling bleek een keerpunt. In de eerste twee weken van januari daalde de Nikkei al ruim 2.000 punten waarna de koersen zich stabiliseerden. Na de huidige koersval is de Nikkei dit jaar al ruim acht procent gedaald en teruggekeerd naar het niveau van november vorig jaar.

Westerse analisten verbazen zich al jaren over de koersen in Tokio die op het moment, gerelateerd aan de bedrijfswinsten, drie tot vier keer zo hoog liggen als in West-Europa en de Verenigde Staten. Deels valt dat te verklaren uit het feit dat Japanse boekhoudmethoden de Japanse winsten lager voorstellen dan ze werkelijk zijn. Verder zouden de hoge prijzen van grond en onroerend goed de waarde van de bedrijfsbezittingen opstuwen. De lage Japanse rente zorgde ervoor dat er binnen Japan weinig aantrekkelijke alternatieven zijn voor belegging in aandelen.