China probeert dissidenten het spreken te beletten in VN

GENEVE, 21 febr. - China, doelwit van enkele ontwerp-resoluties in de Verenigde Naties, heeft gisteren in Geneve tot twee keer toe geprobeerd de studentenleider Wu'er Kaixi te beletten een verklaring af te leggen voor de Commissie voor de Rechten van de Mens. Beide keren wees de Filippijnse voorzitter Purificacion Quisumbung resoluut protesten af van de Chinese gezant, die haar ervan beschuldigde 'een gezochte misdadiger' aan het woord te laten.

Wu'er Kaixi, de nummer een in de hierarchie van jeugdige studentenleiders bij de geweldloze demonstraties op het Pekingse Plein van de Hemelse Vrede in mei en juni, vertelde dat na de opheffing van de staat van beleg in Peking op 11 januari ongeveer 30.000 politiemannen in burger de teruggetrokken militairen hebben vervangen. In de vier maanden na de onderdrukking van de opstand zijn tienduizenden gearresteerd, van wie er 573 in januari zijn vrijgelaten. Bij de verhoren van 'contra-revolutionaire elementen' wordt veelvuldig gemarteld. Het is niet de eerste keer dat de Volksrepubliek grove middelen gebruikt om dissidenten in de commissiezaal van de VN het spreken te beletten. Twee weken geleden ontstond zelfs een internationaal incident. Een Chinese diplomaat wilde een foto maken van de Tibetaanse premier in ballingschap Tsewang Topgyal, na mislukte pogingen van China zijn getuigenis met een ordedebat te onderbreken. De activist Rene Wadlow voorkwam dit door zijn hand voor de lens van de camera te houden.

Geuniformeerde agenten van de VN-bewakingsdienst kwamen tussenbeide in het handgemeen dat hierop volgde. De extra zware delegatie van de Volksrepubliek, uiterst geprikkeld door de talloze interventies waarin de bloedige onderdrukking van de democratische beweging in China in juni aan de kaak wordt gesteld, wil tegen elke prijs aanvaarding van een resolutie voorkomen. In de wandelgangen circuleren verschillende ontwerp-resoluties, varierend van het verwoorden van 'bezorgdheid' door de Commissie, tot een scherpe veroordeling en de aanstelling van een speciale rapporteur. Dat laatste is het zwaarste middel dat dit orgaan ter beschikking staat om lidstaten die het te bont maken tot de orde te roepen.

China komt voor in verslagen van vier themarapporteurs: over verdwijningen, standrechtelijke executies, martelen en religieuze onverdraagzaamheid. Bovendien heeft de secretaris-generaal op verzoek van de subcommissie mensenrechten, een adviserend orgaan, een speciaal rapport uitgegeven met goed-gedocumenteerde beschrijvingen van de opstand door drie gerenommeerde organisaties, waaronder Amnesty International. Ook de reactie van Peking is erin opgenomen. Daarin beschrijft Peking de demonstraties op het Plein van de Hemelse Vrede als 'een rebellie, gesteund door vijandige buitenlandse elementen, bedoeld om de legitieme regering van de Volksrepubliek omver te werpen'.

Peking wijst de speciale resolutie af in de subcommissie van augustus, waarin om clementie wordt gevraagd voor de arrestanten. De Chinese regering beschouwt deze resolutie, de eerste China-resolutie in de VN sinds de bezetting van Tibet in 1959, als van 'nul en generlei waarde'.