Witwas-proces tegen ex-minister

GENEVE, 20 feb. - In Lausanne is gisteren het proces begonnen tegen oud-minister van justitie Elisabeth Kopp, de eerste vrouw in Zwitserland die ooit dit ambt bekleedde. Het is de eerste in een serie rechtzaken die bijzonderheden aan het licht kunnen brengen over de 'Libanon-connectie', het grootste witwasschandaal in de geschiedenis van het Zwitserse bankwezen.

Mevrouw Kopp staat terecht voor schending van het ambtsgeheim, samen met twee oud-medewerksters. Op 27 oktober 1988 lichtte zij telefonisch haar man, Hans Kopp, in over een op handen zijnd justititeel onderzoek naar het witwassen van drugsgelden door een bedrijf waarvan hij commissaris was, Shakarchi Trading. Haar medewerkster Renate Schwob had via mevrouw Kopp's persoonlijke assistente Katharina Schoop details doorgegeven van dit onderzoek. Na zich te hebben vergewist van de juistheid van deze tip nam Hans Kopp onmiddellijk ontslag als commissaris.

De naam van het bedrijf komt voor in getuigenissen van drugshandelaren en is ook opgedoken tijdens het verhoor van de beide hoofdverdachten bij de Libanon-connectie, de Libanese broers Jean en Barkhev Magharian, die sinds juli 1988 in voorarrest zitten. Deze illegale geldwisselaars zouden tussen 1985 en 1988 miljarden uit de drugshandel afkomstige dollars hebben witgewassen, waarvan ten minste 1,3 miljard via Shakarchi Trading. Elisabeth Kopp riskeert een geldboete van 40.000 franc of een gevangenisstraf van maximaal drie jaar. Gisteren probeerde de verdediging de schuld in de schoenen te schuiven van de beide medewerkters van mevrouw Kopp. Zijzelf houdt vol dat zij geen idee had dat de informatie over haar man van interne bronnen binnen haar ministerie afkomstig was. 'Het openbaar ministerie is zo gesloten als een fort', aldus mevrouw Kopp gisteren, 'ik had dus nooit kunnen denken dat de informatie daar vandaan zou kunnen komen'. Deze bekentenis haakt ironisch genoeg in op de actualiteit: het ministerie wordt sinds een week geplaagd door geruchtmakende onthullingen over geheime persoonsregisters waarvan niemand voorheen zelfs het bestaan wist. In november maakte een parlementaire enquete-commissie (PUK) al bekend dat 900.000 dossiers liggen opgeslagen in het ministerie, waarvan tweederde over buitenlanders - asielzoekers, vermeende terroristen, activisten, communisten en spionnen. Het merendeel dateert uit de tijd van de Koude Oorlog en is volledig achterhaald. Toch kunnen deze dossiers niet eerder dan dertig jaar na de laatste aanvullingen worden vernietigd.

De afgelopen week bekende president Arnold Koller, naar eigen zeggen tot zijn grote schande, dat naspeuringen nog eens tientallen laden vol persoonsregisters hadden opgeleverd, zowel binnen het kanton Zurich als in het ministerie.

De gegevens werden doorgaans op aanvraag van een kantonale, plaatselijke of andere ambtelijke instantie beschikbaar gesteld; bijvoorbeeld bij sollicitaties voor overheidsfuncties. Koller kondigde gisteren totale openheid van zaken aan, na talloze verontwaardigde reacties van geschokte parlementariers, die zich verbazen over de omvang van de geheime dossiers.

Buiten het gerechtshof in Lausanne, dat slechts plaats biedt aan 50 toeschouwers, verdrong zich gisteren een kleine menigte. Bij het betreden van de zaal riepen enkele omstanders mevrouw Kopp steunbetuigingen toe: 'U bent onschuldig'.

Een bewonderaar droeg een tuiltje rozen voor haar aan, terwijl zeker 80 fotografen en cameralieden vochten om een plaatje.

Het proces zal naar verwachting deze week nog aflopen. Ondanks haar aanwezigheid in de beklaagdenbank en het opheffen van haar ministeriele onschendbaarheid door het parlement, heeft mevrouw Kopp recht op een fors pensioen, zo werd gisteren bekend. Haar wordt ongeveer 200.000 gulden per jaar uitgekeerd voor bewezen diensten.

De hoofdverdachten in het witwasschandaal, de broers Magharian staan volgende maand terecht.

    • Willem Offenberg