Klaus Kleiter hockeycoach voor het leven

LAHORE, 20 febr. - De Duitsers zeggen dat Klaus Kleiter wereldrecordhouder is. De bondscoach van de Westduitse hockeyers, die morgen de tegenstanders zijn van Nederland in de halve finale van het wereldkampioenschap, is bijna zestien jaar in functie. Volgens zijn landgenoten loopt er nergens in de wereld een trainer rond, in welke tak van sport dan ook, die langer bij een bond werkt. En de 46-jarige Kleiter blijft voorlopig nog wel even zitten ook. Tot zijn pensioen, als het aan Wolfgang P. R. Rommel, de voorzitter van de Deutscher Hockey Bund, ligt. 'Maar dat moet Der Klaus natuurlijk zelf ook willen.'

'Zo lang', zegt de coach, 'ik in de bus geen walkman nodig heb om de keiharde muziek van de spelers niet te hoeven horen gaat het uitstekend.' Hoe houdt hij het zo lang uit in het toch vrij kleine hockeywereldje? 'Ik vind niet alleen de kille resultaten belangrijk', legt Kleiter uit. 'Ik betreur de ontwikkeling dat de sportwereld steeds prestatiegerichter wordt. Alleen goud telt en misschien zilver en brons op de Olympische Spelen. Maar daar houdt het dan wel mee op. Ik hoop altijd dat mijn spelers meer aan hun hockeyloopbaan overhouden dan een paar medailles. Dat ze er ook als mens wat aan hebben gehad. Ik weet nog dat onze handballers ooit wereldkampioen werden onder leiding van Vlado Stenzel. Toch zeiden de spelers dat ze het niet graag nog een keer hadden willen meemaken, omdat het niet zo'n prettige periode was geweest. Dat is verschrikkelijk.' Kleiter vindt het geen probleem dat zijn spelers amateurs zijn met een aardige bijdrage van de Duitse Sporthilfe en met een werkkring of studie. 'Op deze manier zijn de spelers niet alleen op hockey gefixeerd, op die topprestatie. En je kan toch niet de hele dag trainen. Onze teamarts, Liesen, werkt ook bij onze voetbalploeg. Zijn testen hebben uitgewezen dat de doorsnee hockeyer een betere conditie heeft dan de fullprof-voetballer.'

Kijkcijfers

Hockey neemt in de Duitse sportwereld een bescheiden middenmootpositie in. De interesse van het publiek is niet erg groot. Dat beseft Kleiter. Hij streeft er ook niet naar om met zijn ploeg Boris Becker of Bayern Munchen te beconcurreren. 'Hockey is geen volkssport', zegt hij. 'Het is niet erg populair in West-Duitsland. Ongeveer 50.000 mensen spelen het bij ons. De grote liefde ontbreekt, maar door successen van de nationale ploegen zijn de kijkcijfers af en toe toch redelijk. Hockey is zeer attractief als je het zelf speelt. Daarom kan die kleine groep echte liefhebbers alleen groeien als we meer mensen aan het hockeyen krijgen. Ze moeten zelf ondervinden hoe moeilijk het is om met een stick in je handen een bal te stoppen en te slaan.' Klaus Kleiter vindt het geen probleem dat hockey op wereldniveau altijd een betrekkelijk kleine sport zal blijven. 'Ik speel liever een wedstrijd met 2.000 echte betrokkenen op de tribune dan met 20.000 idioten. Die ontwikkeling bij het voetbal met het vandalisme is niet leuk. Dat bestaat bij ons gelukkig niet.' Kleiter ergert zich af en toe groen en geel aan de organisatie bij het WK. De chaos in Lahore is soms groot. Toch vindt hij het terecht dat het toernooi aan Pakistan is toegewezen. 'Het Aziatische hockey moet behouden blijven', zegt Kleiter. 'Dat geeft deze sport een exotisch tintje. Het is toch geweldig hoe zo'n Shahbaz (aanvaller van Pakistan, red) met bal en stick jongleert. Dat kan niemand anders op de wereld. Daar kan ik uren naar kijken.'

Kleiter zegt dat de FIH, de internationale bond, moet zorgen dat vooral de teams onder de top niet hoeven af te zakken. 'Argentinie heeft hier voor de start van het toernooi een paar dagen in een vies hotelletje moeten slapen, omdat ze geen geld hadden. De Russen hebben zelfs de middelen niet om water te kopen. Dat is onrechtvaardig. Daarom moeten er voor iedereen gelijke omstandigheden worden gecreeerd.'

Regenachtig

Het is de grote angst van Klaus Kleiter dat de sponsors de macht in handen zullen krijgen in het hockey. 'We moeten ervoor waken dat de een of andere rijke heer straks kan bepalen dat de twee beste teams in de wereld om vijf uur op die en die dag in zijn tuin moeten komen spelen.'

Hij wijst op het WK in Lahore dat op financiele gronden twee dagen korter is dan oorspronkelijk de bedoeling was. De ploegen worden daardoor zwaar belast. 'Als het WK voetbal vier weken duurt dan mag het WK hockey toch wel twee weken duren. Het is echt een geluk dat het weer hier de meeste dagen koel en regenachtig is geweest, want anders was het een drama geworden.' Kleiter vindt het een goede zaak dat er af en toe een aanpassing van de spelregels is. 'Maar', waarschuwt hij, 'we moeten wel uitkijken dat we het karakter van het hockey niet aantasten.'

De Duitse coach is dan ook niet voor revolutionaire wijzigingen. 'We moeten hockey met kleine stappen proberen te verbeteren.' Hij noemt het bij voorbeeld onzin om het aantal spelers per team te verminderen. 'Ook aan de strafcorner moet niet te veel worden gesleuteld. Het is toch een genot om Bovelander een bal op de plank te zien slaan. En ik heb hier de laatste dagen varianten gezien die ik onder de noemer 'droomcorners' wil rangschikken.'

Effectief

Hij zegt het prettig te vinden dat Floris-Jan Bovelander morgen in de halve finale weer van de partij is bij de Nederlandse ploeg. 'Nederland op volle sterkte heeft de minste geheimen voor mij', zegt Kleiter. 'Ik had ook liever gezien dat Nederland tot nu beter had gespeeld. Nu weet ik gewoon niet wat ik aan die ploeg heb.'

West-Duitsland speelt in Lahore vooral effectief hockey, zonder enige franje.

Toch heeft West-Duitsland afgezien van drie Champions Trophy's maar heel weinig gewonnen. Na de Olympische titel in '72 volgde alleen nog de Europese titel in '78. 'Je hebt altijd wat geluk nodig om een toernooi te winnen', weet Kleiter. 'Laatst vroeg iemand me met welke hockeycoach ik zou willen ruilen. Met niemand, heb ik geantwoord. We zijn de meest constante ploeg van de laatste tien jaar. We hebben altijd bovenin meegespeeld. En kijk eens naar de anderen? Pakistan is uit de top weggeweest, Nederland ook met die zevende plaats bij het WK '86. Engeland heeft alleen zijn oplevingen en met Australie ging het mis op de laatste twee Olympische Spelen.' Kleiter ziet zelfs ook positieve kanten aan het uitblijven van gouden medailles. 'Het houdt de motivatie in de ploeg. Een eerste plaats is altijd een soort eindpunt.'

Dat zou nu ieder geval niet voor Kleiter zelf gelden. Zijn onbetaald verlof als leraar latijn is weer tot 1993 verlengd. 'Het lijkt me onwaarschijnlijk dat ik ooit nog op school terugkeer. Ik ben er nu vijftien jaar uit. Op school zou ik tegenwoordig de domste zijn.' Kleiter zou in de toekomst mogelijk wel het bondscoachschap willen verwisselen voor een meer organisatorische functie bij de hockeybond, als een soort supervisor of sportdirecteur. 'Maar', zegt hij, 'voorlopig wil ik het liefst nog niet achter een bureau zitten. Ik ben vooral een pedagoog.'