Italie maakt betaling losgeld bij ontvoeringen onmogelijk

ROME, 20 febr. - Een lange, stille stoet trok zaterdag door de straten van Tradate, een stadje op ruim vijftig kilometer ten noordwesten van Milaan. Zo'n vijftienduizend mensen, voornamelijk jongeren, liepen achter een groot spandoek met de tekst: 'Staat, waar ben je?'Bestemming van deze stille omgang door Tradate was het huis van ingenieur Pierluigi Cortellezzi. Zijn 22-jarige zoon Andrea wordt al meer dan een jaar vastgehouden door de NV Ontvoering, zoals de goed-georganiseerde ontvoeringsbendes hier worden genoemd. De demonstratie was bedoeld als een teken van solidariteit en als protest tegen het kennelijke onvermogen van politie en justitie om ontvoerde mensen te bevrijden. Cortellezzi heeft al een half jaar geen contact gehad met de ontvoerders. Het laatste telefoontje dateert van eind augustus, en anderhalve maand daarvoor hadden de ontvoerders per post een stukje van het oor van Andrea opgestuurd. Hij is radeloos en bereid tot alles. 'Ik wacht op een teken en ben bereid om te betalen voor de vrijheid van mijn zoon.'

Uitdaging

Het was een openlijke uitdaging aan de regering, deze uitspraak. De dag daarvoor had het kabinet een wetsvoorstel aangenomen met maatregelen die moeten voorkomen dat er losgeld wordt betaald voor een ontvoerde. Als dat onmogelijk wordt gemaakt zullen er vanzelf minder mensen worden ontvoerd is de redenering achter het voorstel van de ministers van binnenlandse zaken Gava en van justitie Vassalli. De justitie zal na een ontvoering beslag leggen op het vermogen van de familieleden van de ontvoerde, tot in de vierde graad. Financiele transacties die zijn bedoeld om losgeld te betalen, zijn automatisch nietig, en wie daar toch aan meewerkt is strafbaar. Het wordt zelfs verboden om een verzekering tegen ontvoeringen af te sluiten. Gava en Vassalli hebben hun plan gepresenteerd als een teken dat de staat een harde lijn zal volgen tegen ontvoerders. Dat is waar de publieke opinie om vroeg, nadat eind vorige maand Cesare Casella werd vrijgelaten, een jongen van twintig die twee jaar heeft vastgezeten. Zijn moeder had de compassie van heel Italie gewekt met een dramatische tocht door de streek waar haar Cesare werd vastgehouden, het ontoegankelijke berggebied van de Aspromonte, in het uiterste zuiden van Italie.

Meisje

Voor Cesare is anderhalf miljoen gulden betaald, maar als een sinister teken van de macht van NV Ontvoering is op de dag dat Cesare werd vrijgelaten in Verona een meisje van acht jaar ontvoerd. Zij is een van de vijf mensen die nu gevangen worden gehouden, sommigen al meer dan twee jaar. De justitie staat vrijwel machteloos tegen de ontvoeringen. Het hoogtepunt van de ontvoeringen was eind jaren zeventig, maar ook de afgelopen vijf jaar zijn er ieder jaar tien tot twintig mensen ontvoerd. Een van de weinige succesvolle politie-acties was op 16 januari, toen carabinieri in een stadje aan het Lago Maggiore, in het noorden, een hinderlaag hadden gelegd voor de vier mannen die uit de Aspromonte waren gekomen om de 27-jarige dochter van een ondernemer te ontvoeren. Alle vier werden ze gedood bij het vuurgevecht. 'Geen enkel Westers land lijdt onder dit soort misdaad', aldus Pino Arlacchi, een socioloog uit Florence die zich heeft gespecialiseerd in de mafia. 'Het is een teken dat in delen van Italie het gezag van de staat ontbreekt omdat de mafia daar de baas is.' Af en toe doorzoekt een groep carabinieri de steile bergen van Aspromonte, of wordt een legereenheid daar op oefening gestuurd. Maar meeestal levert dat niet veel op. De plaatselijke officiers van justitie en politiecommandanten klagen dat zij door gebrek aan mensen en middelen machteloos staan. Boeren en herders werken ook niet mee: Cesare Casella zei dat hij vanuit de hut waar hij gevangen werd gehouden een keer een herder had gezien en om hulp had geroepen, maar dat deze toen hard was weggerend. Het leven in het zuiden had hem geleerd dat het veiliger is de andere kant op te kijken en je nergens mee te bemoeien. Daarom is de bepaling in het wetsvoorstel dat wie informatie over een ontvoering achterhoudt op drie jaar cel kan rekenen met veel scepsis ontvangen. Maar hoofdpunt van kritiek is het vermogensbeslag. Mevrouw Casella zei dat er altijd wel een manier is dat te omzeilen, door een lening of door de verkoop van papieren aan toonder waar de fiscus niets van weet.

Stap terug

Volgens rechters en officiers van justitie uit Aspromonte is het wetsvoorstel een stap terug: familieleden zullen koste wat het kost willen betalen om de ontvoerde vrij te krijgen, en daarom worden sommige ontvoeringen misschien niet meer aangegeven. Vrijwel iedereen juicht het idee van een hardere lijn toe. Maar veel rechters en mensen die een ontvoering hebben meegemaakt, zeggen dat de staat zich beter kan concentreren op het zoeken naar de daders, dan te kiezen voor de relatief makkelijke weg van een beslag op het vermogen van de familie. Voor mevrouw Casella is het wetsvoorstel een brevet van onvermogen, een teken dat de staat niet in staat is op andere manier op te treden tegen ontvoerders.

De 20-jarige Cesare Casella werd op 31 januari herenigd met zijn moeder Angela, die in Italie de bijnaam 'Moeder Courage' had gekregen wegens haar niet-aflatende pogingen haar zoon uit zijn meer dan twee jaar durende gevangenschap vrij te krijgen. (Foto EPA)

    • Marc Leijendekker