Hulp Indonesie mogelijk geschorst

DEN HAAG, 20 febr. - Minister Pronk (ontwikkelingssamenwerking) overweegt extra Nederlandse ontwikkelingshulp ten bedrage van 27 miljoen gulden aan Indonesie op te schorten als protest tegen de executie van vier ex-leden van de paleiswacht van president Soekarno.

De ondertekening van een verdrag met Indonesie hierover is uitgesteld tot donderdag.

Morgen overleggen de ministers Van den Broek en Pronk onderling over eventuele maatregelen tegen Indonesie. Nederland heeft afgelopen vrijdag een protest ingediend bij de Indonesische regering tegen de executies. Vandaag hield minister Van den Broek bij de EG een pleidooi voor het veroordelen van Indonesie wegens de executies. Het primaat voor het mensenrechtenbeleid ligt bij Buitenlandse Zaken, aldus een woordvoerder van het ministerie vanochtend. Bij de begrotingsbehandeling van Ontwikkelingssamenwerking in de Tweede Kamer in januari beklemtoonde minister Pronk dat zelf ook. Hij wilde als voorzitter van de IGGI-conferentie (de Intergouvernementele Groep voor Indonesie, die hulp aan het land coordineert) de mensenrechten-situatie wel aan de orde stellen. Maar tegelijkertijd wees hij de Kamer er op dat de eerste verantwoordelijkheid voor het mensenrechtenbeleid bij Van den Broek ligt.

Minister Van den Broek heeft vrijdag in Maleisie bij zijn Indonesische collega Ali Alatas geprotesteerd tegen de executies. Van den Broek wekte de indruk het bij deze maatregel te willen laten omdat hij er niet vanuit gaat dat er in Indonesie van een permanente grove schending van mensenrechten sprake is. Wel vindt de Nederlandse regering het onmenselijk dat gevangenen die bijna twintig jaar geleden zijn veroordeeld nu nog worden terechtgesteld. Indonesie voert aan dat de executie in overeenstemming is met de wettelijke normen.

Twee jaar geleden vlak voor een reis van president Lubbers en minister Van den Broek aan Indonesie werden ook twee gevangenen geexecuteerd. In 1985 werd een communistische leider ter dood gebracht voor het bezoek van minister Schoo van Ontwikkelingssamenwerking. Twee jaar geleden heeft Nederland geen maatregelen tegen Indonesie genomen. Premier Lubbers, die bij een debat in de Tweede Kamer op 25 oktober 1988 minister Van den Broek verving, zei dat Nederland voorzichtig wil zijn met drukmiddelen omdat zij maar een keer effectief gebruikt kunnen worden.

Een gesprek van minister Van den Broek met zijn collega Alatas over de mensenrechten situatie werd toen tot de laatste dag van het bezoek in november 1988 uitgesteld omdat president Suharto en minister Alatas plotseling vertrokken naar Oost-Timor. Over dat gesprek werden na afloop weinig mededelingen gedaan.