Veel gejuich en vuisten in de lucht bij feest Mandela

AMSTERDAM, 19 febr. - De jeugdige Engelse toerist tikt op zijn voorhoofd. 'She is crazy.'

Hij doelt op premier Thatcher die de sancties tegen Zuid-Afrika wil opheffen nu Nelson Mandela is vrijgelaten. De Engelse premier was zaterdag, tijdens de officiele manifestatie op de Dam in Amsterdam ter ere van Mandela's vrijlating, het mikpunt van kritiek. Alle sprekers, onder wie Sietse Bosgra van het Komitee Zuidelijk Afrika (KZA) en Conny Braam van de anti-apartheidsbeweging Nederland (AABN) pleitten voor handhaving van het sanctiebeleid tegen Zuid-Afrika. 'Elke versoepeling in de houding van Nederland ten opzichte van Zuid-Afrika is een verkeerd signaal aan De Klerk, ' aldus Braam. Opvallend afwezige was burgemeester Van Thijn. Niet tot ieders ongenoegen overigens. 'Ik ben ontiegelijk blij dat hij in Boedapest zit, ' zei een van de organisatoren van de manifestatie. Anders dan vorige week zondag, toen een paar uur na de vrijlating van Mandela meer dan 10.000 mensen feest vierden op het tijdelijk omgedoopte Leidseplein bedroeg het aantal feestvierders zaterdag 5.000. Althans, dat zegt de politie. De organisatoren houden het op 15.000. Bands en sprekers wisselden elkaar af. Tussendoor klonk tot ver in de Kalverstraat de stem van presentatrice Gerda Havertong. Op haar 'Mandella!' volgde steevast gejuich en gingen vuisten de lucht in. Een enkeling noemde de ANC-voorman nog als vanouds Mandela. Dennis Goldberg bijvoorbeeld, die net als Mandela tijdens het Rivoniaproces in 1964 werd veroordeeld en in 1985 werd vrijgelaten. Sindsdien woont hij in Londen waar hij werkt op het ANC-kantoor. Hij werd in 1964 niet verbannen naar Robbeneiland maar zat vast in een gevangenis die speciaal was bestemd voor blanke politieke gevangenen.

Goldberg: 'Dat Mandela de Victor Verster gevangenis uitwandelde had een grote symbolische betekenis. Toen wij achter de tralies verdwenen werd ons te verstaan gegeven dat niemand van ons lopend de gevangenis zou verlaten, dat wij hoogstens in een kist naar buiten zouden worden gedragen.' In zijn toespraak bedankte hij het Nederlandse en het Engelse volk voor hun steun in de strijd tegen de apartheid. 'Wij hebben altijd onderscheid gemaakt tussen de burgers van een land en de regering, ' zegt hij na afloop. 'De Nederlanders en de Engelsen waren de eersten die de apartheidspolitiek onder vuur namen, op een moment dat dat niet populair was. Hun regeringen hadden wat mij betreft hun nekwel verder mogen uitsteken. Ik besef heel goed dat alleen het volk van Zuid-Afrika zijn vrijheid kan bevechten, die kan niemand ons geven. Maar anderen kunnen wel helpen om de strijd te bekorten. Door het handhaven van de sancties bijvoorbeeld en niet door mevrouw Thatcher te volgen.'

Morgen zal de Britse minister van buitenlandse zaken, Douglas Hurd, tijdens een bijeenkomst van Europese ministers in Dublin een pleidooi houden voor afschaffing van de sancties.

Volgens Goldberg zal het ANC zich vooral richten op het uit de weg ruimen van interne tegenstellingen onder de zwarte bevolking. Hij toonde zich vooralsnog niet erg beducht voor de reactie van de kant van de Afrikaner Weerstand Beweging (AWB) 'Wat de AWB doet en wil staat buiten de werkelijkheid, deze beweging zal hoe langer hoe meer geisoleerd raken. Ze kunnen mensen doden, maar ze kunnen het proces niet stoppen en dat weten ze.'