Terugkeer Molukkers naar land van herkomst

Het aantal Molukkers dat jaarlijks terugkeert naar het land van herkomst bedraagt eerder enkele tien- dan honderdtallen. Hoe het deze terugkeerders vergaat hangt van een aantal factoren af. De oudjes kunnen redelijk goed leven van pensioen of AOW, de jongeren, een minderheid onder de re-migranten (hoewel, ze zijn hier geboren) hebben vaak heimwee naar Nederland en vinden niet gemakkelijk werk.

De Molukse cineast Mary Hehuat reisde mee met John Letsoin naar de Kei Eilanden ten zuidoosten van Ambon. Letsoin ging kijken hoe zijn drie jaar geleden geremigreerde ouders het maakten op de Kleine Kei. Het was voor de eerste keer dat de Indonesische autoriteiten toestemming gaven teruggekeerde Molukkers te filmen.

Een belangrijke reden voor oom en tante Letsoin om terug te gaan waren hun drie oudste kinderen, die zij achterlieten toen zij in 1951 met het schip Atlantis naar Nederland kwamen. Op oude Polygoon journaalbeelden zien we de moeder met een kind op de arm (John zelf?) net de loopblank afkomen. Ze komen terecht in het kamp Schattenberg het voormalige joodse doorgangskamp in Westerbork. Later krijgen ze een woning in de Achterhoek. Johns vader heeft tot zijnpensioen in 1985 bijna 30 jaar gewerkt in de textielfabriek Ten Cate in Almelo. Hij is nu 70 jaar. In zijn dorp Dain, waar hij een eenvoudig huis heeft laten bouwen, leeft hij nu voornamelijk van wat zijn tuin opbrengt. Zijn familie (vier generaties!) lijkt het door zijn komst, zijn pensioen en de paar honderd gulden die zoon John nog maandelijks opstuurt, beter te hebben gekregen. Waar oom Letsoin het meest van geniet is het werken in de tuin. 'Dat is gezond, het is een sport en goed voor mijn lichaam. In Nederland zat ik wegens het gure klimaat altijd binnen bij de televisie', vertelt hij zijn zoon.

John bezoekt nog enkele terugkeerders in de buurt, onderwie wat jongens in de twintig, die met een mooie zuidnederlandse tongval John wat weemoedig vertellen dat er weinig te doen is op de Kleine Kei, geen disco, geen bioscoop, niets. Een andere tante voelt zich op de Kei niet zo erg senang; ze maakt zich zorgen over haar in Zevenaar achtergebleven kinderen. John zegt dat het ze goed gaat en dat hij ze regelmatig spreekt.

Aan het einde van de film zegt John eerlijk dat hij na een paar weken inhet dorp van zijn ouders weer terug verlangt naar Nederland, waar hij een vrouw en drie kinderen heeft. 'Ja', zegt hij, 'het is hier prachtig, maar in Nederland hoor ik thuis'.'Waar ik geboren ben ... .' is een prachtige drie-delige documentaire-serie die gelukkig stemt jegens de oude Molukkers, die na bijna 40 jaar 'in den vreemde' terug zijn op hun eigen vertrouwde plek. In de volgende twee delen komen meer teruggekeerde jongeren aan het woord. Voor hen valt het niet mee. Er is ook nauwelijks een grotere overgang te bedenken van het welvarende Nederland, met al zijn uitgaansmogelijkheden voor jongeren naar de geisoleerde Kei Eilanden.

Deel I vanavond van 18.00 - 18.30 uur Nederland 3. Deel II precies een week later. Wanneer deel III wordt uitgezonden is nog niet precies bekend, waarschijnlijk pas in het najaar.